VI SA/Wa 2107/06

VI SA/Wa 2107/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Olga Żurawska-Matusiak
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Skarżony organ
Rada Notarialna
Treść wyniku
Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S. W. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie negatywnego zaopiniowania wniosku o powołanie na stanowisko notariusza 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz skarżącego S. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
VI SA/Wa 2107/06
Uzasadnienie
S. W. wniósł skargę na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej nr [...] z dnia [...] września 2006 r. utrzymującą w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie negatywnego zaopiniowania wniosku skarżącego o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w S..
Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż w dniu [...] listopada 2005 roku do Ministra Sprawiedliwości wpłynął wniosek S. W. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w N..
Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Rady Izby Notarialnej w [...] o wydanie opinii w sprawie wniosku.
W dniu [...] grudnia 2005 r. przedstawiciele Rady Izby Notarialnej w [...] przeprowadzili z kandydatem rozmowę kwalifikacyjną w siedzibie Izby w [...]. Z rozmowy tej został sporządzony protokół przez Kierownika Biura U. K.. W trakcie rozmowy kandydatowi zadawano pytania odnośnie przebiegu jego dotychczasowej pracy zawodowej, motywów przejścia do zawodu notariusza oraz merytorycznego przygotowania do wykonywania zawodu notariusza.
Pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. skierowanym do ministra Sprawiedliwości S. W. zmienił swój wniosek w części dotyczącej siedziby kancelarii notarialnej na S. wskazując jednocześnie na potrzeby kancelarii lokal przy ul. [...]. Do pisma tego załączył kopię umowy najmu lokalu.
Rada Izby Notarialnej w [...] przed zaopiniowaniem wniosku zwróciła się do Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o umożliwienie wglądu do akt osobowych kandydata.
W dniu [...] marca 2006 r. Rada Izby Notarialnej w [...] podjęła uchwałę, w której negatywnie zaopiniowała wniosek S. W. zarówno co do osoby kandydata na stanowisko notariusza, jaki i co do wnioskowanej siedziby kancelarii notarialnej.
W uzasadnieniu uchwały Rada, przedstawiając szczegółowo przebieg dotychczasowej drogi zawodowej kandydata stwierdziła, iż spełnia on przesłanki określone w art. 11 pkt 1 i 3 oraz art. 12 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie. Jednak w ocenie Rady nie można przyjąć, że kandydat spełnia przesłankę powołania na notariusza zawartą w art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie, ponieważ z jego akt osobowych udostępnionych do wglądu przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] jednoznacznie wynika, że jako członek korporacji adwokackiej nie wypełniał swoich podstawowych obowiązków. Ponadto częsta zmiana zawodu, a zwłaszcza siedziby jego wykonywania zwraca uwagę na brak zdecydowania i konsekwencji w podejmowanych decyzjach. Niewątpliwie więc kandydat posiada formalne prawo do wykonywania obecnego i poprzednich zawodów, jednak nasuwa się wątpliwość czy przy tak częstych zmianach był w stanie zagwarantować swoim klientom odpowiedni poziom usług prawnych. Zgodnie natomiast z art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, kandydat na notariusza oprócz spełnienia innych wymogów musi być osobą o nieskazitelnym charakterze oraz dawać rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Wskazano przy tym, że przez nieskazitelność charakteru należy rozumieć całokształt cech indywidualnych, zdarzeń i okoliczności składających się na wizerunek przyszłego notariusza, jako osoby zaufania publicznego. Dla ukazania wizerunku duże znaczenie mają fakty i zdarzenia ze sfery życia zawodowego i poza zawodowego, które podważałyby pozytywną ocenę postawy moralno-etycznej, nagannej z punktu widzenia opinii publicznej. Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza rozumieć należy natomiast takie przymioty kandydata jak dokładność, sumienność, obowiązkowość, a także rygorystyczne podejście do przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, które to cechy dają gwarancję rzetelnego wykonywania wszystkich obowiązków spoczywających na osobie wykonującej ten zawód.
