II SA 370/88
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budowy placu rekreacyjnego przy szkole, wskazując na istotne naruszenia proceduralne i brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Skarżący kwestionowali legalność budowy placu rekreacyjnego przy szkole, zarzucając m.in. zmianę sposobu użytkowania terenu i istotne odstępstwa od projektu. Organy nadzoru budowlanego umorzyły postępowanie, uznając zarzuty za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów k.p.a., w tym brak zapewnienia udziału wszystkim stronom oraz niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego, zwłaszcza w kontekście wygaśnięcia pozwolenia na budowę i zgodności wykonania z projektem.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy placu rekreacyjnego przy Szkole Podstawowej w K. Skarżący zarzucali m.in. zmianę sposobu użytkowania terenu, istotne odstępstwa od projektu (asfalt zamiast płytek betonowych), zmianę ukształtowania terenu i kierunku spływu wód opadowych na ich nieruchomości. Organy obu instancji uznały, że nie doszło do istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę i umorzyły postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB. Sąd wskazał na istotne naruszenia proceduralne, w tym brak zawiadomienia wszystkich stron postępowania (następców prawnych zmarłego współwłaściciela działki sąsiedniej) oraz naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności kwestii wygaśnięcia pozwolenia na budowę z powodu nie rozpoczęcia lub przerwania budowy na okres dłuższy niż 2 lata, co wynikało z braku klauzuli ostateczności na decyzji i niejasności co do daty rozpoczęcia budowy. Sąd podkreślił również, że brak części opisowej projektu budowlanego uniemożliwia kontrolę sądową, a kwestie dotyczące zmiany stosunków wodnych na gruncie nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy, z uwzględnieniem prawomocności decyzji stwierdzającej nieważność pozwolenia na budowę oraz zapewnieniem udziału wszystkim stronom.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że brak części opisowej projektu budowlanego uniemożliwia kontrolę sądową w zakresie budowy placu rekreacyjnego, a w szczególności czy pokrycie terenu masą bitumiczną było istotną zmianą w stosunku do założeń projektu.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że brak projektu budowlanego uniemożliwia ocenę, czy zastosowanie nawierzchni asfaltowej zamiast płytek betonowych stanowiło istotne odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę, co mogło mieć wpływ na stosunki wodne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
u.p.b. art. 34 § ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Brak zatwierdzenia projektu budowlanego w pozwoleniu na budowę stanowi naruszenie.
k.p.a. art. 10 § par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie poprzez niezawiadomienie wszystkich stron postępowania.
k.p.a. art. 7 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie poprzez niewystarczające wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy.
k.p.a. art. 77 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie poprzez niewystarczające wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy.
p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a, lit. b. lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji.
p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję i postanowienie.
u.p.b. art. 37 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Wygasnięcie pozwolenia na budowę.
Pomocnicze
u.s.g. art. 31
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Wójt lub burmistrz reprezentuje gminę na zewnątrz, co oznacza, że wniosek Burmistrza był wnioskiem Gminy.
k.p.a. art. 67
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Dowody powinny być utrwalane w formie protokołu.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.
p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami skargi.
p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o wykonalności decyzji.
p.w. art. 29
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne
Zmiany stanu wody na gruncie należą do właściwości wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
u.p.b. art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Czynności w przypadku samowoli budowlanej.
u.p.b. art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Czynności w przypadku samowoli budowlanej.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Nieważność decyzji z powodu skierowania do osoby nie będącej stroną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak zapewnienia udziału wszystkim stronom. Niewystarczające wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w szczególności dotyczących wygaśnięcia pozwolenia na budowę. Brak projektu budowlanego uniemożliwiający kontrolę sądową. Niezawiadomienie wszystkich stron postępowania.
Odrzucone argumenty
Organy nadzoru budowlanego prawidłowo umorzyły postępowanie, uznając brak istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę i prawidłowe wykonanie inwestycji.
