II SA 4328/03

II SA 4328/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Głowacka-Klimas
Olga Żurawska-Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Rudnicki
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia (spr.) Sędziowie : Asesor Izabela Głowacka-Klimas WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2004r. sprawy ze skargi B.Z. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2003r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji odmawiającej wydania świadectwa kwalifikacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Dnia [...] grudnia 2001r. B.Z. wystąpiła do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego na podstawie § 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 VIII 1998r. w sprawie kwalifikacji i innych wymagań (Dz. U. Nr 114, poz. 734 ze zm.).
Decyzją z dnia [...] marca 2002r. Minister Finansów odmówił wydania świadectwa kwalifikacyjnego, uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, ze względu na niespełnienie wymogów dotyczących praktyki w księgowości oraz wykształcenia o specjalności rachunkowość.
W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2002r., uznając iż B.Z. nie spełnia wymogu wykształcenia o specjalności rachunkowości, o którym mowa w § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia.
Dnia [...] lutego 2003r. B.Z. na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. wniosła o zmianę decyzji Ministra Finansów z [...] czerwca 2002r. i wydanie świadectwa kwalifikacyjnego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. W uzasadnieniu swojego wniosku wskazała, iż za zmianą wyżej wymienionej decyzji przemawia jej słuszny interes. W wyniku zmian w przepisach regulujących warunki uzyskania świadectwa kwalifikacyjnego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, w roku 2002 została pozbawiona możliwości uzyskania tego świadectwa. Rozpoczynając w październiku 2001 podyplomowe studia rachunkowości w Wyższej Szkole Finansów i Zarządzania w W. jej nadrzędnym celem było uzyskanie wyżej wymienionego świadectwa. W świetle przepisów obowiązujących w października 2001 roku, ukończenie tych studiów było w jej wypadku spełnieniem ostatniego warunku upoważniającego do otrzymania tego certyfikatu bez egzaminu państwowego.
W wyniku zmian przepisów prawnych, dotyczących uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych w miesiącu grudniu 2001 roku jej sytuacja prawna zmieniła się.
Podniosła, że jej słuszny interes przejawia się w tym, iż otrzymując świadectwo kwalifikacyjne do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych mogłaby rozpocząć własną działalność gospodarczą w przedmiotowym zakresie, co jest niemożliwe w chwili obecnej wskutek zaniechania wydania jej tego świadectwa przez Ministra Finansów.
W chwili obecnej, jedyną drogą do uzyskania przez nią świadectwa kwalifikacyjnego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych jest albo ponowne przejście przez program studiów podyplomowych wymaganych przez obecne przepisy albo złożenie egzaminu państwowego. Obydwa wyjścia uznała za naruszenie jej słusznego interesu.
Wniosek B.Z. rozpatrywany był w trybie art. 154 k.p.a. Decyzją z dnia [...] maja 2003r. Minister Finansów odmówił zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2002r. uznając, iż nie przemawia za tym interes społeczny, jak również słuszny interes strony.
Zdaniem Ministra Finansów interes społeczny nie przemawia za zmianą decyzji z dnia [...] marca 2002r. oraz utrzymującej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2002r. gdyż, obecnie obwiązujące rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz. U. Nr 120, poz. 1022) nie przewiduje możliwości wydania świadectwa kwalifikacyjnego lub certyfikatu księgowego bez egzaminu osobie, która ukończyła Studia Podyplomowe o specjalności rachunkowość, uzyskane w 2002 roku w jednostce organizacyjnej szkoły wyższej, nieuprawnionej zgodnie z odrębnymi przepisami do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych.
Szeroko pojęty interes społeczny nakazuje bowiem zapewnienie możliwości weryfikacji poziomu przygotowania osób, chcących prowadzić usługowo księgi rachunkowe, tak aby usługi te świadczone były na wysokim poziomie. Taki też cel miało wprowadzenie zmian w przepisach regulujących przyznawanie stosownych uprawnień. W interesie społecznym leży bowiem, aby osoby takie legitymowały się określonym wykształceniem zdobytym w jednostkach organizacyjnych szkół wyższych, uprawnionych do nadawania tytułu naukowego doktora nauk ekonomicznych, a więc dających gwarancję wysokiego poziomu kształcenia, lub jeżeli nie posiadają takowego wykształcenia - aby ich wiedza została zweryfikowana przez egzamin sprawdzający.
