II SA 3342/02

OSK 461/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2004-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Sulimierski
Joanna Runge - Lissowska
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 10 poz 55
art. 76 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.
Dz.U. 1997 nr 7 poz 38
par. 147 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz /spr./, Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska, Jerzy Sulimierski, Protokolant Agnieszka Kwiatkowska, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Jacka P. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2003 r. sygn. akt II SA 3342/02 w sprawie ze skargi Jacka P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 sierpnia 2002 r. (...) w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 maja 2003 r. II SA 3342/02 oddalił skargę Jacka P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 sierpnia 2002 r. (...) o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej,
Z uzasadnienia wyroku wynika, iż Jacek P. pełnił po ukończeniu Wojskowej Akademii Medycznej od 1990 r. służbę w Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką w K., ostatnio na stanowisku adiunkta.
Prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w W. (...) został uznany za winnego popełnienia tego, że będąc funkcjonariuszem publicznym, działając czynem ciągłym w okresie od 22 sierpnia 1995 r. do 29 lutego 1996 r., nie dopełnił obowiązków w ten sposób, że nie dokonał prawidłowej weryfikacji przedstawionych mu zaświadczeń lekarskich i kart informacyjnych leczenia szpitalnego oraz dokładnego zbadania tożsamości pacjentów, co umożliwiło wpisanie do kart skierowań do badań lekarsko-psychiatrycznych 9 poborowym w części przeznaczonej na wynik badania psychiatrycznego, podrobionych treści rozpoznań medycznych lekarza psychiatry konsultanta dla potrzeb orzeczniczych Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. - co uznano za działanie na szkodę interesu publicznego i za co został skazany na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata oraz karę grzywny w wysokości 30 stawek dziennych po 100 złotych. Sąd Najwyższy złagodził wyrok do 9 miesięcy pozbawienia wolności, a pozostałą część utrzymał w mocy.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia 27 maja 2002 r. (...), wydaną na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./, zwolnił mjr Jacka P. z zawodowej służby wojskowej i z dniem 31 lipca 2002 r. przeniósł do rezerwy wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności.
Mjr Jacek P. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy domagając się pozostawienia w służbie.
Rozpoznając wniosek organ naczelny stwierdził, iż kwestia zwolnienia na podstawie art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, pozostawiona jest ocenie i uznaniu organu.
Wprawdzie Komendant Wojskowego Szpitala Klinicznego w dniu 7 stycznia 2002 r. zwrócił się z wnioskiem o pozostawienie mjr Jacka P. w zawodowej służbie wojskowej, jednakże pełnomocnik Ministra Obrony Narodowej ds. resortowej opieki zdrowotnej nie wyraził zgody na pozostawienie oficera w służbie.
W tej sytuacji Komendant Szpitala wystąpił z wnioskiem o zwolnienie oficera z zawodowej służby wojskowej.
Organ odwoławczy podkreślił, iż w świetle art. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzem zawodowym może być osoba o nieposzlakowanej opinii, a służba wojskowa wymaga w każdych okolicznościach zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia. Oceniając negatywnie postępowanie oficera - lekarza organ uznał, że dalsze pozostawienie go w służbie mogłoby negatywnie wpłynąć na innych oficerów-lekarzy.
Wobec tego, że wniosek strony wpłynął do organu 18.07.2002 r. Minister w dniu 30 sierpnia 2002 r. uchylił swą poprzednią decyzję z 27 maja 2002 r., w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił nową datę zwolnienia na dzień 30 września 2002 r., zaś w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek P. zarzucił naruszenie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./ w zw. z par. 147 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./ oraz przepisów art. 7, 75, 77 par. 1, 80 i 107 par. 3 Kpa, które miało wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem skarżącego, mimo pierwotnego wniosku dowódcy jednostki wojskowej z 7 stycznia 2002 r. o pozostawieniu w służbie, wniosek ten został wstrzymany przez Pełnomocnika MON, a Komendant 5 Wojskowego Szpitala został zmuszony do sporządzenia nowego wniosku o zwolnienie. Oceny jego postępowania dokonał nie Minister, lecz jego pełnomocnik i to on uznał, że decyzja o zwolnieniu będzie adekwatną karą za czyn przypisany skarżącemu w postępowaniu karnym. Żaden z przepisów rozporządzenia z 19 grudnia 1996 r. nie ustanawia właściwości pełnomocnika MON ds. resortowej opieki zdrowotnej w zakresie zwolnienia żołnierzy zawodowych, będących oficerami, ani ingerowania w uznaniowe decyzje dowódców jednostek, przewidziane w par. 147 ust. 2 rozporządzenia.
