II SA 3346/02

II SA 3346/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-10-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Frąckiewicz
Piotr Borowiecki
Stanisław Gronowski /przewodniczący sprawozdawca/
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia WSA. Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Kinga Płociak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. D.-Holding GmbH, Kolonia, Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania skutków międzynarodowej rejestracji znaku towarowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2000 r.
Uzasadnienie
Firma M. D.-Holding GmbH, Kolonia, Niemcy, zwana dalej “skarżącą", ubiegała się o uzyskanie w Polsce ochrony międzynarodowej rejestracji znaku towarowego słownego CHEVA-
LIER ROYAL objętego rejestracją nr [...] z dnia [...] listopada
1997 r., z pierwszeństwem od dnia [...] sierpnia 1997 r., dokonaną w try-
bie Porozumienia madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków
(Dz. U. z 1993 r. Nr 116, poz. 514) dla oznaczania towarów w klasie
33 (napoje alkoholowe).
Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 2000 r., sporządzo-ną w języku francuskim, odmówiono uznania w Polsce skutków reje-stracji międzynarodowej wyżej wymienionego znaku towarowego. Według Urzędu Patentowego przeszkodą dla uwzględnienia wniosku skarżącej stanowi wcześniejsza rejestracja znaku towarowego CHEVALIER z dnia [...] października 1991 r. dokonana na rzecz G. V. J.-C. B., Francja. Jako podstawę prawną de-cyzji wskazano przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), zwanej u.z.t. W świetle tego przepisu niedopuszczalna jest rejestracja znaku dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest podobny w takim stopniu do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębior-stwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wpro-wadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów.
W odwołaniu skarżąca podkreślała, iż omawiany znak jest zna-kiem dwuczłonowym, a przeciwstawiony - jednoczłonowym. Zgodnie z utrwalonym poglądem znak towarowy należy rozpatrywać jako ca-łość, a okoliczność, że w dwóch znakach różnych podmiotów przezna-czonych dla towarów tego samego rodzaju występuje identyczny człon (w sytuacji, gdy przynajmniej jeden z tych znaków jest znakiem zło-żonym) nie przesadza samo przez się o braku możliwości ich równo-czesnej ochrony w Urzędzie Patentowym i ich równoczesnej egzysten-cji na rynku. Podaje przykłady rejestracji takich znaków towarowych.
Ponadto znak skarżącej jest przeznaczony do oznaczania wy-łącznie wyrobów spirytusowych (pochodzenia francuskiego), podczas gdy znak przeciwstawiony wyłącznie dla win. Produkty obu firm nale-żą do droższych wyrobów wysokogatunkowych, w związku z czym w kręgu ich odbiorców znajdują się osoby świadome swojego wyboru. Ponadto do polskiej tradycji należy zwyczaj niemieszania wina i wy-
robów spirytusowych podczas ich spożycia, co również ogranicza ry-zyko pomyłki. Takiego ryzyka nie obawia się uprawniona z wcześniej-szej rejestracji firma G. V., która wyraziła zgodę na rejestrację i używanie znaku Chevalier Royal we wszystkich wyznaczonych kra-jach, w tym we Francji. Znak skarżącej korzysta z ochrony w kilkuna-stu krajach, w tym również w tych, w których zarejestrowany jest znak przeciwstawiony.