Ponadto zmiana przepisów dotyczyła wszystkich osób zainteresowanych uzyskaniem uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, a nie tylko Wnioskodawczyni.
Nie można również uznać, iż za zmianą przedmiotowej decyzji przemawia słuszny interes Strony. Zgodnie bowiem z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 1995r., sygn. akt: SA/Wr 1386/94 należy zauważyć, iż granicą uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym słusznego interesu strony jest zaistnienie kolizji z interesem społecznym. Wnioskodawczyni nie spełnia wszystkich wymogów, które pozwalają na wydanie certyfikatu księgowego bez egzaminu zgodnie z obecnie obowiązującym rozporządzeniem z dnia 18 lipca 2002r. Natomiast wejście w życie w/w rozporządzenia nie pozbawiło Pani B.Z. - wbrew argumentom zawartym w piśmie z dnia [...] lutego 2003r. - możliwości uzyskania certyfikatu księgowego.
Należy bowiem zauważyć, iż dla osób nie spełniających wymogu specjalistycznego wykształcenia z zakresu rachunkowości, o którym mowa w rozporządzeniu z dnia 18 lipca 2002r., a posiadających przynajmniej wykształcenie średnie i dwuletnią praktykę w księgowości, przewidziano możliwość wydania certyfikatu księgowego po uprzednim zdaniu z wynikiem pozytywnym egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Decyzje Ministra Finansów nie zamykają więc przed Wnioskodawczynią drogi do otrzymania stosownych uprawnień.
Nadto zauważył, iż ustawodawca nie może uzależniać wydania aktu wykonawczego od faktu kontynuowania nauki przez określoną grupę osób. Zasadniczym motywem decyzji o rozpoczęciu nauki, podejmowanej indywidualnie przez każdą z osób, winien być zamiar zdobycia, bądź poszerzenia posiadanej wiedzy. Zdobyte przez Wnioskodawczynię wykształcenia z pewnością zwiększa szanse na zdanie egzaminu z wynikiem pozytywnym.
Odnosząc się do argumentacji Wnioskodawczyni, zawartej w piśmie z dnia [...] lutego 2003r. Minister Finansów podniósł, iż zgodnie z Obwieszczeniem Przewodniczącego Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia 23 września 1998r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopni naukowych, wraz z określeniem nazw nadawanych stopni naukowych (M.P. Nr 38, poz. 524) oraz z Obwieszczeniem Przewodniczącego Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia 18 grudnia 2002r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopni naukowych, wraz z określeniem nazw nadawanych stopni naukowych (M. P. z 2003r., Nr 2, poz. 19), Wydział Finansów i Bankowości Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w W. nie jest jednostką uprawnioną do nadawania tytułu doktora nauk ekonomicznych. Należy więc zauważyć, iż aktualnie wydawane przez Wydział Finansów i Bankowości Wyższej szkoły Finansów i Zarządzania w W. świadectwa ukończenia studiów podyplomowych, również nie potwierdzają spełnienia wymogów określonych w rozporządzeniu z dnia 18 lipca 2002r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] maja 2003r. B.Z. wskazała, że czuja się pokrzywdzona decyzją Ministra Finansów z [...] maja 2003r. Szkoła, którą skończyła w czerwcu 2002r., w lipcu tegoż roku podpisała umowę z [...] w K., na mocy której studenci będą spełniali wymóg nowego rozporządzenia dotyczący ukończenia szkoły wyższej uprawnionej do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych. Jej zdaniem kwestia ta nie została przez Ministra zbadana. Podniosła również, że konieczność przystępowania do płatnego egzaminu, który zdaje niewielka grupa zdających narusza jej interes.
Decyzją z dnia [...] października 2003r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie dopatrując się nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę lub uchylenie wcześniejszej decyzji.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z art. 154 k.p.a., wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej jest nadzwyczajnym środkiem wzruszenia decyzji ostatecznej - wyjątkiem od zasady trwałości decyzji określonej w art. 16 K.p.a. Decyzja ostateczna może zostać uchylona lub zmieniona, w sytuacji gdy zostaną spełnione przesłanki określone wart. 154 k.p.a.
