II SA 3066/02

OSK 1327/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /przewodniczący sprawozdawca/
Jan Paweł Tarno
Leszek Włoskiewicz
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 19 poz 239
art. 7 ust. 3
Ustawa z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Katarzyna Baran, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2004r., sygn. akt II SA 3066/02 w sprawie ze skargi Marii Jolanty S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 lipca 2002 r. (...) w przedmiocie stopnia awansu zawodowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Ministra Sprawiedliwości od Marii Jolanty S.
Uzasadnienie
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 24 lipca 2002 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego w B. z dnia 21 czerwca 2001 r., wydaną na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, którą nadano Jolancie S. stopień nauczyciela stażysty, z dniem 1 lipca 2002 r.
W uzasadnieniu decyzji podano m.in., iż w dniu wejścia powołanej ustawy w życie, Jolanta S. zatrudniona była na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku pedagoga. W związku z powyższym nie mogła uzyskać z mocy prawa, na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw - stopnia nauczyciela mianowanego.
Stosownie do przepisu par. 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 sierpnia 2001 r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych /Dz.U. nr 97 poz. 1063/ oraz zgodnie z par. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia /Dz.U. nr 98 poz. 433 ze zm./ Jolanta S. nie posiada w ocenie organu, kwalifikacji zawodowych wystarczających do zajmowania stanowiska pedagoga w rodzinnym ośrodku diagnostyczno-konsultacyjnym.
Legitymując się dyplomem ukończenia studiów wyższych pedagogicznych w zakresie wychowania przedszkolnego oraz studium podyplomowego z logopedii, nie posiada w rozumieniu wskazanych przepisów, także kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w placówkach kształcenia i wychowania specjalnego.
W związku z powyższym, decyzja Kierownika Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego w B. była - w ocenie organu - zgodna z prawem, a przytoczone przepisy zostały prawidłowo zastosowane.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jolanta S. domagała się uchylenia powyższej decyzji, zarzucając m.in., iż została po 12 latach pracy na stanowisku nauczyciela mianowanego "zdegradowana" do stopnia nauczyciela stażysty, czym przekreślono jej dotychczasowy dorobek zawodowy. Wskazała, że przytoczone w decyzji rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 sierpnia 2001 r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych nie powinno mieć wpływu na rozstrzygnięcie jej sprawy. Wskazała, iż na dzień 4 października 2001 r. spełniała wymagania dotyczące kwalifikacji niezbędnych do wykonywania pracy w charakterze pedagoga w RODK z godnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 kwietnia 1983 r.
Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 maja 2004 r. II SA 3066/02, po rozpoznaniu skargi Marii Jolanty S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 24 lipca 2002 r. (...) w przedmiocie awansu zawodowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego w B. z 21 czerwca 2002 r. (...). W uzasadnieniu wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż wskazane w skardze.
W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 19 poz. 239/ skarżąca była zatrudniona w Rodzinnym Ośrodku Diagnostyczno-Konsultacyjnym w B. na stanowisku pedagoga, na podstawie umowy o pracę i nie mogła uzyskać w myśl art. 7 ust. 1 ustawy z moc prawa, stopnia nauczyciela mianowanego. Zatem należało w rozpoznawanej sprawie zastosować przepis art. 7 ust. 3 cytowanej ustawy, zgodnie z którym nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy pracę, którzy posiadają wymagane kwalifikacje, z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas określony lub nieokreślony.
Organ przyjął, iż wymaganych kwalifikacji skarżąca nie posiada, gdyż nie spełnia przesłanek z par. 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 sierpnia 2001 r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych /Dz.U. nr 97 poz. 1063/ ani też z par. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia /Dz.U. nr 98 poz. 433 ze zm./.
Stanowiska organu zdaniem Sądu nie można jednak podzielić. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 sierpnia 2001 r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych zostało wydane na podstawie art. 84 par. 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich. Przepis ten stanowił, iż Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia organizację i zakres działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych, w szczególności obejmujący diagnozowanie nieletnich i ich środowiska rodzinnego, poradnictwo i opiekę specjalistyczną nad nieletnimi, a także diagnozowanie i poradnictwo w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania demoralizacji. Wydane w wykonaniu tej ustawowej delegacji rozporządzenie z dnia 3 sierpnia 2001 r. określa zatem zasady organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych i nie stwarza podstaw do oceny kwalifikacji pracowników pedagogicznych zatrudnionych w ośrodkach.
Brak też było podstaw do określenia kwalifikacji wymaganych od skarżącej na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia /Dz.U. nr 98 poz. 433/, gdyż w czasie wydania decyzji rozporządzenie to już nie obowiązywało /utraciło moc z dniem 7 października 2000 r./.
Wprawdzie przepis par. 21 późniejszego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli /Dz.U. nr 155 poz. 1288/ stanowił, że traci moc cytowane wyżej rozporządzenie z dnia 10 października 1991 r., to jednak należy zwrócić uwagę na zapis ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie 6 kwietnia 2000 r. Otóż stosownie do art. 16 tejże ustawy, do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie - Karta Nauczyciela, zachowały moc dotychczasowe przepisy wykonawcze w zakresie, w jakim nie były sprzeczne z ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia ustawy w życie. Zatem rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. zachowało moc do dnia 6 października 2000 r. i przywoływanie w zaskarżonej decyzji przesłanek z par. 2 tego rozporządzenia mających świadczyć o braku u skarżącej kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela jest bezpodstawne.