Ostateczną decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2002 r. nr [...] utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2000 r. Podtrzymano stanowisko o podobieństwie przeciwsta-wionych znaków do oznaczania podobnych towarów, a w konsekwen-cji niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd konsumentów co do po-chodzenia towarów oznaczanych tymi znakami. Zasadniczym, a zara-zem identycznym elementem występującym w obu znakach, jest słowo CHEVALIER, na które przede wszystkim odbiorca zwraca uwagę. W płaszczyźnie fonetycznej znak zgłaszającego w pierwszej części jest identyczny z zarejestrowanym, natomiast drugi element znaku ROY-AL ma znaczenie drugorzędne, albowiem potencjalny nabywca towa-rów przede wszystkim zwraca uwagę na pierwszy człon oznaczenia. W tak zgłoszonym oznaczeniu słowo ROYAL nie stanowi wystarczają-cego wyróżnika. Dodatkowo może natomiast wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów, bowiem może sugerować, iż zgło-szone oznaczenie jest odmianą zarejestrowanego wcześniej znaku to-warowego CHEVALIER i pochodzi od tego samego producenta. Po-nadto słowo "royal" często występuje w różnego rodzaju znakach, w różnych zestawieniach i kompozycjach, zaś jego zdolność odróżniają-ca jest niewielka.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Naczelnego Są-du Administracyjnego, skarżąca zarzuca naruszenie art. 9 ust. l pkt l u.z.t., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie przepisu art. 77 § 1 k.p.a. Wbrew stanowisku zajętym w zaskarżonej decyzji znak CHEVALIER ROYAL spełnia ustawowe warunki dla jego rejestracji. Przy ocenie zdolności ochronnej znaku towarowego bierze się pod uwagę przepis art. 6 quinquies lit. C pkt l Konwencji Paryskiej. W świetle tego przepisu przy ocenie, czy znak może być chroniony, należy uwzględniać wszystkie okoliczności fak-tyczne, a zwłaszcza okres używania znaku. Wskazuje na praktykę reje-strowania znaków towarowych zawierających wspólny człon. Nie zga-dza się ze stanowiskiem zajętym w zaskarżonej decyzji, iż człon
ROYAL nie ma siły wyróżniającej. W dacie pierwszeństwa, a ta data winna być brana pod uwagę, taką siłę człon ten, i znak jako całość, posiadał.
Ponadto, zdaniem skarżącej, istotną okolicznością w sprawie jest fakt wyrażenia zgody na rejestrację w Polsce znaku CHEVALIER ROYAL przez właściciela przeciwstawionego znaku. Ta okoliczność pozostała poza sferą rozważań Izby Odwoławczej, co stanowi naru-szenie prawa procesowego. Izba Odwoławcza miała obowiązek rozpa-trzyć dowód w postaci deklaracji zgody i - jeśli uważała, że nie zasłu-guje on na uwzględnienie - podać tego przyczynę. Tak zwane listy zgody traktowane są przez organy udzielające ochrony znakom towa-rowym na całym świecie, jako okoliczność o decydującym znaczeniu. Wynika to z faktu, iż właściciele znaków jako uczestnicy obrotu go-spodarczego są zorientowani, kiedy dwa znaki mogą koegzystować na rynku bez narażania na szwank interesów nabywców, a tym samym interesów właścicieli znaków. Również polski Urząd Patentowy w do-tychczasowej praktyce brał pod uwagę stanowisko uprawnionego z wcześniejszym pierwszeństwem, jakkolwiek trzeba przyznać, że za-równo ustawa z 1985 r., jak i obecnie obowiązujące w tym zakresie przepisy, takiego obowiązku nie nakładają wprost. Jednak współpraca międzynarodowa wymaga harmonizowania przepisów w tym wzglę-dzie, a przynajmniej stosowania takiej ich wykładni, aby praktyka współpracujących ze sobą państw mogła być zbliżona. Nawet jeśliby uznać, że zgoda nie powinna mieć charakteru decydującego, może i powinna spełnić swoją rolę przy istnieniu innych przesłanek do reje-stracji znaku.
Jak podkreśla zgoda właściciela starszego znaku w niniejszej sprawie ograniczona została do “brandy", podczas gdy skarżący ubie-gał się o ochronę w Polsce wyrobów spirytusowych bez ich zróżnico-wania. Jednak skłonna jest zaakceptować udzielenie w Polsce ochrony dla “brandy" i odmowę rejestracji w pozostałej części. Takie częścio-we odmowy, na zakres ochrony wykraczający poza zakres objęty zgo-dą uprawnionego z wcześniejszym pierwszeństwem, Urząd Patentowy wydawał niejednokrotnie. Nie jest przy tym konieczne, aby to zgłasza-jący późniejszy znak ograniczył z własnej woli zakres ochrony. Może przecież liczyć na uznanie przez Urząd zakresu ochrony w całości.