Prowadzone w trybie art. 154 K.p.a. postępowanie nie zmierza więc do ponownego - merytorycznego rozpatrzenia wniosku o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego. Przedmiotem postępowania jest bowiem ustalenie, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Wniosek Pani B.Z. dotyczył decyzji Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2002r., utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] marca 2002r., odmawiającą wydania świadectwa kwalifikacyjnego, ze względu na niespełnienie wymogów dotyczących wykształcenia o specjalności rachunkowość. Na mocy w/w decyzji Strona nie nabyła uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych - sprawa może więc być rozpatrywana w omawianym trybie.
Zdaniem Ministra Finansów interes społeczny nie przemawia za zmianą decyzji z dnia [...] czerwca 2002r. Szeroko pojęty interes społeczny, nakazuje bowiem zapewnienie możliwości weryfikacji poziomu przygotowania osób, chcących prowadzić usługowo księgi rachunkowe, tak aby usługi te świadczone były na odpowiednim poziomie. Wnioskodawczyni, w celu uzyskania stosownych uprawnień winna więc przystąpić do egzaminu sprawdzającego, zgodnie z obecnie obwiązującym rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz. U. Nr 120, poz. 1022). W interesie społecznym leży bowiem, aby osoby ubiegające się o uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych legitymowały się określonym wykształceniem, zdobytym w jednostkach organizacyjnych szkół wyższych, uprawnionych do nadawania tytułu naukowego doktora nauk ekonomicznych, a więc dających gwarancję wysokiego poziomu kształcenia, lub - jeżeli nie posiadają takowego wykształcenia - aby ich wiedza została zweryfikowana przez egzamin sprawdzający.
Nie można również uznać, iż za zmianą przedmiotowej decyzji przemawia słuszny interes Strony. Należy bowiem zauważyć, iż interes obywatela powinien być "słuszny" w znaczeniu obiektywnym i nie może być wyprowadzany z własnego przekonania opartego na poczuciu krzywdy i nierówności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998r., sygn. akt I SA/Ka 1744/96). Z kolei w wyroku z dnia 18 stycznia 1995r., sygn. akt: SA/Wr 1386/94 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż granicą uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym słusznego interesu strony jest zaistnienie kolizji z interesem społecznym.
Należy zauważyć, iż fakt ewentualnego podpisania umowy pomiędzy Wyższą Szkołą Finansów i Zarządzania w W. a Akademią [...] w K. nie stanowi jeszcze o posiadaniu przez Wydział Finansów i Bankowości - którego absolwentką jest Wnioskodawczyni uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych. Złożenie więc przez obecnych absolwentów Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w W. świadectw ukończenia studiów podyplomowych, wydanych przez Wydział Finansów i Bankowości, nie będzie uprawniało do wydania certyfikatu księgowego bez konieczności zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu.
Odmowa wydania Wnioskodawczyni świadectwa kwalifikacyjnego jest wynikiem zastosowania przepisów bezwzględnie obowiązującego prawa, dotyczącego wszystkich podmiotów znajdujących się w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej. W związku z powyższym nie można zgodzić się z twierdzeniem Wnioskodawczyni, iż konieczność poddania posiadanej wiedzy weryfikacji w drodze egzaminu sprawdzającego stanowi naruszenie słusznego interesu Strony.
Z kolei określona w § 9 ust. l w/w rozporządzenia kwota 480 zł odpłatności za egzamin została skalkulowana na poziomie gwarantującym pokrycie kosztów przeprowadzenia egzaminu i jest porównywalna z opłatami wnoszonymi za przystąpienie do innych, tego typu egzaminów np. zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 marca 200l r., w sprawie powołania Komisji i Egzaminacyjnej dla Aktuariuszy oraz przeprowadzenia egzaminów uprawniających do wykonywania zawodu aktuariusza (Dz. U., Nr 26, poz. 285) kwota ta wynosi 350 zł, natomiast zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 lipca 2002r. w sprawie opłat określonych w ustawie o doradztwie podatkowym (Dz. U. Nr 102, poz. 941) kwota ta wynosi 600 zł.
W skardze na powyższą decyzję B.Z. wnosiła o jej uchylenie wskazując, iż w październiku 2001r. skarżąca podjęła naukę na podyplomowych studiach rachunkowości w Wyższej Szkole Finansów i Zarządzania w W..
