II SA 423/03

II SA 423/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki
Anna Robotowska /przewodniczący/
Grażyna Śliwińska /sprawozdawca/
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska, Sędziowie: WSA Grażyna Śliwińska (spraw.), Asesor WSA Andrzej Czarnecki, , Protokolant Aleksandra Borowiec, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2004 r. sprawy sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2002 Nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania wpisu na listę kandydatów na syndyków upadłości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z § 1 pkt 2 i § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości (DzU.Nr 55, poz. 359) została utrzymana w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] listopada 2002 r. [...] odmawiająca wpisania Pani M. K. na listę kandydatów na syndyków upadłości.
Organ I instancji ustalił, że wnioskodawczym nie wykazała spełnienia przesłanek wpisu na listę kandydatów na syndyków określonych w § 1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia tj. co najmniej 3-letniego okresu pracy na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 55 kc. Jego zdaniem prowadzenie przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej w zakresie pośrednictwa w reklamie w mass - mediach czy prowadzenie Agencji Reklamowej "G." Spółki cywilnej według pozyskiwanych zleceń nie wyczerpało wymagań z § 4 w/w rozporządzenia.
W odwołaniu Pani M. K. podnosiła, iż prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek jak też w formie spółki cywilnej w kontekście art. 55 kc nie może być inaczej zdefiniowane niż jako zarządzanie przedsiębiorstwem w rozumieniu wymienionego przepisu.
Organ II instancji nie uznał tych argumentów. W uzasadnieniu swojej decyzji powołał się na § 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości stanowiącego, że osoba fizyczna składająca wniosek o wpisanie jej na listę kandydatów na syndyków upadłości powinna wykazać, iż posiada co najmniej 5-letni okres pracy na stanowiskach kierowniczych lub samodzielnych w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem, jak też powinna wykazać się znajomością prawa gospodarczego, cywilnego, pracy oraz finansów z tym, że dla osób z wykształceniem prawniczym - jak wnioskodawczym - okres ten wynosi 3 lata.
W jego ocenie zaewidencjonowanie działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej w okresie od dnia 30 maja 1995 r. do dnia 23 lutego 1998 r. oraz działalności gospodarczej prowadzonej jednoosobowo od dnia 1 lutego 1999 r. nie jest równoznaczne z objęciem stanowiska kierowniczego lub samodzielnego w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 55 kc, bowiem z faktu zarejestrowania działalności gospodarczej (zawarcia umowy cywilnoprawnej) nie wynika fakt utworzenia przedsiębiorstwa o jakim mowa, jak też nie wynika ciągłość pracy na wskazanym powyżej stanowisku. Dodać należy, iż zaewidencjonowana działalność w formie spółki cywilnej nie obejmuje pełnego trzyletniego okresu.
W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pani M. K. wnosiła o uchylenie zaskarżonej i zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych.
Wywodziła, że u podstaw rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w K. oraz decyzji Ministra Sprawiedliwości legło błędne rozumienie zapisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. Natomiast Minister Sprawiedliwości wydajać zaskarżoną decyzję dokonał błędnej oceny w świetle przepisów w/w rozporządzenia, że prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej oraz działalności gospodarczej prowadzonej jednoosobowo nie jest równoznaczne z objęciem stanowiska kierowniczego lub samodzielnego w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 55 k.c.
Zarzuciła, że decyzja Ministra Sprawiedliwości nie odpowiada normie zawartej w art. 107 § 3 k.p.a. Praktycznie jednym zdaniem Minister Sprawiedliwości kwituje niemożność uznania bezspornego faktu prowadzenia działalności gospodarczej (w formie spółki cywilnej i jednoosobowo) za równoznaczne z objęciem stanowiska samodzielnego w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem. Wyższe wykształcenie ekonomiczne zostało w trakcie postępowania administracyjnego właściwie dokumentowane i nie kwestionowane, a nadto wykazała 3 letni okres pracy na stanowiskach kierowniczych lub samodzielnych w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem.