Godne uwagi sformułowania
brak części opisowej projektu budowlanego uniemożliwia kontrolę sądową zmiany stanu wody na gruncie [...] nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, nie oznacza samo przez się samowoli budowlanej
Skład orzekający
Ryszard Bryk
przewodniczący sprawozdawca
Marian Ekiert
członek
Joanna Zdrzałka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenia przepisów k.p.a. w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście zapewnienia udziału stronom i wyjaśniania stanu faktycznego. Znaczenie braku projektu budowlanego dla kontroli sądowej. Zakres właściwości organów nadzoru budowlanego w sprawach dotyczących zmian stosunków wodnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań administracyjnych w sprawach budowlanych i stosowania przepisów k.p.a. oraz prawa budowlanego z 1994 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie sprawa wydaje się prosta. Pokazuje też złożoność przepisów budowlanych i podział kompetencji między różnymi organami.
“Błędy proceduralne uchylają decyzję w sprawie budowy placu przy szkole – co przeoczył nadzór budowlany?”
Dane finansowe
WPS: 10 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Rz 1488/02 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2005-01-25 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2002-07-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Joanna Zdrzałka Marian Ekiert Ryszard Bryk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 1994 nr 89 poz 414 art. 34 ust. 4 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Dz.U. 1996 nr 13 poz 74 art. 31 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 10 par.1, art. 7, art. 77 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. b. lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie NSA Marian Ekiert AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. K., L. K. i E. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej sprawdzenia legalności inwestycji I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2002 r. Nr[...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru na rzecz skarżących K. K., L. K. i E. R. koszty postępowania sądowego w kwotach po 10 złotych (dziesięć złotych) dla każdego ze skarżących. Uzasadnienie SA/Rz 1488/02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...].03.2002 r., Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sprawie realizacji przez Gminę [...] placu rekreacyjnego przy Szkole Podstawowej w K. na działkach ewidencyjnych o numerach 1774 i 1776. W uzasadnieniu decyzji powołał się na informacje E. R., W. K., L. K. i K. K., w której podano, że przy realizacji rozbudowy Szkoły Podstawowej w K. zaasfaltowano teren na boisko szkolne, co jest niezgodne z decyzjami Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...].02.1996 r., Nr [...] i Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].05.1996 r., Nr [...]. W związku z tą informacją przeprowadził w dniu 9.11.2001 r. kontrolę budowy placu rekreacyjnego przy Szkole Podstawowej w K. i na tej podstawie stwierdził, że na działkach nr 1776 i 1774 została wykonana nawierzchnia z masy bitumicznej o pow. około 600 m2. Utwardzony plac powstał w miejscu określonym w planie zagospodarowania szkoły jako projektowany plac rekreacyjny i komunikacja. Uczestniczące w tej czynności E. R. i K. K. zakwestionowały legalność nawierzchni asfaltowej placu i sposób wyprofilowania terenu oraz związane z tym powstanie skarp od strony ich działek. Po tej kontroli organ nadzoru budowlanego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne. Na podstawie dokumentów archiwalnych, będących w posiadaniu Starostwa Powiatowego ustalił, że rozbudowa Szkoły Podstawowej w K. została podzielona na etapy, a mianowicie: - w pierwszym etapie zatwierdzono plan realizacyjny zagospodarowania terenu na całe zamierzenie inwestycyjne obejmujące budowę segmentu wychowania fizycznego /sala gimnastyczna z łącznikiem/, segmenty sal