Skarżący zarzucił także naruszenie przez Ministra Obrony Narodowej art. 2 i 32 Konstytucji. Polega ono na tym, że Minister pomimo zapoznania się z faktem wycofania wniosku o pozostawienie skarżącego w zawodowej służbie wojskowej, podjął decyzję o jego zwolnieniu.
Narusza to przepis art. 2 Konstytucji RP, gdyż wykracza przeciwko zapisanej w nim zasadzie demokratycznego państwa prawnego, która m.in. głosi, że w ramach obowiązującego w państwie ładu prawnego, organ tylko wtedy działa w granicach i na podstawie obowiązującego prawa, gdy respektuje przyznane mu kompetencje oraz kompetencje przyznane organom podległym oraz gdy kompetencji tych nie "zawłaszcza" dla siebie i w podejmowaniu decyzji nie zastępuje i nie wyręcza podmiotów mu podporządkowanych, których te kompetencje dotyczą.
Tryb postępowania Ministra i organów wojskowych narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, stanowiący, że "wszyscy są wobec prawa równi" oraz, że "wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne". W normalnych warunkach wniosek dowódcy jednostki wojskowej o pozostawienie w dalszej służbie wojskowej skarżącego, w demokratycznym państwie prawnym., przy poszanowaniu zasady równości obywateli wobec prawa, byłby rozpatrzony, a nie zmieniony na wniosek postulujący zwolnienie go ze służby.
Skarżący wskazał także, iż interes społeczny został wszechstronnie zabezpieczony wynikami prawomocnie zakończonego postępowania karnego. Nie wzięto natomiast pod uwagę, wbrew dyrektywie wynikającej z art. 7 Kpa, jego interesu.
Jako dowolne skarżący ocenił ustalenia faktyczne dokonane w niniejszej sprawie, gdyż organ rozstrzygający sprawę w I i II instancji nie zapoznał się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu karnym /opinią wyroku sądu karnego/, nie wyjaśnił czym kierowano się składając wniosek o dalsze pozostawienie go w służbie wojskowej oraz nie wezwano go przed rozstrzygnięciem sprawy do wypowiedzenia się w przedmiocie zgromadzonych dowodów.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, zaś odnosząc się do zarzutów stwierdził, iż decyzję o zwolnieniu podjął organ właściwy, zaś zmiana wniosku Komendanta nastąpiła po zapoznaniu się z opinią przełożonego - pełnomocnika Ministra.
Co do zarzutów naruszenia prawa procesowego organ stwierdził, iż zbadano wszystkie okoliczności sprawy i decyzję o zwolnieniu podjęto z uwagi na popełnienie przestępstwa. Jako chybione oceniono zarzuty niezapoznania skarżącego z aktami sprawy, gdyż wniosku takiego w postępowaniu nie składał.
Oddalając skargę Sąd powołał się na przepis art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./, przewidujący możliwość zwolnienia żołnierza w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności /aresztu wojskowej/ w sytuacji nie wymienionej w art. 75 ust. 1 pkt 12 cyt. ustawy.
Z użytego w tym przepisie sformułowania "można zwolnić" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje, mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Ministra należało zatem podjęcie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby lub pozostawienie go w niej.
Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
W ocenie Sądu, decyzjom Ministra Obrony Narodowej nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że została ona podjęta nie tylko z uwagi na fakt skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem karnym na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, lecz rodzaj dokonanego przestępstwa, które dyskwalifikuje go jako żołnierza zawodowego. Uwzględniono także stanowisko dowódcy jednostki, w której skarżący pełnił służbę.
W myśl art. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzem zawodowym może być osoba "...o nieposzlakowanej opinii...". Tego warunku skarżący nie spełnia.