W art. 551pkt 1 k.c. ustawodawca nie bez znaczenia w nawiasach, bezpośrednio po słowie "firma" wpisał słowo "nazwa", co winno przesądzać, iż również zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych w formie spółki cywilnej lub jednoosobowej działalności gospodarczej może być uznane za przedsiębiorstwo albowiem tylko osoba fizyczna prowadząca jednoosobowo działalność gospodarczą lub w formie spółki cywilnej posługuje się "nazwą". Działalność prowadzona przez M. K. przesądzała o obowiązku prowadzenia ksiąg handlowych (podatkowej księgi przychodów działalność rozchodów), związana była z zatrudnianiem pracowników. Prowadząc działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej przez okres od dnia 01.08.1995 r. do dnia 28.02.1998 r. oraz jednoosobowo przez okres od dnia 01.02.1999 r. do maja 2001 r., wykonywała pracę na stanowisku samodzielnym związanym z zarządzaniem przedsiębiorstwem przez okres ponad 3 lat. Nadto wykonuje pracę na stanowisku Zastępcy Skarbnika Miasta, tj. pracy na stanowisku kierowniczym, począwszy od dnia 01.03.2001 r. do dnia dzisiejszego.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Skarżąca posiadając wykształcenie wyższe ekonomiczne powinna udokumentować 3-letni okres pracy na stanowi-skach kierowniczych lub samodzielnych w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem. Tymczasem działalność gospodarcza prowadzona przez Panią M. K. w formie spółki cywilnej na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej obejmuje okres od 30 maja 1995 r. do 28 lutego 1998 r. tj. 2 lata i 9 miesięcy. Ponadto powołał się na stanowisko przyjęte przez Prezesa Sądu Okręgowego w K. w decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. zgodnie z którym zarówno działalność gospodarcza w formie spółki cywilnej, jak i prowadzona jednoosobowo nie wyczerpuje wymogu określonego w § 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. Pojęcia prowadzenie działalności gospodarczej i samodzielne za-rządzanie przedsiębiorstwem nie są tożsame.
Elementami koniecznymi do utworzenia spółki cywilnej co najmniej dwóch osób jest umowne określenie wspólnego celu gospodarczego, zasad współdziałania dla jego osiągnięcia oraz podstaw materialnych w postaci wniesienia wkładów przez wspólników. Zasady prowadzenia spraw spółki cywilnej i reprezentacji mogą zostać określone w umowie bądź pozostawione wprost regulacji kodeksowej.
W przypadku Agencji Reklamowej "G." Spółki cywilnej, w której Pani M. K. była jednym w czterech wspólników kwestie organizacyjne regulują § § 8 - 1 2 umowy Spółki z dnia 28 czerwca 1995 r. Z wymienionych przepisów umowy nie wynikają dla Pani M. K. szczególne uprawnienia do zarządzania przedsiębiorstwem, inne niż dla pozostałych wspólników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie jej wydania. Jeżeli zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd obowiązany jest skargę oddalić.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonych decyzji są powołane przez obie instancje przepisy § 1 pkt 2 i § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości (Dz. U. Nr 55, poz. 359).
Rolą Sądu jest zatem skontrolowanie, czy decyzja Ministra odpowiada prawu, czy też narusza powołany przepis prawa materialnego, co zarzuca jej Skarżąca.
W ich świetle wymagania, które musi spełnić kumulatywnie kandydat na syndyka masy upadłości w przypadku osoby o wyższym wykształceniu ekonomicznym, bądź prawniczym to m.in. 3-letni okres pracy na stanowiskach kierowniczych lub samodzielnych w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem i wykazanie się znajomością prawa gospodarczego, cywilnego, pracy oraz finansów.
W szczególności należy zwrócić uwagę na wykładnię językową powołanego przepisu, bowiem wymagany rozporządzeniem 3 letni okres pracy na stanowiskach kierowniczych lub samodzielnych nie dotyczy zakresu pewnego odcinka obowiązków na stanowisku samodzielnym bądź kierowniczym, ale wyłącznie ma obejmować szeroki zakres zarządzania przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 551 kc jako całością.
Definicję zarządzania stanowi: kierowanie, administrowanie, sprawowanie zarządu firmą, fabryką, funduszem i wydawanie poleceń, dyspozycji, nakazywanie zrobienia czegoś (wg Słownika języka polskiego pod red.naukową prof.B.Dunaja ( W-wa 2001.)