lekcyjnych, placu rekreacyjnego, osłony kubłów na śmieci, stacji trafo oraz przyłączy infrastruktury technicznej i równocześnie wydano pozwolenie na budowę sali gimnastycznej /decyzja ostateczna Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].08.1993 r., Nr [...], - w drugim etapie wydano pozwolenie na budowę z dnia [...].05.1996 r., Nr [...] na rozbudowę szkoły o sale dydaktyczne. Zatwierdzony w pierwszym etapie plan realizacyjny zagospodarowania terenu, na obszarze pokrytym nawierzchnią bitumiczną przewidywał budowę drogi dojazdowej z placem manewrowym utwardzonym asfaltem oraz placu rekreacyjnego utwardzonego płytkami betonowymi. Plan ten przewidywał także niwelację terenu, wynikiem czego przy granicach z działkami nr 1775, 1773 i 1772 miały powstać skarpy. Z tymi rozwiązaniami zostali zapoznani L. K., W. K., K. K. i Z. R. i w złożonych oświadczeniach nie wnieśli żadnych zastrzeżeń. Zdaniem organu I instancji zamiany części nawierzchni z płytek betonowych na nawierzchnię z masy bitumicznej nie można traktować jako istotnego odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę. Na skutek zaleceń Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zawartych w decyzji kasacyjnej z dnia [...].02.2002 r., Nr [...], organ I instancji dodatkowo ustalił, że roboty budowlane przy rozbudowie Szkoły Podstawowej w K. nie zostały przerwane na okres dłuższy niż 2 lata i wynika to z zapisów dokonanych w dziennikach budowy nr 837/96 tom 1-4, zaś roboty budowlane były prowadzone pod nadzorem uprawnionego kierownika budowy, zaś obiekt został wytyczony geodezyjnie przez uprawnionego geodetę. Z przedstawionych do wglądu powykonawczej inwentaryzacji geodezyjnej wynika, że obiekt został wybudowany zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją /klauzula inwentaryzacji geodezyjnej. Naturalny spadek terenu jest w kierunku wschodnim tj. w stronę działki nr 1772, stanowiącej własność E. R. Wykonana niwelacja placu rekreacyjnego nie zmieniła naturalnego spływu wód opadowych. Inwestorem inwestycji była Gmina [...]. Od powołanej decyzji wnieśli odwołania K. K., L. K., W. K. i E. R. i zarzucili, że w trakcie wykonywania robót budowlanych podniesiono teren boiska oraz zmieniono kierunek spływu wód opadowych z terenu szkoły na ich działki. Dodali, że zgodnie z planem realizacyjnym, plac rekreacyjny powinien być utwardzony płytkami. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...].06.2002 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji. Dodatkowo nadmienił, że roboty przy budowie placu rekreacyjnego nie zostały jeszcze zakończone i w celu odprowadzania wód opadowych do istniejącej kanalizacji deszczowej zostaną ułożone obrzeża chodnikowe i będą wykonane kratki ściekowe. Wykonane boisko do gry w piłkę stanowi również teren rekreacyjny, a więc nie można twierdzić, że nastąpiła zmiana sposobu użytkowania tego terenu. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie, skarżący K. K., W. K., L. K. i E. R. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucili, iż została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 77 § 1, art. 8 i 9 k.p.a. Rozwijając te zarzuty wyjaśnili, że organy obu instancji przyjęły, że wykonanie nawierzchni boiska z masy bitumicznej zamiast płytek betonowych, nie stanowi istotnego odstępstwa od warunków wydanego pozwolenia na budowę. Zgodnie z mapą wchodzącą w skład planu realizacyjnego zachodnia część placu szkolnego położonego pomiędzy szkołą, a transformatorem miała zostać pokryta masą bitumiczną, natomiast wschodnia część położona na wschód od transformatora nie miała być pokryta żadną nawierzchnią /płytki betonowe miały natomiast pokryć pas terenu przyległy do budynku szkolnego i sali gimnastycznej (rodzaj chodnika)/. Masa bitumiczna w przeciwieństwie do nawierzchni z kostki nie przepuszcza wody. W przypadku nawierzchni z kostki, woda opadowa może wsiąkać w grunt szczelinami między kostkami. Poruszona kwestia w sposób istotny wpływa