Wadliwość ta uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kierownika Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego w B. z dnia 21 czerwca 2002 r. i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Minister Sprawiedliwości wniósł od wyroku skargę kasacyjną, opartą na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zarzucił naruszenie art. 7 ust. 3 ustawy z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 19 poz. 239/, par. 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 sierpnia 2001 r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych /Dz.U. nr 97 poz. 1063/ oraz art. 35 ust. 2a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ przez przyjęcie, że Jolanta S. posiada kwalifikacje do zajmowania stanowiska pedagoga w rodzinnym ośrodku diagnostyczno-konsultacyjnym. Zaskarżając wyrok w całości wnosił o: 1/ uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi wraz z kosztami postępowania ewentualnie 2/ uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodził, że wyrokiem z dnia 21 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 lipca 2002 r. (...) utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego w B. z dnia 21 czerwca 2002 r., (...) stwierdzając, że w obu decyzjach na par. 2 nieobowiązującego w dacie wydania decyzji rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczególnych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia /Dz.U. nr 98 poz. 433/, uzasadnia uchylenie obu decyzji. Jednocześnie WSA w zaskarżonym wyroku na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw przyjął, że skarżąca Jolanta S. w dniu wejścia w życie ustawy posiadała kwalifikacje do zajmowania stanowiska pedagoga w rodzinnym ośrodku diagnostyczno-konsultacyjnym, przy czym nie wskazał podstaw prawnych uzasadniających uznanie, że Jolanta S. posiadała kwalifikacje do zajmowania stanowiska pedagoga w rodzinnym ośrodku diagnostyczno-konsultacyjnym.
Z akt osobowych znajdujących się w aktach sprawy wynika, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 19 poz. 239/ Jolanta S. była zatrudniona w rodzinnym ośrodku diagnostyczno-konsultacyjnym w Białymstoku na stanowisku pedagoga na podstawie umowy o pracę i posiadała dyplom ukończenia studiów wyższych pedagogicznych w zakresie wychowania przedszkolnego oraz studium podyplomowe z logopedii.
Zgodnie z par. 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 sierpnia 2001 r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych /Dz.U. nr 97 poz. 1063/, pedagogiem w ośrodku może być osoba mająca dyplom ukończenia wyższych studiów magisterskich z zakresu pedagogiki specjalnej, opiekuńczej, resocjalizacyjnej, profilaktyki społecznej lub resocjalizacji oraz co najmniej 3 letni staż pracy w poradnictwie rodzinnym lub z młodzieżą społecznie niedostosowaną. Rozporządzenie obowiązywało w dacie wydawania decyzji przez Ministra Sprawiedliwości jak też decyzji Kierownika Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego w B. i w sposób jednoznaczny określało wymogi kwalifikacyjne dla pedagogów zatrudnionych w ośrodkach.
Wobec tego, że powołany wyżej przepis rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określał wprost kwalifikacje pedagoga, bezprzedmiotowe jest stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że nie stwarzał on podstaw do oceny kwalifikacji pracowników pedagogicznych zatrudnionych w ośrodkach, gdyż ocena taka była zbędna. Gdyby nawet przyjąć, że ocena taka była potrzebna, to zgodnie z art. 35 ust. 2a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ oceny takiej dokonywał wiążąco organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad ośrodkami tj. Minister Sprawiedliwości /tak też stanowisko Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 11 czerwca 1997 r. - OSNP 1998 nr 10 poz. 294/.
Kwalifikacje do zajmowania stanowiska pedagoga w ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych określone zostały również w par. 15 ust. 4 i 5 poprzednio obowiązującego zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 kwietnia 1983 r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych /Dz.Urz. MS nr 3 poz. 14-19/.
Skoro Jolanta S. nie posiadała kwalifikacji określonych wyżej powołanymi przepisami do zajmowania stanowiska pedagoga w rodzinnym ośrodku diagnostyczno-konsultacyjnym, w związku z tym brak było podstaw do zastosowania przepisów art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Stosownie bowiem do art. 7 ust. 3 tej ustawy, nauczyciele zatrudnieni w dniu jej wejścia w życie na podstawie umowy o pracę i posiadający wymagane kwalifikacje, z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas określony lub nieokreślony. Jak już wyżej wskazano, Jolanta S. wymaganych kwalifikacji nie posiadała, gdyż nie spełniła przesłanek z par. 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 sierpnia 2001 r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych, jak i z par. 15 ust. 4 i 5 wcześniej obowiązującego zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 kwietnia 1983 r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych.
W świetle powyższego, zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw i wnoszę jak na wstępie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest oparta na uzasadnionej podstawie prawnej. W skardze kasacyjnej zarzucono wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 3 ustawy z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 19 poz. 239 ze zm./. Według art. 7 ust. 3 powołanej ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw "Nauczyciela zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę, którzy posiadają wymagane kwalifikacje, z tym dniem uzyskują z mocy oprawa stopień nauczyciela kontraktowego i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas określony lub nie określony". Art. 7 ust. 3 ustanawia szczególną regułę co do stanu prawnego, w oparciu o który organ podejmował decyzję, jest to stan prawny obowiązujący w dniu wejścia w życie powołanej ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Podstawa zatem podjęcia decyzji o uzyskaniu stopnia nauczyciela kontraktowego jest ustalenie okoliczności faktycznych w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu wejścia w życie powołanej ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Te szczególne reguły wynikają wprost z art. 7 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, stanowiąc o uzyskaniu stopnia nauczyciela kontraktowego z mocy prawa z dniem wejścia w życie powołanej ustawy.
W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przeprowadził wadliwą wykładnie art. 7 ust. 3 powołanej ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw przez przyjęcie, że podstawą prawna decyzji są przepisy prawa regulujące kwalifikacje nauczyciela obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu naruszenia art. 35 ust. 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ nie był bowiem podstawą do wydania zaskarżonego wyroku, a zatem nie można wywodzić w tym zakresie podstawy skargi kasacyjnej.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 185 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 207 par. 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na szczególnie skomplikowany charakter sprawy, Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz wnoszącego skargę kasacyjna zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.