Definicję ustawową przedsiębiorstwa podaje art. 551 k.c. jako zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, w szczególności:
1) firmę (nazwę), znaki towarowe i inne oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorstwo,
2) księgi handlowe,
3) nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa, w tym produkty i materiały,
4) patenty, wzory użytkowe i zdobnicze,
5) zobowiązania i obciążenia, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa,
6) prawa wynikające z najmu i dzierżawy lokali zajmowanych przez przedsiębiorstwo
W praktyce orzeczniczej "przedsiębiorstwem w znaczeniu przedmiotowym jest pewien zorganizowany zespół dóbr materialnych i niematerialnych przeznaczony do realizacji określonych zadań gospodarczych. Tak rozumiane przedsiębiorstwo może stanowić zakład lub oddział innego większego przedsiębiorstwa, w tym spółki prawa handlowego, a zatem takie oddziały czy zakłady dostatecznie wyodrębnione i odpowiednio zorganizowane stanowią przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55l k.c."( vide: 2003.04.08 wyrok SN , IV CKN 51/01, LEX nr 78892)
Powoływanie się w skardze na obecnie wykonywaną pracę na stanowisku kierowniczym - zastępcy skarbnika miasta przede wszystkim nie dotyczy ani zarządzania tą jednostką, ani nie jest ona przedsiębiorstwem.
Wbrew twierdzeniom skarżącej Sąd podziela stanowisko organu, iż pojęcia prowadzenie działalności gospodarczej i samodzielne zarządzanie przedsiębiorstwem nie są tożsame. Pogląd ten znajduje także oparcie w praktyce orzeczniczej stanowiąc, iż "należy dostrzegać różnicę pomiędzy zakresem pojęć prowadzenie działalności gospodarczej a prowadzenie przedsiębiorstwa. Czynności podejmowane przez podmiot gospodarczy wchodzą w zakres jego działalności gospodarczej, gdy pozostają w normalnym, funkcjonalnym związku z tą działalnością, w szczególności podejmowane są w celu realizacji zadań związanych z przedmiotem działalności tego podmiotu. Szerszym co do zakresu jest pojęcie prowadzenie przedsiębiorstwa oraz czynności pozostające w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. W obrębie tego pojęcia znajdują się czynności związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym (2002.12.20 wyrok s.apel. w Katowicach, I ACa 701/02 OSA 2003/9/39)
Okoliczności te stanowią zatem, iż organ nie miał podstaw, by prowadzenie działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej Agencji Reklamowej "G." z/s w C., wpisanej do ewidencji 30 maja 1995r., a wykreślonej 28 lutego 1998r. gdzie Skarżąca była jednym z kilku wspólników uznać za tożsame z prowadzeniem przez nią przedsiębiorstwa. Zakres jej uprawnień jalk stwierdził organ na podstawie umowy nie był inny niż pozostałych wspólników, a w wewnętrznych sprawach spółki decyzje zapadały w formie jednomyślnych uchwał wspólników (§12 umowy). Także z umowy spółki nie wynika nawet, by kierowanie, administrowanie Agencją należało do wspólników, bowiem § 11 dawał te uprawnienia dyrektorom zgodnie z podziałem ich pracy, a tylko w sprawach spornych i wątpliwych zwracali się oni do wszystkich wspólników spółki.
Tak samo prowadzona jednoosobowo usługowa działalność gospodarcza w formie wpisu do ewidencji od 1 lutego 1999r. - wg skargi - do maja 2001r. (ale wg zaświadczenia Urzędu Miasta C. z 26.09.2002r. od 1 marca 2001r. Skarżąca była już Zastępcą Skarbnika Miasta) - nie stanowiła zarządzania przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 551 kc.
Istotne jest zatem dla oceny wymagań od kandydatów na syndyków upadłości posiadanie szczególnych kwalifikacji oraz warunków o których stanowi rozporządzenie, które muszą być spełnione kumulatywnie, a jednym z nich jest 3 letnia praktyka w samodzielnym zarządzaniu przedsiębiorstwem, a spełnienie wymagań musi udowodnić starający się o wpis na listę syndyków.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w K. nie naruszają prawa, zatem skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz,1270).