na stosunki wodne na nieruchomościach sąsiednich. Oznacza to, że stanowisko organów zakładające nieistotność zmiany nie jest uzasadnione. Orzekające organy przyjęły, że obiekt został wykonany zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją techniczną, ale nie sprawdziły istnienia zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym. W wyniku robót budowlanych znacznie zmieniono morfologię terenu przez podwyższenie wysokości położenia szkolnej nieruchomości. Właśnie niezgodność wykonania boiska z założeniem planu realizacyjnego jest przyczyną szkodliwego oddziaływania na ich działki. Organy pojęcie "teren rekreacji i zieleni" utożsamiają z pojęciem boiska szkolnego, co zdaniem skarżących nie jest zasadne. Owszem, w pewnych sytuacjach można uznać, że boisko jest pojęciem mieszczącym się w polu semantycznym pojęcia terenu rekreacji, jednakże nie jest jego synonimem. Skoro na terenie przedmiotowych działek przewidziano teren rekreacyjny, to w żadnym przypadku nie mogło ono oznaczać wyłącznie boiska sportowego pokrytego asfaltem. Podpisując oświadczenie z dnia 12.08.1993 r. w przedmiocie zapoznania się z planem realizacyjnym rozbudowy Szkoły Podstawowej w K., w którym nie wnieśli żadnych zastrzeżeń co do lokalizacji urządzeń towarzyszących, skarżący pojęcie "teren rekreacyjny" rozumieli jako obszar trawiasty lub o nawierzchni ziemnej, a nie zaasfaltowane boisko. Protokół z kontroli z dnia 12.06.2002 r. nie zawiera żadnych konkretnych ustaleń w kwestiach spornych. Fakt zgodności stanu faktycznego, w tym zgodności spadków terenu wokół budowy z terenem nieruchomości sąsiednich został stwierdzony tylko na podstawie klauzuli znajdującej się w dokumentacji budowy, a nie w wyniku dokonania niezależnych od Autora tej klauzuli czynności procesowej. Klauzula ta zdaniem skarżących jest tylko dowodem pośrednim. Gdy natomiast możliwe jest przeprowadzenie dowodu bezpośredniego, to wtedy organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do jego przeprowadzenia /wyrok NSA z 13.12.1988 r., sygn. akt II SA 370/88 – ONSA Nr 2/1988, poz. 96/. Poruszona kwestia m. innymi związana ze spadkiem terenu, nie została utrwalona w aktach sprawy w formie protokołu /art. 67 k.p.a./, lecz tylko w postaci notatki służbowej z dnia 13.03.2002 r. podpisanej przez T. K. pracownika Powiatowego Inspektora Nadzoru. W orzeczeniu z dnia 13.07.1999 r., sygn. akt IV SA 1210/97 /LEX Nr 47906/, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym m. innymi zeznania świadków, mają wartość dowodową tylko wówczas, gdy zostały przez organ utrwalone w formie protokołu zgodnie z art. 67 i następnych k.p.a. W takim aspekcie nie można również uznać, że fakt zgodności budowy z projektem budowlanym oraz dokumentacją tej budowy został udowodniony. Nie wykazano także, że prace budowlane prowadzono w warunkach ważności pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżących stan faktyczny pozwala na dokonanie oceny, że w przedmiotowym zakresie wystąpiła samowola budowlana. Protokół zawiera rozbieżne oświadczenia stron, zaś organ w uzasadnieniu nie wykazał, dlaczego uznał za niesłuszne oświadczenia jednej strony, a dał wiarę oświadczeniom drugiej strony. Organy nadzoru stwierdziły, że posiadacze nieruchomości sąsiednich wyrazili zgodę na realizację tej inwestycji. Zgoda ta była wyrażona jednak na podstawie zapoznania się z planem realizacyjnym, który jak wcześniej wykazano, nie zakładał szkodliwej zmiany stosunków wodnych i znaczącej zmiany rzeźby terenu. Skarżący podnieśli też, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].05.1996 r., Nr [...] dotycząca pozwolenia na rozbudowę budynku Szkoły Podstawowej w K. jest dotknięta kwalifikowaną wadą powodującą jej nieważność, bowiem została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie /art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a./. Stroną była gmina [...], a nie Burmistrz tej Gminy. Burmistrz mógł jedynie reprezentować tę gminę i