II SA 3192/03

II SA 3192/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Janusz Walawski /przewodniczący sprawozdawca/
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia nadpłaty uposażenia 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z dnia[...]maja 2003 r. [...] 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Pan K.S. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] lutego 2002 r. W okresie od dnia [...] września 1998 r. do dnia [...] sierpnia 2001 r. zajmował stanowisko Komendanta Wojskowego Instytutu [...] w S. . Od dnia [...] września 2001 r. do dnia zwolnienia ze służby był do dyspozycji Dyrektora Departamentu [...] MON.
Wojskowe Biuro Emerytalne w W. na podstawie zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych do celów ewidencyjno - finansowych oraz zaopatrzenia emerytalno - rentowego, w dniu[...]marca 2002 r. wypłaciło żołnierzowi 12-miesięczne uposażenie jednorazowo z góry.
W wyniku przeprowadzonej weryfikacji dokumentów, na podstawie których wypłacono żołnierzowi powyżej określone świadczenie pieniężne, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. wydał w dniu [...] maja 2003 r. decyzję o ustaleniu nadpłaty w wypłaconym żołnierzowi uposażeniu.
Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że żołnierzowi decyzją Dyrektora Departamentu [...] MON z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] zwiększony o dodatek specjalny o 10 %. Zdaniem organu decyzja o zwiększeniu dodatku specjalnego została wydana z rażącym naruszeniem art. 36 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 z późn. zm.), który stanowi, że w okresie choroby, urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych albo pozostawania bez przydziału służbowego, żołnierz zachowuje prawo do pobieranego ostatniego uposażenia i innych należności pieniężnych, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na wysokość uposażenia zasadniczego lub na prawo do dodatków i innych należności pieniężnych.
Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu odwołania, decyzją Nr [...]z dnia [...]lipca 2003 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w rozstrzygnięciu stwierdził, że stosownie do art. 18 ust.1 pkt 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy, żołnierzom zawodowym zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, niezależnie od odprawy, przysługuje co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby, uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Jednocześnie art. 18 ust. 5 ustawy umożliwia pobranie przez żołnierza, który nie posiada uprawnień do zaopatrzenia emerytalnego lub zamiast tego zaopatrzenia wybrał powyżej określone uposażenie, uposażenia za cały należny okres jednorazowo z góry.
Zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729 z późn. zm.), wypłaty uposażenia należnego co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, dokonuje właściwe według miejsca zamieszkania żołnierza - wojskowe biuro emerytalne. Stawki dodatku specjalnego uregulowane zostały w § 31 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy. Zgodnie z § 31 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, w okresie zajmowania przez żołnierza stanowiska starszego specjalisty przysługiwał mu dodatek specjalny w wysokości 34% uposażenia według stanowiska służbowego. Również w okresie pozostawania w dyspozycji Dyrektora Departamentu [...] MON, żołnierz powinien otrzymywać dodatek specjalny w tej samej wysokości.
Na podstawie § 31 ust. 3 i 4 powołanego powyżej rozporządzenia, żołnierzowi spełniającemu określone warunki może zostać zwiększony otrzymywany przez niego dodatek specjalny, a decyzję w tym przedmiocie podejmuje właściwy dowódca jednostki wojskowej, określony w § 5 ust. 1 rozporządzenia, w stosunku do żołnierza pełniącego służbę w podległej mu jednostce wojskowej.
Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z § 64 ust. 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 7, poz. 38 z późn. zm.), żołnierz zawodowy pozostający w dyspozycji może być kierowany przez organ wojskowy, w którego dyspozycji pozostaje, do wykonywania określonych przez niego zadań służbowych. Jednakże, wykonywanie tych zadań służbowych przez żołnierza zawodowego nie może być utożsamiane z wykonywaniem zadań, o których mowa w § 31 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, z tytułu których można zwiększyć dodatek specjalny, gdyż żołnierz ten nie wykonuje "zwykłych" zadań wynikających z zakresu obowiązków danego stanowiska służbowego, a tym bardziej nowych lub dodatkowych, albo wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe.
Z tych względów organ odwoławczy uznał, że żołnierzom zawodowym pozostającym w dyspozycji właściwego organu wojskowe - go nie przysługuje zwiększenie dodatku specjalnego, o którym mowa w ust. 3 i 4 określonego powyżej rozporządzenia, a tym samym nastąpiła nadpłata uposażenia przysługującego żołnierzowi rok po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w kwocie określonej przez organ I instancji.
Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że Wojskowe Biuro Emerytalne jest uprawnione do badania przedstawionych dokumentów, tak pod względem formalnym, jak i merytorycznym. Ustalenie prawidłowej wysokości dodatku specjalnego jest konieczne, ponieważ uposażenie pobierane na ostatnio zajmowanym stanowisku stanowi podstawę wymiaru przyszłej emerytury.
Decyzja Ministra Obrony Narodowej stała się przedmiotem skargi K.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również decyzji ją poprzedzającej. Skarżący stwierdził m.in., "że dopóki decyzja Dyrektora Departamentu [...] MON pozostaje w obrocie prawnym, żaden organ nie jest uprawniony do kształtowania jego uposażenia wbrew jej treści i poza nią". Zdaniem skarżącego organy obu instancji wydając decyzje naruszyły art. 7, 8 i 9 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Zaznaczyć należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Jeżeli zaskarżona decyzja narusza prawo, Sąd obowiązany jest ją uchylić lub stwierdzić nieważność.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego zostały wydane bez podstawy prawnej - art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Powołany przez organy obu instancji § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729 z późn. zm.), zgodnie z którym wypłaty należnego uposażenia przez okres roku po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz zwrotu kosztów jednorazowego przejazdu tego żołnierza i członków jego rodziny oraz kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju, dokonuje Wojskowe Biuro Emerytalne właściwe według miejsca zamieszkania żołnierza. Przepis ten nie upoważnia dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego do wydania decyzji ustalającej nadpłatę wypłaconego żołnierzowi uposażenia oraz zobowiązującej do jej zwrotu, upoważnia jedynie Wojskowe Biuro Emerytalne do wypłaty uposażenia określonego w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 z późn. zm.).
Wojskowy organ emerytalny, na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 108 z późn. zm.), uprawniony jest do wydawania decyzji w zakresie ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tego tytułu. Świadczenia pieniężne, do rozstrzygania o których właściwe jest Wojskowe Biuro Emerytalne, zostały enumeratywnie wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Uposażenie określone w art. 18 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy nie jest świadczeniem przyznawanym w ramach zaopatrzenia emerytalnego.
Regulacja prawna dotycząca uposażenia żołnierzy została zawarta w ustawie o uposażeniu żołnierzy oraz wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych. Wśród tych ostatnich znajduje się rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. nr 23, poz. 101). Wynika z niego, że organami właściwymi w sprawach określonych ustawami o uposażeniu żołnierzy oraz o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, są dowódcy jednostek wojskowych stosownie do ich uprawnień w zakresie danych spraw, wynikających z przepisów wymienionych ustaw i aktów prawnych wy -danych na ich podstawie - § 1, zaś organami wyższego stopnia -przełożeni dowódców jednostek wojskowych, o których mowa w § 1 - § 2 ust. 1 pkt 1-2 rozporządzenia.
Będąc upoważnionym, Dyrektor Departamentu [...] decyzją nr [...] z dnia [...]grudnia 2001 r. podwyższył skarżącemu będącemu w jego dyspozycji dodatek specjalny o 10% kwoty należnego uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego. Decyzja ta stała się ostateczna.
Zgodnie z art. 110 kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej.
Zasadne jest twierdzenie skarżącego, że decyzja o podwyższeniu dodatku specjalnego znajduje się w obrocie prawnym.
Decyzja o podwyższeniu skarżącemu dodatku specjalnego do chwili obecnej nie została uchylona, ani też nie stwierdzono jej nieważności. W tej sytuacji Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego, będąc związany tą decyzją zobowiązany był ją uwzględnić i nie mógł w drodze własnej decyzji (do wydania której nie miał upoważnienia) doprowadzić do jej podważenia, co uczynił w rozpoznawanej sprawie.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że niekwestionowane prawo wojskowego organu emerytalnego do badania przedstawionego zaświadczenia wydanego dla celów naliczenia należnego skarżącemu uposażenia przez okres roku po zwolnieniu ze służby, nie dopuszcza możliwości zmiany przez ten organ ostatecznych decyzji administracyjnych. Wojskowy organ emerytalny, w ramach badania przedstawionych dokumentów jest uprawniony przede wszystkim do kontroli zawartych w nich obliczeń pod względem rachunkowym, a także w innym zakresie, o ile nie jest on wyłączony z mocy ostatecznych decyzji administracyjnych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.