W dacie podjęcia studiów podyplomowych skarżąca spełniała wszystkie warunki niezbędne do ubiegania się o świadectwo kwalifikacyjne, określone przepisami § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 1998 r., z wyjątkiem wymogu wyższego wykształcenia ekonomicznego o specjalności rachunkowość. Podejmując podyplomowe studia rachunkowości skarżąca kierowała się przede wszystkim chęcią uzupełnienia wykształcenia niezbędnego do uzyskania świadectwa kwalifikacyjnego. Zamiarem skarżącej było bowiem rozpoczęcie bezpośrednio po uzyskaniu przedmiotowych uprawnień działalności gospodarczej w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.
W tym celu skarżąca poniosła koszty wyrażające się kwotą [...] PLN.
Ukończenie studiów podyplomowych w szkole wyższej, w której skarżąca podjęła naukę zapewniało pod rządami przepisów rozporządzenia z 1998 r. i zapewnia obecnie spełnienie przesłanki dotyczącej posiadania wyższego wykształcenia na kierunku ekonomicznym o specjalności rachunkowość, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami.
W wyniku chwiejnego i niestabilnego prawa wprowadzanego z pogwałceniem podstawowych zasad prawodawstwa, jak również niekorzystnej dla zainteresowanych interpretacji przepisów osoby, które podjęły naukę na studiach podyplomowych z zakresu rachunkowości w roczniku 2001/2002 z zamiarem uzyskania bez konieczności zdawania egzaminu państwowego uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, zostały tej możliwości pozbawione. Stan taki spowodował bez wątpienia dyskryminację wskazanej wyżej grupy osób - w tym skarżącej - co stawia pod znakiem zapytania konstytucyjność powołanych przepisów aktów wykonawczych.
Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem Ministra Finansów, iż przyjęte rozwiązania są zgodne z szeroko pojętym interesem społecznym wyrażającym się w zapewnieniu wysokiego poziomu świadczenia usług polegających na prowadzeniu ksiąg rachunkowych.
Istniejące obecnie uregulowania odpowiadają w zakresie wymogów wykształcenia stanowiącego przesłankę nabycia uprawnień do przedmiotowej działalności przepisom rozporządzenia obowiązującego w dacie podejmowania studiów podyplomowych przez skarżącą.
Zauważyła nadto, iż o kolizji z szeroko rozumianym interesem społecznym można mówić raczej w związku z ciągłymi zmianami przepisów wykonawczych prowadzącymi do osłabienia zaufania obywateli do państwa i prawa.
Oczywistym jest również, że decyzje administracyjne wydane w postępowaniu toczącym się z wniosku skarżącej były dla niej wysoce krzywdzące, odmówiły jej bowiem przyznania uprawnień gwarantowanych w dacie podejmowania nauki na studiach podyplomowych. Tym samym w przedmiotowej sprawie miało miejsce wykazane wyżej naruszenie przepisów prawa a w szczególności § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 2001r. w sprawie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz. U. Nr 148, poz. 1652) oraz zasady ochrony praw nabytych.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wnosząc o oddalenie skargi nie zgodził się z zarzutem Skarżącej, iż Minister Finansów wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 2001 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz. U. Nr 148, poz. 1652) oraz słuszny interes Strony.
Zgodnie z art. 154 k.p.a., będącym podstawą wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2003r., decyzja ostateczna może zostać zmieniona lub uchylona jedynie w przypadku gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zdaniem Ministra Finansów szeroko pojęty interes społeczny, nakazuje zapewnienie możliwości weryfikacji poziomu przygotowania osób, chcących prowadzić usługowo księgi rachunkowe, tak aby usługi te świadczone były na odpowiednim poziomie. W interesie społecznym leży bowiem, aby osoby ubiegające się o uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych legitymowały się określonym wykształceniem, zdobytym w jednostkach organizacyjnych szkół wyższych, uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych, a więc dających gwarancję wysokiego poziomu kształcenia, lub - jeżeli nie posiadają takowego wykształcenia aby ich wiedza została zweryfikowana przez egzamin sprawdzający.
Należy ponadto zauważyć, iż interes strony powinien być "słuszny" w znaczeniu obiektywnym i nie może być wyprowadzany z własnego przekonania opartego na poczuciu krzywdy i nierówności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998r., sygn. akt I SA/Ka 1744/96). Z kolei w wyroku z dnia 18 stycznia 1995r., sygn. akt.: SA/Wr 1386/94 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż granicą uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym słusznego interesu strony jest zaistnienie kolizji z interesem społecznym.