Gdyby zaś Urząd Patentowy uznał za konieczne wyrażenie sta-nowiska strony w tym względzie, nie było przeszkód, aby o takie wy-stąpić, bądź, wyznaczyć rozprawę w Izbie Odwoławczej. Przepis art.
10 k.p.a. nakazuje organowi administracji publicznej umożliwienie wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.
Ponadto podkreśla, że nabywcy towarów oznaczanych przeciw-stawionymi znakami towarowymi nie są odbiorcami przypadkowymi. Stąd nie wchodzi obawa mylenia obu znaków.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddale-nie. Podtrzymuje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu nieuwzględnienia listu zgody podkreśla, że list ten zawiera zgodę na rejestrację i używanie znaku CHEVALIER ROYAL w od-niesieniu jedynie do brandy zawartej w klasie 33.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie:
• ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów admini-stracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a.,
• ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a.,
• ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające usta-wę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr
153, poz. 1271), zwana p.w.u.p.
Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie.
W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma więc miejsce w niniejszej spra-wie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a.
Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wy-miar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji pu-blicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z pra-wem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj
w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jed-nak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zwraca uwagę fakt, że zaskarżona decyzja utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 2000 r., która została sporządzona w oryginale w języku francuskim.
Według art. 27 Konstytucji RP w Rzeczypospolitej Polskiej ję-zykiem urzędowym jest język polski. Przepis ten nie narusza praw mniejszości narodowych wynikających z ratyfikowanych umów mię-dzynarodowych. Wyjątki od tej zasady są więc możliwe jedynie ze względu na ochronę praw mniejszości narodowych. Zakres podmioto-wy obowiązku posługiwania się językiem polskim jako językiem urzę-dowym określa obecnie art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.). W zawartym tam ka-talogu organów, instytucji i urzędów wykonujących zadania publiczne mieści się niewątpliwie Urząd Patentowy RP. Wspomniana ustawa nakazuje wszystkim podmiotom realizującym zadania publiczne na terenie Polski dokonywania wszystkich czynności urzędowych w ję-zyku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (art. 5 ust. 1). Przepisy szczególne, tak zresztą jak i zobowiązania międzyna-rodowe, nie mogą, z uwagi na treść art. 27 Konstytucji, przewidywać podejmowania przez Urząd Patentowy czynności urzędowych w języ-ku obcym.
Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia czynności urzędowych. Pomocą w wyjaśnieniu tej kwestii służyć może uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 maja 1997 r., W. 7/96 (OTK z 1997 r., nr 2, poz. 27), podjęta na gruncie dekretu z 30 listopada 1945 r. o języku państwowym i języku urzędowania rządowych i samorządowych
władz administracyjnych (Dz. U. Nr 57, poz. 324). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zachowującym aktualność pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o języku polskim, "czynności urzędowe" to wszelkie czynności organów i instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych, związane z realizacją ich konstytucyj-
nych i ustawowych kompetencji, chyba że z istoty tych czynności wy-nika konieczność posłużenia się językiem obcym. Pojęcie czynności urzędowych obejmuje zatem bez wątpienia władcze czynności orga-nów państwowych, w tym decyzje administracyjne.
Mając to wszystko na uwadze należy przyjąć, że zarówno za-skarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Urzędu Patentowego
z dnia [...] maja 2000 r. dotknięte są poważnymi wadami prawnymi, uza-sadniającymi stwierdzenie ich nieważności. Dlatego też NSA na pod-stawie art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł, jak w sentencji.