W związku z powyższym, jako nietrafny ocenić należy zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 76 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Podobnie ocenić należy zarzut naruszenia par. 147 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./. Wprawdzie w dniu 7 stycznia 2002 r. Komendant Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SP ZOZ w K. wystąpił z wnioskiem o pozostawienie skarżącego w służbie, lecz w dniu 18 kwietnia 2002 r. wystąpił z wnioskiem o jego zwolnienie ze służby. Fakt, iż wniosek o zwolnienie skarżącego ze służby komendant wystosował po konsultacji i zapoznaniu się z opinią swojego przełożonego pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. resortowej opieki zdrowotnej, nie stanowi podstaw do uznania, że naruszył on przepisy prawa.
Podejmując decyzję organ dysponował wszelkimi dokumentami.
W ocenie Sądu, nie nastąpiło także naruszenie wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł w trybie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ Jacek P., reprezentowany przez radcę prawnego Andrzeja R., zaskarżając wyrok w całości.
Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i par. 147 rozporządzenia wykonawczego MON z dnia 19 grudnia 1996 r. w związku z art. 2 i 32 Konstytucji RP przez błędne ich zastosowanie. Polega ono na niesłusznym upatrywaniu przez sąd braku naruszenia prawa z powodu stwierdzonego związku pomiędzy ustaleniem organu, że wstrzymanie załatwiania przez pełnomocnika Ministra i nienadanie biegu wnioskowi Komendanta o pozostawienie skarżącego w służbie i nieprzedstawienie tego wniosku Ministrowi, a następnie wymuszenie zmiany wniosku na zwolnienie skarżącego z dalszej służby pozwala na przyjęcie, że w sprawie uwzględniono stanowisko dowódcy jednostki.
Ponadto naruszenie powołanego przepisu oraz par. 147 rozporządzenia przez pominięcie wniosku Komendanta o pozostawieniu skarżącego w służbie, zaś realizowanie woli podmiotu /pełnomocnika/, któremu w tej sprawie żadne kompetencje nie przysługiwały.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie skargi i uchylenie w całości decyzji Ministra oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy, gdyż zaskarżony wyrok zapadł bez naruszenia przepisów prawa materialnego.
Podstawę zaskarżenia stanowił przepis art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./.
Przewiduje on możliwość zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Par. 147 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./, stwarza możliwość dowódcy jednostki wojskowej do wystąpienia z wnioskiem o pozostawienie żołnierza zawodowego w służbie.
Zarówno zwolnienie ze służby wojskowej, zastrzeżone do właściwości odpowiedniego organu wojskowego jak i kierowanie wniosków przez dowódców jednostek /komendantów/ o pozostawienie w służbie normodawca pozostawił uznaniu tych organów.
W zaskarżonym wyroku Sąd wyjaśnił konsekwencje prawne tego, iż ustawodawca pozostawia rozstrzygnięcie uznaniu organom administracji. W sprawach tych kontrola sądu ogranicza się do badania, czy organ przyznając uprawnienie bądź pozbawiając go lub nakładając obowiązki na stronę, nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Najczęściej uchybienia w tym zakresie zawiera decyzja wydana bez należytego zebrania materiału dowodowego lub nienależycie uzasadniona, a przez to zawierająca cechy dowolności.
Zarzutów takich zasadnie nie dopatruje się Sąd kontrolujący legalność zaskarżonej decyzji Ministra.
Błędnym jest także zarzut, że zmiana wniosku Komendanta, na skutek stanowiska pełnomocnika Ministra, naruszała przepisy prawa materialnego, gdyż - zdaniem skarżącego - organ obowiązany był rozpatrzyć wniosek Komendanta Szpitala o pozostawienie w służbie.
Z omawianych przepisów prawa materialnego nie wynika, aby wniosek dowódcy jednostki /komendanta/ był dla organu wiążący. Jeśli tak, to o rozstrzygnięciu decyduje wyłącznie Minister nie zaś dowódca jednostki wojskowej, który uprawniony jest jedynie do wystąpienia z wnioskiem podlegającym w toku postępowania rozpatrzeniu.
Z powyższych względów wobec właściwego zastosowania norm prawa materialnego, jak również wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej - skarga jako nie zawierająca usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./.