to jedynie w przypadku, gdyby był do tego upoważniony przez jej zarząd. Odpowiadając na skargi, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 28.09.2004 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę W. K. z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi K. K., L. K. i E. R. /o tej samej treści/ są zasadne. Tytułem wprowadzenia należy zasygnalizować, iż z dniem 1.01.2004 r. w miejsce ośrodków zamiejscowych Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono wojewódzkie sądy administracyjne, które orzekają w pierwszej instancji. Wynika to z art. 85 i 106 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./, nazwanej dalej przepisami wprowadzającymi oraz art. 2 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/. Art. 97 § 1 przepisów wprowadzających stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, cytowanej niżej skrótem p.s.a. Przedmiotowe skargi wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i do tego czasu nie zostały rozpoznane, przeto zasygnalizowane zmiany ustrojowe i procesowe mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Przechodząc do rozważań merytorycznych należy nawiązać do art. 134 § 1 p.s.a., który stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny przy rozpatrywaniu skargi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czyli bierze także pod uwagę uchybienia procesowe i materialnoprawne, o których nie wspomniano w skardze. Stronami postępowania administracyjnego w sprawie związanej z realizacją inwestycji są: inwestor, właściciel terenu inwestycji oraz właściciele, użytkownicy lub zarządcy sąsiednich nieruchomości /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.05.1994 r., sygn. akt SA/K 2500/93 – "Jurysta" Nr 12/1995 str. 21-22/. Z planu zagospodarowania działek nr, nr 1776 i 1774, z mapy ewidencyjnej oraz z wyciągu rejestru gruntów miasta K. wynika, iż teren inwestycji graniczy: - od północy z działką nr 1775 /współwłasność K. K., W. K. i L. K./ oraz z działką nr 1773 /własność K. K./, - od wschodu z działką nr 1772, która w dacie wszczęcia z urzędu postępowania /grudzień 2001 r./ stanowiła współwłasność A. R. i Z. R., - od południa z działką nr 1778 /współwłasność łączna Z. i Z. C./, - od zachodu z ulicą Z. /działka nr 1795/1 – własność Gminy [...]/. W zawiadomieniu o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego /art. 61 § 4 k.p.a./ z dnia 30.11.2001 r. /K. 11 akt I instancji/ w sprawie sprawdzenia legalności realizacji budowy placu rekreacyjnego na działkach nr, nr 1776 i 1774 położonych w K., organ I instancji jako strony tego postępowania wymienił: Gminę [...], K. K., W. K., L. K., A. R. i E. R. i tym osobom doręczył odpisy powyższego zawiadomienia. O wszczęciu postępowania nie zawiadomił Z. i Z. C., którzy nie brali udziału w postępowaniu przed organami pierwszej i drugiej instancji. Skarżąca E. R. w trakcie rozprawy sądowej /25.01.2005 r./ wyjaśniła, iż Z. R. był jej mężem i zmarł w dniu 13.09.2000 r. Podała, że oprócz niej jego następcami prawnymi są dzieci: A. R., K. R. i J. R. W postępowaniu brała tylko udział E. R. Organ I instancji nie przeprowadził dowodu z aktualnego wypisu z rejestru gruntów i nie ustalił następców prawnych Z. R., byłego współwłaściciela działki nr 1772. W aktach administracyjnych nie ma też umocowania /pełnomocnictwa/ E. R. do reprezentowania pełnoletnich dzieci. Taki stan rzeczy stanowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., które Sąd uwzględnił z urzędu. Sąd na wniosek skarżących /zawarty w piśmie procesowym z dnia 9.04.2003 r. /K. 31-32 akt sądowych/ i na podstawie art. 106 § 3 p.s.a. przeprowadził dowód z kserokopii decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2003 r., Nr [...] oraz z pisma Wojewody z dnia 7.01.2005 r., [...] skierowanego do Starosty [...] /złożone przez E. R. na rozprawie sądowej/ i ustalił, że w/w decyzją na skutek odwołań E. R., A. R., uchylono decyzję Wojewody z dnia [...].12.2002 r., Nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].05.1996 r., Nr [...] i stwierdzono nieważność wymienionej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego, udzielającej Burmistrzowi Gminy i Miasta [...] pozwolenia na rozbudowę budynku Szkoły Podstawowej w K., wewnętrznej instalacji gazowej, przyłącza sieci kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej na działkach nr ewid. 1777, 1776 i 1774. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6.10.2004 r., sygn. akt 7/IV SA 1125/03 oddalił skargę Burmistrza Gminy i Miasta [...] na powołaną wyżej ostateczną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2004 r. Powyższy organ centralny stwierdził nieważność pozwolenia na budowę z dnia 1996 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a., bowiem inwestor nie dysponował ostateczną decyzją o warunkach zabudowy, zaś dołączona do wniosku o pozwolenie na budowę decyzja Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...].02.1996 r., Nr [...] była wydana na wniosek innego podmiotu tj. Dyrektora Szkoły Podstawowej w K. Natomiast adresatem pozwolenia na budowę był Burmistrz Gminy i Miasta [...], a nie Gmina [...], czyli pozwolenie na budowę było wydane na rzecz osoby nie będącej stroną w sprawie. Poruszona kwestia miałaby podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutki ex tunc /z mocą wsteczną/, co oznacza in praxi, iż taka decyzja nie istnieje od samego początku. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie był ogłoszony w dniu 6.10.2004 r. i nie wiadomo czy jest prawomocny. Sąd na tą okoliczność nie czynił z urzędu stosownych ustaleń, bowiem orzekające organy popełniły inne uchybienia, które stanowią wystarczającą podstawę do kasacji zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].03.2002 r., zaś nawet prawomocne stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę, nie stanowiłoby podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, objętych kontrolą sądową w niniejszej sprawie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, nie oznacza samo przez się samowoli budowlanej, bowiem do czasu stwierdzenia nieważności takiej decyzji inwestor działał legalnie, bo dysponował ostatecznym pozwoleniem na budowę /por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.06.1998 r., IV SA 1399/96, z dnia 2.05.2002 r., IV SA 2313/01 – niepublikowane oraz z dnia 23.12.1999 r., IV SA 2144/97 – LEX nr 48710/. Fakt, że pozwolenie na budowę z 1996 r., było wystawione na rzecz Burmistrza Gminy Miasta [...], nie uzasadnia zdaniem Sądu in merito zarzutu, że Gmina /faktyczny inwestor/ popełniła samowolę budowlaną, gdyż taki stan rzeczy był skutkiem błędu organu, który wydał pozwolenie na budowę. Organ ten bowiem, nie wziął z urzędu pod uwagę art. 31 ustawy z dnia 8.03.1990 r. o samorządzie terytorialnym /tekst jednolity Dz. U. z 1996 r., Nr 13, poz. 74/, który stanowił, że wójt lub burmistrz reprezentuje gminę na zewnątrz. Według tego przepisu wiosek Burmistrza Gminy i Miasta [...] o wydanie pozwolenia na budowę powinien zostać potraktowany jako wniosek pochodzący od Gminy [...]. Sąd z urzędu zauważył, iż w pozwoleniu na budowę z dnia [...].05.1996 r. nie ma zapisu o zatwierdzeniu projektu budowlanego, tudzież nie ma osobnej decyzji w tej kwestii, co stanowiło naruszenie art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane /Dz. U. Nr 89, poz. 414/. Poza tym zakres inwestycji w pozwoleniu jest określony ogólnikowo "rozbudowa budynku Szkoły Podstawowej". Na marginesie należy nadmienić, iż w aktach administracyjnych nie ma projektu budowlanego. Znajduje się natomiast plan zagospodarowania terenu /oznaczony jako załącznik do pozwolenia na budowę z 1996 r./ i dopiero z planu tego wynika, że zakres "rozbudowy budynku Szkoły Podstawowej" obejmuje: placyk gospodarczy, plac rekreacyjny, wjazd na działkę, rozbudowę szkoły /skrzydło dydaktyczne/. Brak części opisowej projektu budowlanego uniemożliwia kontrolę sądową w