Podkreślił, iż sprawa Pani B.Z. rozpatrywana była zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2001 r. na podstawie uprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 20 sierpnia 1998r., bowiem wniosek o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego Skarżąca złożyła w dniu [...] grudnia 2001r. Stosownie do § 16 ust. 1 tego rozporządzenia wnioski o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego złożone do dnia 31 grudnia 2001r. a nie rozpatrzone przed dniem wejścia w życie rozporządzenia były rozpatrywane zgodnie z uprzednio obowiązującymi przepisami.
B. Z. w celu udokumentowania wykształcenia przedstawiła zaświadczenie wydane przez Wydział Finansów i Bankowości Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania potwierdzające wpis na listę studentów dwusemestralnych podyplomowych studiów rachunkowości z planowanym terminem zakończenia w czerwcu 2002r. Nie można zatem uznać, że Skarżąca na dzień 31 grudnia 2001r. spełniała wymogi wykształcenia o specjalności rachunkowość, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 sierpnia 1998r.
Odpowiadając na zarzut naruszenia praw nabytych Minister Finansów zauważył, iż o nabyciu praw można mówić dopiero z chwilą ukończenia nauki, a nie jej rozpoczęcia. Nie z chwilą rozpoczęcia nauki, a z chwilą jej zakończenia uzyskuje się bowiem stosowne wykształcenie, z posiadaniem którego rozporządzenie z 20 sierpnia 1998r. wiązało uprawnienie do ubiegania się, po spełnieniu pozostałych warunków, o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego.
Podkreślił, iż zmiana przepisów regulujących uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych tj. rozporządzenia z dnia 20 sierpnia 1998r. była podyktowana wykonaniem delegacji zawartej w art. 81 ust. 2 pkt 5 znowelizowanej ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002r. Nr 76. poz. 694 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002r. W związku z powyższym z dniem 1 stycznia 2002r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 2001r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz. U. Nr 148, poz. 1652), które zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw w dniu 21 grudnia 2001r. Jednakże z uwagi na fakt, iż duża grupa osób spełniających warunki określone w rozporządzeniu z dnia 20 sierpnia 1998r. nie zdążyła zapoznać się z treścią nowych przepisów przed ich wejściem w życie, Minister Finansów wprowadził w § 18 ust. 1, obecnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 18 lipca 2002r. przepis umożliwiający składanie wniosków do dnia 31 grudnia 2002r, osobom które w dniu 31 grudnia 2001r. spełniały warunki określone w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 20 sierpnia 1998r. uprawniające do otrzymania świadectwa kwalifikacyjnego bez konieczności zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu.
Podniósł, iż Minister Finansów wydając decyzje odmawiające wydania świadectwa kwalifikacyjnego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych oparł się wyłącznie na przepisach prawa. Minister Finansów prowadząc postępowanie w sprawie wydania uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, stosownie do art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a., zobowiązany jest bowiem działać na podstawie i w granicach prawa. Z powyższych względów nie jest możliwe wydanie stosownych uprawnień osobie niespełniającej wymogów określonych w prawie materialnym.
W świetle obowiązujących przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. Nr 120, poz. h 1022 oraz Dz.U. z 2003r. Nr 210, poz. 2040) przedstawione przez B.Z. dokumenty uprawniają ją do uzyskania certyfikatu księgowego po uprzednim zdaniu z wynikiem pozytywnym egzaminu, sprawdzającego kwalifikacje osób uprawnionych do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Innymi słowy, przynajmniej zasadniczo, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów uznać należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym. Na mocy art. 154 § 1 k.p.a. organ administracji państwowej, który wydał decyzję ostateczną lub organ wyższego stopnia może w każdym czasie ją uchylić lub zmienić, o ile na jej mocy żadna ze stron nie nabyła prawa. Przesłanką do takiego rozstrzygnięcia jest interes społeczny lub słuszny interes strony. Należy jednak mieć na uwadze, że w tym postępowaniu przedmiotem postępowania nie są zarzuty badane w trybie odwoławczym, ale tylko obie w/w podstawy.
Decyzja tego rodzaju ma charakter uznania administracyjnego. O ile więc zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to sąd, który sprawuje jak to wskazano powyżej w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (tak NSA w wyroku z 5 listopada 1998r. w sprawie II SA 1745/97 Lex nr 44723). Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej.