W przypadku kandydatury S. W. nie można przyjąć, że wymóg rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza istnieje. Podstawę do takiej oceny daje w ocenie Rady dotychczasowe postępowanie kandydata, który w czasie wykonywania zawodu adwokata nie opłacał w należyty sposób składek, ignorując swoje obowiązki wobec samorządu adwokackiego, naruszał zasady etyki zawodowej korzystając jako radca prawny - adwokat z niedozwolonej reklamy oraz prowadząc działalność godzącą w godność zawodu adwokata.
Ustawa nakłada natomiast na notariuszy szereg obowiązków, w tym również o charakterze finansowym, jak choćby obowiązek pobierania podatków i opłat sądowych i fakt nie opłacania składek członkowskich negatywnie rzutuje także na ocenę przymiotu nieskazitelnego charakteru kandydata. Wskazane okoliczności świadczą o wybitnie lekceważącym podejściu kandydata do obowiązków zawodowych, co nie pozwala uznać go za osobę prawą, a w konsekwencji posiadającą walor nieskazitelnego charakteru. W opinii Rady kandydat nie gwarantuje również poprawności działań podejmowanych na stanowisku notariusza oraz pewności dokonywanego obrotu prawnego, a zatem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
S. W. wniósł zażalenie na uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] do Krajowej Rady Notarialnej zarzucając organowi I instancji naruszenie prawa materialnego w postaci art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie, a także naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 i 8 k.p.a.
W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że Rada Izby Notarialnej w [...] negatywnie zaopiniowała wnioskowaną siedzibę kancelarii w S. nie uzasadniając jednak w żaden sposób swojego stanowiska w tym zakresie. Odnośnie natomiast zarzutu braku rękojmi należytego wykonywania zawodu stwierdził, że opinia w tym zakresie jest dla niego krzywdząca moralnie i narusza prawo. Podkreślił, że od 13 lat wykonuje zawód adwokata, a więc spełnia warunek rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Samorząd notarialny nie ma natomiast uprawnień aby dokonywać ocen w zakresie rękojmi sprzecznych z oceną dokonywaną przez samorządy innych zawodów prawniczych. Zarzucił też, że Rada Izby Notarialnej oparła swoje ustalenia o braku rękojmi opierając się na wydarzeniach sprzed 20 oraz sprzed 14 lat. Ponadto podniósł, że zmiana miejsca wykonywania zawodu adwokata jako przesłanka świadcząca o braku rękojmi nie mieści się w znanym mu katalogu elementów podlegających ocenie w tym zakresie.
Krajowa Rada Notarialna w toku rozpoznania zażalenia w dniu [...] maja 2006 r. podjęła uchwałę w której zleciła Radzie Izby Notarialnej w [...] w trybie art. 136 w zw. z art. 144 k.p.a. przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie zaopiniowania wniosku S. W. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w S. poprzez ustalenie liczby dokonywanych czynności notarialnych w kancelarii notarialnej w S. i ich specyfiki oraz dokonaniu lustracji lokalu zaproponowanego na kancelarię.
Rada Izby Notarialnej w [...] w protokole uzupełniającym zawarła dane statystyczne odnośnie rodzaju oraz ilości sporządzanych aktów i innych czynności notarialnych w kancelarii w S., a wyznaczony notariusz A. M. przeprowadziła w dniu [...] sierpnia 2006 r., w obecności S. W., lustrację lokalu przy ul. [...] w S.. W sporządzonym przez siebie protokole z lustracji notariusz M. stwierdziła, że nie można ocenić funkcjonalności i estetyczności proponowanego lokalu, gdyż nie ma w nim żadnych mebli. Pod względem zabezpieczenia lokal w chwili obecnej nie spełnia natomiast warunków przeznaczenia go na kancelarię notarialną, gdyż drzwi wejściowe do lokalu nie posiadają żadnych zabezpieczeń ani wzmocnień antywłamaniowych.
W dniu [...] września 2006 r. Krajowa Rada Notarialna podjęła uchwałę, w której utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] opiniującą negatywnie osobę S. W. oraz proponowaną siedzibę kancelarii notarialnej.