zakresie budowy placu rekreacyjnego, a w szczególności części tego placu na wschód od transformat`ora. Gdyby w tej części projekt przewidywał istnienie podłoża gruntowego /tak twierdzą skarżący/, przeto w takiej sytuacji pokrycie tego terenu masą bitumiczną byłoby zmianą istotną. Podnoszone dodatkowo w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze kwestie dotyczące zmiany stanu wody na gruncie wynikłe zdaniem skarżących z podwyższenia terenu placu rekreacyjnego i ułożenia na nim masy bitumicznej, nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego. Zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich powstałe w wyniku realizacji robót budowlanych należą do właściwości wójta, burmistrza, prezydenta miasta i wynika to z art. 29 ustawy z dnia 18.07.2001 r. – Prawo wodne /Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm./. Organ nadzoru budowlanego bada tylko czy doszło do istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę /por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.06.2002 r., sygn. akt IV SA 902/02 – niepublikowane/. Z tego względu, organy wydające decyzje w przedmiotowej sprawie administracyjnej, trafnie nie zajmowały się akcentowaną dodatkowo przez strony zmianą stosunków wodnych na gruncie. Zarzut skarżących, iż to pozwolenie na budowę z dnia [...].05.1996 r. wygasło z powodu nie rozpoczęcia budowy przed upływem 2 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub przerwania budowy na czas dłuższy niż 2 lata /art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1994 r./, nie został dostatecznie wyjaśniony. Na decyzji z dnia [...].05.1996 r., Nr [...] /K. 1b i K. 14 akt administracyjnych/, nie ma klauzuli ostateczności. W aktach administracyjnych znajdują się kserokopie niektórych stron dziennika budowy nr 8-37/96 i najwcześniejszy zapis kierownika budowy F. K. opatrzony jest datą 12.12.98 r. o treści "W dniu dzisiejszym zakończono roboty murarskie oraz posadzkarskie ...". Oznacza to, iż roboty rozpoczęły się przed tą datą, ale nie wiadomo konkretnie kiedy. Brak klauzuli ostateczności na pozwoleniu na budowę, uniemożliwia ustalenie w jakim dniu rozpoczął bieg 2letni termin określony w w/w przepisie. Nie można również sprawdzić w jakim dniu rozpoczęto realizację budowy objętej pozwoleniem na budowę z dnia [...].05.1996 r. Oznacza to, iż nie została wyjaśniona istotna okoliczność w sprawie, zatem doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Wskazane przez Sąd naruszenia prawa przemawiają za stanowiskiem, że umorzenie postępowania administracyjnego było przedwczesne i wątpliwe, zatem Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a, b, c, art. 135 p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].03.2002 r., Nr [...]. O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł po myśli art. 200 p.s.a. w zw. z art. 97 § 2 przepisów wprowadzających. Sąd nie stosował art. 152 p.s.a., bowiem zaskarżona decyzja nie nadaje się do wykonania, zatem orzekanie w kwestii wykonalności decyzji umarzającej postępowanie administracyjne było zbędne. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy uwzględnią n/w wskazówki: - w pierwszej kolejności organ I instancji ustali czy decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2003 r., Nr [...] stwierdzająca nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].05.1996 r., Nr [...] w sprawie pozwolenia na rozbudowę Szkoły Podstawowej w K. jest prawomocna. W przypadku prawomocności, podejmie stosowne czynności przewidziane w art. 50 i 51 prawa budowlanego z 1994 r. Zakres tych czynności będzie uzależniony od tego czy budowa została już zakończona, czy też nie. W toku postępowania zwróci szczególną uwagę na kwestię związaną z budową placu rekreacyjnego, uwzględni ocenę Sądu na ten temat i zbada zarzuty skarżących dotyczące tej sprawy. Zapewni udział w sprawie aktualnym właścicielom, współwłaścicielom, użytkownikom wieczystym lub zarządcom nieruchomości sąsiednich.