W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 k.p.a. zmiana okoliczności faktycznych, jaka nastąpiła po dniu wydania dotychczasowej decyzji, może mieć znaczenie tylko dla oceny występowania przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Natomiast zmiana obowiązującego prawa powoduje, iż powstaje nowa sprawa nie tylko w sensie procesowym, lecz również w znaczeniu materialnym (tak NSA w wyroku z 20 grudnia 1991r. ONSA 1993 z 2 poz. 33).
Wbrew wymienionym wyżej zasadom skarżąca domagając się uchylenia decyzji ostatecznej i decyzji ją poprzedzającej zgłasza także zarzuty, które były już przedmiotem oceny w ostatecznie zakończonym postępowaniu głównym (rozpoznawczym).
Minister Finansów rozpoznając wniosek skarżącej z [...] lutego 2003r. w ramach zakreślonej przez nią jego podstawy prawnej, w ramach uznania administracyjnego, szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w zakresie braku podstawy do zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznej, nie naruszając przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Oceniając słuszny interes strony oraz interes społeczny organ uwzględnił zmianę stanu faktycznego jaka miała miejsce po dacie wydania decyzji w postępowaniu głównym, tj. ukończenie przez skarżącą [...] czerwca 2002r. szkoły, która spełniała wymagania rozporządzenia Ministra Finansów z 20 sierpnia 1998r. w zakresie wymogu wykształcenia. Nastąpiło to jednak po dacie 31 grudnia 2001r., na którą to datę godnie z § 18 rozporządzenia Ministra Finansów z 18 lipca 2002r, jak również § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z 7 grudnia 2001r. badane były przesłanki pozwalające na zastosowanie kryteriów, których spełnienie upoważniało do otrzymania świadectwa kwalifikacyjnego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z 29 sierpnia 1998r.
Prawidłowo więc uznał organ, że skarżąca w dalszym ciągu nie spełnia stawianych prawem wymogów wykształcenia o specjalności rachunkowości do uzyskania świadectwa kwalifikacyjnego, nie można zatem przyjąć, że za zmianą bądź uchyleniem decyzji z [...] czerwca 2002r. przemawia jej słuszny interes. Decyzja Ministra Finansów nie narusza też praw nabytych skarżącej, gdyż jak słusznie przyjął organ o nabyciu praw można mówić dopiero z chwilą ukończenia nauki, gdy zdobywa się stosowne wykształcenie, a nie jej rozpoczęcia. Prawa skarżąca nabyła [...] czerwca 2002r., a więc już po 31 grudnia 2001r., na która to datę ustalono istnienie uprawnień.
Analiza sytuacji skarżącej wobec ukończenia nauki w czerwcu 2002r. nie mogła być przeprowadzona w świetle wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z 18 lipca 2002r., albowiem nie mieści się to, jak wskazano powyżej, w ramach badania sprawy w trybie art. 154 k.p.a. Zauważyć jednak należy, wbrew twierdzeniom skarżącej, że uregulowania zawarte w rozporządzeniu Ministra Finansów z 20 sierpnia 1998r. w zakresie określenia uprawnień upoważniających do otrzymania świadectwa kwalifikacyjnego, nie są tożsame z uregulowaniem z rozporządzenia Ministra Finansów z 18 lipca 2002r.
Poza oceną Sądu pozostaje proces legislacyjny. W świetle art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa i tylko w zakresie zgodności decyzji z obowiązującym prawem bada sprawę sąd.
Jeżeli w ocenie skarżącej przepisy, na podstawie których rozstrzygnięto sprawę naruszając jej prawo może ona wnieść do Trybunału Konstytucyjnego skargę konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji).
Także poza oceną sądu pozostaje kwestia kryteriów słusznościowych. Zgodzić się jednak należy z Ministrem Finansów, że w interesie społecznym jest zapewnienie wysokiego poziomu świadczenia usług polegających na prowadzeniu ksiąg rachunkowych, jak również możliwość weryfikacji wiedzy przez egzamin sprawdzający. Mając powyższe względy na uwadze uznać należy, że organ rozstrzygając w sprawie niniejszej przy wydawaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, jak również prawidłowo je uzasadnił.
Nie zostały zatem naruszone przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a zatem sąd nie był władny decyzję uchylić.
Z przytoczonych powodów sąd skargi nie uwzględnił i orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.