W uzasadnieniu uchwały Krajowa Rada Notarialna stwierdziła, iż z akt sprawy wynika jednoznacznie, że S. W., jako kandydat na notariusza, spełnia przesłanki określone w art. 11 pkt 1 i 3 oraz art. 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie. Okoliczności sprawy nie pozwalają natomiast przyjąć, by kandydat spełniał przesłankę powołania na notariusza zawartą w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie i to w odniesieniu do obu jej elementów. Przede wszystkim w opinii Krajowej Rady Notarialnej S. W. nie spełnia przesłanki nieskazitelności charakteru. Krajowa Rada Notarialna powołała się obszernie na orzecznictwo sądowe odnośnie pojęcia nieskazitelności charakteru podnosząc, iż kandydat przejawił negatywny i agresywny stosunek do organu samorządu notarialnego (Rady Izby Notarialnej w [...]). W zażaleniu postawił bowiem jej członkom zarzut nieetycznego działania, polegającego na podniesieniu w uzasadnieniu postanowienia Rady faktu jego ukarania karą dyscyplinarną. Zdaniem Krajowej Rady Notarialnej jest to zachowanie naganne, zwłaszcza mając na uwadze fakt, iż organ I instancji postępował zgodnie z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą "prawdy obiektywnej", podejmując wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, a ponadto działał na podstawie art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie. W tym stanie rzeczy zachowanie wnioskodawcy w stosunku do organu I instancji nie pozwala na uznanie, że S. W. jest osobą posiadającą umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem oraz zachowującą się właściwie wobec innych osób, a w konsekwencji - posiadającą walor nieskazitelnego charakteru. Potwierdzeniem tej opinii w ocenie Krajowej Rady jest też lekceważące odnoszenie się wnioskodawcy do władz korporacji adwokackiej, czego dowodem jest treść jego pisma z dnia [...] grudnia 1988 r. skierowanego do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. Stanowisko o braku przymiotu "nieskazitelności charakteru" potwierdza również fakt popełnienia przez wnioskodawcę czynów rażąco naruszających § 8 i § 22 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (korzystanie z niedozwolonej reklamy prasowej oraz prowadzenie - jako adwokat - hurtowni farb), co zostało potwierdzone w wyroku Sądu Dyscyplinarnego z dnia [...] kwietnia 1992 r. Krajowa Rada Notarialna podkreśliła przy tym, iż z punktu widzenia art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie kluczowe znaczenie ma nie tyle ukaranie wnioskodawcy karą dyscyplinarną, ale sam fakt popełnienia tych czynów.
Negatywnie oceniono też spełnienie przez S. W. drugiej z wymienionych w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie przesłanek powołania na notariusza tj. rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Krajowa Rada Notarialna wskazała, iż przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza rozumieć należy takie przymioty kandydata, jak dokładność, sumienność, obowiązkowość, a także rygorystyczne podejście do przestrzegania obowiązujących przepisów prawa. Powyższe stanowisko daje w ocenie Krajowej Rady Notarialnej organom samorządu notarialnego prawo nie tyle do weryfikowania przygotowania kandydata ale uzyskania informacji umożliwiających jego ocenę pod kątem wymogów stawianych notariuszom, przede wszystkim w zakresie ich zdolności do zagwarantowania bezpieczeństwa obrotu prawnego. Nadrzędnym celem i staraniem samorządu notarialnego powinna być bowiem przede wszystkim dbałość o wysoki poziom zawodowy notariuszy, a więc również o to, aby osoby powołane na to stanowisko, wykonywały ten zawód w stopniu co najmniej dobrym, a więc w sposób "prawidłowy".
Zdaniem Krajowej Rady Notarialnej niestaranna redakcja sporządzonego przez wnioskodawcę zażalenia pozwala na negatywne zaopiniowanie wniosku odnośnie powołania go na notariusza. Świadczy bowiem o mechanicznym i bezrefleksyjnym sporządzaniu przez niego pism procesowych. Powołanie na stanowisko notariusza osoby, która nie ma odpowiedniego poziomu staranności i rzetelności koniecznych do należytego zagwarantowania bezpieczeństwa obrotu prawnego (np. przy sporządzaniu aktów notarialnych), byłoby natomiast sprzeczne z interesem społecznym. Dodatkowym argumentem potwierdzającym tę opinię są też niepełne i nieprecyzyjne odpowiedzi kandydata na postawione mu w dniu [...] grudnia 2005 r. podczas rozmowy pytania. Powołanie takiej osoby na stanowisko notariusza stworzyć mogłoby w ocenie Krajowej rady Notarialnej potencjalne niebezpieczeństwo sporządzania nieważnych aktów notarialnych oraz innych naruszeń obowiązujących przepisów (w tym art. 7 ustawy Prawo o notariacie).
Odnosząc się natomiast do znajdującej się w aktach sprawy korzystnej dla wnioskodawcy opinii Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o przebiegu jego praktyki zawodowej Krajowa Rada Notarialna stwierdziła, iż zasada "prawdy obiektywnej" zobowiązuje organy administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zasada powyższa w sposób ścisły łączona jest z tzw. zasadą bezpośredniości. Zobowiązuje ona organ prowadzący postępowanie do tego, by czerpał wiadomości o faktach z pierwszego źródła, dającego największe szansę dojścia do prawdy, a zatem korzystał z tzw. dowodów pierwotnych, bezpośrednich, nie zaś z dowodów pochodnych.
Odnosząc się natomiast do proponowanej lokalizacji kancelarii notarialnej w S. Krajowa Rada Notarialna stwierdziła, iż z przesłanego Radzie protokołu z przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2006 r. lustracji lokalu położonego w S., przy ul. [...] wynika, iż przedmiotowy lokal nie spełnia warunków przeznaczenia go na kancelarię notarialną. W tym stanie rzeczy - nawet mając na względzie fakt istnienia w [...] tylko jednej kancelarii notarialnej Krajowa Rada Notarialna zmuszona jest negatywnie zaopiniować planowaną lokalizację kancelarii.
W skardze na tę uchwałę wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. W. zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 4, art. 11, art. 12, art. 13 ustawy Prawo o notariacie i art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 67, art. 68 i art. 69 k.p.a., a także art. 171 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że z czynności lustracji lokalu notariusz A. M. nie sporządziła protokołu zgodnie z wymogami k.p.a., gdyż dokumentu tego mu nie okazano, nie odczytano oraz nie podpisywał go i nie znał jego treści. Zarzucił ponadto, że treść tego dokumentu jest sprzeczna ze stanem faktycznym, gdyż lokal jest wyposażony w systemem zabezpieczania przed włamaniami oraz w system alarmowy. Na potwierdzenie załączył do skargi kopię pisma przedsiębiorcy, który montował w tym lokalu w styczniu 2006 r. systemy zabezpieczeń. Wskazał też, że zgodnie z art. 4 ustawy Prawo o notariacie zatrudnienie pracowników oraz wyposażenie kancelarii w sprzęt należy do obowiązków notariusza, a nie kandydata na notariusza.
Odnosząc się do zarzutu braku rękojmi podkreślił natomiast , że przez cały okres wykonywania zawodu notariusza tj. od 1993 r. nie było prowadzone przeciwko niemu żadne postępowanie dyscyplinarne, karne ani nie postawiono mu zarzutu zachowań, które poddawałyby w wątpliwość jego nieskazitelność charakteru. Skoro więc jako czynny adwokat spełnia kryterium nieskazitelności charakteru i daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata, to tym samym daje rękojmię należytego wykonywania zawodu notariusza. Zarzucił ponadto, że Rada Izby Notarialnej w [...] w czasie rozmowy w dniu [...] grudnia 2005 r. próbowała poddać go niedopuszczalnemu egzaminowi oraz, że ze spotkania tego nie sporządzono także protokołu w formie wymaganej przepisami k.p.a. Nie zgodził się też z zarzutem odnośnie niestarannej redakcji zażalenia skierowanego do Krajowej Rady Notarialnej podkreślając jednocześnie, że wnioskowanie z ewentualnych błędów w redagowaniu pisma o braku rękojmi należytego wykonywania zawodu notariusza stanowi nadużycie wnioskowania logicznego oraz przepisu art. 11 ustawy Prawo o notariacie. Podkreślił ponadto, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 1990 r. o wpisaniu go na listę adwokatów była przedmiotem kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który utrzymał ją w mocy. Odwoływanie się więc do okoliczności z przeszłości, które były już przedmiotem rozpoznania przez sąd stanowi naruszenie powagi rzeczy osądzonej. Niedopuszczalnym jest też w jego ocenie powoływanie się na postępowanie dyscyplinarne sprzed 14 lat oraz okoliczności będące przedmiotem tego postępowania. Według skarżącego ocena zachowania osoby opiniowanej ma dotyczyć wprawdzie dłuższego okresu czasu, ale nie dowolnie długiego, dlatego podnoszenie zarzutów mających charakter już historyczny stanowi naruszenie art. 11 ustawy Prawo o notariacie. Postawienie przez niego zarzutów Radzie Izby Notarialnej w [...] w zażaleniu nie jest natomiast przejawem negatywnego i agresywnego stosunku do organu samorządu notarialnego, lecz prawem do argumentacji i oceny materiału dowodowego.
Krajowa Rada Notarialna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Podkreślono przy tym, że konieczność restrykcyjnej oceny przymiotów kandydata na stanowisko notariusza wynika z faktu, iż "zawody zaufania publicznego" wykonywane są w oparciu o zasady deontologii (godności wykonywania zawodu), wyznaczające zachowanie zarówno w relacjach do innych członków korporacji, jak i w stosunku do osób podlegających wykonywaniu zawodu. W sytuacji zatem istnienia poważnych wątpliwości co do standardów etycznych i profesjonalnych osoby, która ma uzyskać prawo wykonywania zawodu "zaufania publicznego", brak było możliwości wyrażenia pozytywnej opinii o kandydacie. Odnośnie natomiast negatywnego zaopiniowania lokalizacji kancelarii Krajowa Rada Notarialna stwierdziła, iż opierała się na materiałach przedstawionych przez Radę Izby Notarialnej w [...] i nie miała żadnych podstaw do kwestionowania ich wiarygodności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia.
Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził, iż zaskarżona uchwała Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] września 2006 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2006 r. naruszają prawo.
Art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 z późn. zm.) stanowi, iż notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej.
Zgodnie z kolei z § 3 zdanie 2 tego artykułu - Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek.
Nie ulega wątpliwości, iż organy samorządu notarialnego opiniując wniosek skarżącego o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii były uprawnione do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy kandydat spełnia wszystkie przesłanki z art. 11 oraz art. 12 § 1 ustawy Prawo o notariacie, w tym czy jest on nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Organy samorządu notarialnego w oparciu o analizę akt osobowych kandydata i przebieg jego dotychczasowej drogi zawodowej uznały iż nie posiada on przymiotu nieskazitelności charakteru. W ustaleniach tych powołano się na odległe czasowo wydarzenia z życia zawodowego kandydata. Ponadto w ocenie Krajowej Rady Notarialnej dowodem na brak nieskazitelności charakteru jest treść zażalenia skarżącego na uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...], w której przejawił on, w jej ocenie, negatywny i agresywny stosunek do organu samorządu notarialnego. Uznając, iż skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza zakwestionowano natomiast jego przygotowanie merytoryczne do wykonywania zawodu notariusza powołując się na treść rozmowy przeprowadzonej z kandydatem w dniu [...] grudnia 2005 r. w siedzibie Izby w [...], a także wskazując na niestaranną redakcję zażalenia skierowanego przez niego do Krajowej Rady Notarialnej.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu należy rozumieć zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Nieskazitelność charakteru oznacza takie cech jak, szlachetność, prawość, uczciwość. Są to zatem cech wartościujące konkretną osobę nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno-moralnej. O posiadaniu tego rodzaju przymiotów mogą świadczyć opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia, aplikacji jak i wymagane rekomendacje. Ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 1610/00, LEX nr 53475).
O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Na rękojmię ... składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie ... "Dotychczasowe zachowanie" oznacza natomiast takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, które gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu... (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2001 r. II SA 725/00 LEX nr 53476).
Obowiązujące przepisy ustawy Prawo o notariacie nie przewidują więc możliwości weryfikowania w jakiejkolwiek formie przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu notariusza osoby spełniającej warunki określone w tej ustawie. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie bowiem podkreślał, że osoby mające kwalifikacje określone w art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie, nie mogą być poddawane żadnemu egzaminowi sprawdzającemu. W rezultacie żaden organ, a więc i samorząd notarialny, nie może sprawdzać przygotowania zawodowego profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych oraz sędziów, prokuratorów, adwokatów i radców prawnych z trzyletnim stażem, do wykonywania zawodu notariusza, ponieważ w świetle art. 12 Prawa o notariacie spełniają oni wymogi kwalifikacyjne do powołania na stanowisko notariusza (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2001 r. II SA 2593/00).
Organy samorządu notarialnego uznając, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza skupiły się na merytorycznym przygotowaniu kandydata do wykonywania zawodu notariusza. Odnośnie natomiast posiadania przymiotu nieskazitelnego charakteru oparto się na wydarzeniach z jego życia zawodowego z odległej przeszłości. W ocenie tej pominięto natomiast pozytywną opinię wystawioną kandydatowi przez Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] ograniczając się do stwierdzenia, iż jest to dowód pośredni, a w postępowaniu administracyjnym należy dawać prymat dowodom pierwotnym, bezpośrednim.
Odnośnie natomiast siedziby kancelarii notarialnej organy samorządu notarialnego nie zakwestionowały celowości i potrzeby utworzenia w S. kolejnej kancelarii notarialnej, lecz opinia negatywna w tym zakresie ograniczyła się wyłącznie do negatywnego zaopiniowania lokalu położonego przy ul. [...] w S. wskazanego przez kandydata na kancelarię.
Stawianie wymogu by lokal przewidywany do prowadzenia kancelarii notarialnej był kompletnie wyposażony w sprzęt i urządzenia biurowe już w trakcie trwania postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza nie znajduje jednak uzasadnienia w świetle przepisów ustawy Prawo o notariacie, gdyż zgodnie z art. 14 § 1 ustawy notariusz ma dwa miesiące na uruchomienie kancelarii od momentu zawiadomienia go o powołaniu na stanowisko notariusza, natomiast przepis art. 4 § 1 ustawy nakłada na notariusza (a nie na kandydata na notariusza) obowiązek zatrudnienia pracowników kancelarii oraz zapewnienia warunków lokalowych i wyposażenia kancelarii, stosownie dla notariatu.
Ponadto z czynności oględzin lokalu nie sporządzono protokołu zgodnie z wymogami art. 68 k.p.a. Z treści zaświadczenia firmy R. załączonego do skargi wynika natomiast, iż w protokole z lustracji lokalu sporządzonym przez notariusza A. M. znalazły się pewne nieścisłości w opisie wyposażenia lokalu na dzień lustracji w systemy zabezpieczeń, co mogło mieć wpływ na treść opinii, w zakresie siedziby kancelarii. Opierając się bowiem na tych ustaleniach Krajowa Rada Notarialna podtrzymała stanowisko organu I instancji odnośnie negatywnego zaopiniowania proponowanej siedziby kancelarii.
W ocenie Sądu opinia organów samorządu notarialnego odnośnie spełnienia przez kandydata warunków niezbędnych do powołania na stanowisko notariusza oraz odnośnie proponowanej siedziby kancelarii notarialnej została więc wydana z naruszeniem zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego.
Opiniując ponownie wniosek S. W. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie kancelarii notarialnej w S. organy samorządu notarialnego powinny ocenić jeszcze raz, po uprzednim zebraniu w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, czy kandydat spełnia przesłankę z art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie do powołania na to stanowisko oraz w zakresie proponowanej siedziby kancelarii.
Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji prowadzący postępowanie ma obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Z kolei art. 107 k.p.a. stanowi, iż decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 oraz art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.