II SA 3009/03

II SA 3009/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Robotowska
Ewa Frąckiewicz /przewodniczący/
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Skarżony organ
Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2004r. sprawy ze skargi P. Spółki z o. o. z siedzibą w W. na Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] lutego 2003r. oraz decyzji z dnia [...] kwietnia 2003r. odmawiającej uzupełnienia decyzji z dnia [...] lutego 2003r. 2. zasądza od Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty na rzecz P. Spółki z o. o. kwotę 10629 (dziesięć tysięcy sześćset dwadzieścia dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 14 maja 2002r. P. Spółka z o.o., zwana dalej P., zwróciła się do Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty o uznanie za bezzasadną noty księgowej Nr [...] skierowanej do P. dnia [...] grudnia 2001r. i objętych nią kwot z tytułu naliczonych odsetek ustawowych od opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości za 2001r. i jej anulowanie lub skorygowanie.
W uzasadnieniu wniosku P. stwierdziła, że uiszczała opłaty za używanie częstotliwości do 2001r. na podstawie wystawianych przez Państwową Agencję Radiokomunikacyjną ("PAR") faktur VAT we wskazanym w nich terminie 14 dni od daty wystawienia faktury. Następnie w 2001 r. P. otrzymywała z Urzędu Regulacji Telekomunikacji (dalej "URT") wezwania do zapłaty opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od otrzymania każdorazowego wezwania. Zatem, pomimo obowiązywania od 1 kwietnia 1998 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 r. w sprawie wysokości, terminów i sposobu uiszczania opłat za używanie częstotliwości i zawartego w nim w § 3 ust 1 postanowienia, że opłatę uiszcza się w ratach kwartalnych w wysokości równej 1/4 opłaty rocznej do dnia 15 pierwszego miesiąca danego kwartału PAR w wydawanych zezwoleniach stwierdzała, że wysokość opłat za używanie częstotliwości oraz numer rachunku bankowego, na który należy je wnosić, będą wskazane w fakturze VAT wystawionej przez PAR. Następnie PAR wystawiał faktury VAT według których P. musiała uiścić opłaty za wykorzystanie częstotliwości w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury. Podobna praktyka występowała po wejściu w życie ustawy Prawo telekomunikacyjne z dnia 1 stycznia 2001 r. Jednakże zakwestionowane zostało prawo PAR, (następnie URT) do naliczania z tego tytułu podatku od towarów i usług VAT. W zaistniałej sytuacji URT wystawiał wezwania, na podstawie których P. miała zapłacić w terminie 7 dni od otrzymania wezwania opłatę za prawo do wykorzystywania częstotliwości.
Wprawdzie w wydawanych przez PAR Zezwoleniach, następnie przez URT Pozwoleniach radiowych znajduje się zapis, że za używanie częstotliwości należy uiszczać opłaty zgodnie z rozporządzeniem Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 r. w sprawie wysokości, terminów i sposobu uiszczania opłat za używanie częstotliwości (Dz. U. z 1998 r., Nr 42, poz. 245 ze zm.), ale pomimo tego zapisu PAR przesyłał P. faktury z 14 dniowym terminem płatności, a URT wezwania do zapłaty z 7 dniowym terminem płatności za prawo do wykorzystywania częstotliwości. Ponadto w pismach powyższych była prośba o powoływanie się na przesyłanych przez P. przelewach na numer wezwania. Tym samym PAR, a następnie URT wprowadzał P. w błąd, gdyż dopiero 15 lutego 2002 r. przesłał pismo wyjaśniające zaistniałą praktykę tłumacząc, że zgodnie z § 1 oraz § 3 wskazanego rozporządzenia operatorzy powinni uiszczać należną opłatę administracyjną w wysokości przez siebie obliczonej, w terminie do 15 pierwszego miesiąca kwartału za który są należne na rachunek dochodów URT, a obowiązek wniesienia opłat za prawo do wykorzystania częstotliwości oraz ich wysokość wynikają wprost z przepisów prawa, natomiast URT jedynie w celu usprawnienia pobierania opłat będzie informował o wysokości należnej opłaty za prawo do wykorzystania częstotliwości stosownym pismem, a nie otrzymanie przez podmiot wskazanej informacji przed terminem płatności wynikającym z rozporządzenia Ministra Łączności nie zwalnia go od obliczenia i wniesienia należnej kwoty za prawo do wykorzystywania częstotliwości w terminie ustawowym.
Zdaniem wnioskodawcy zakwestionowana nota księgowa jest niezasadna ponieważ należy domniemywać, że przed pismem z 15 lutego 2002r., miał miejsce inny sposób wnoszenia opłat utrwalony praktyką PAR, a następnie URT.
Niezrozumiałym dla P. jest fakt, że otrzymała notę księgową dopiero 17 grudnia 2001 r., a przedmiotowa nota obejmowała odsetki ustawowe za prawo do wykorzystywania częstotliwości za cały 2001 r. Zasadnym jest w tej sytuacji zastanowienie się, dlaczego organ wcześniej nie poinformował o zaistniałym według niego uchybieniu w terminowym dokonywaniu płatności przez P.. Może po prostu praktyka taka nie wzbudzała w tym czasie żadnych wątpliwości co do jej prawidłowości i zasadności.
Zdaniem P. organ może żądać jedynie odsetek wynikających z uchybienia 7-dniowemu terminowi płatności wynikającemu z wezwania do zapłaty.
Decyzją z dnia [...] lutego 2003r. Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty odmówił umorzenia odsetek ustawowych naliczonych za nieterminowe wniesienie opłat za prawo do wykorzystania częstotliwości. Decyzja została wydana na podstawie § 6 w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2001r. Nr 6 poz. 54).
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że opłaty za prawo do wykorzystywania częstotliwości, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. z 2000 roku Nr 73, poz. 852 z późn. zm.), powinny być uiszczane zgodnie z art. 150 ust. 1 ww. ustawy na podstawie rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 r. w sprawie wysokości, terminów i sposobu uiszczania opłat za używanie częstotliwości (Dz.U. z 1998 roku Nr 42, poz. 245 z późn. zm.). Stosownie do powyższych przepisów podmiot, który uzyskał prawo do wykorzystywania częstotliwości, uiszcza roczną opłatę za używanie częstotliwości, naliczoną od dnia doręczenia decyzji, a jeśli w decyzji określono inny dzień rozpoczęcia używania częstotliwości - od tego dnia. Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia opłatę roczną uiszcza się w ratach kwartalnych w wysokości równej 1/4 opłaty rocznej do dnia 15 pierwszego miesiąca danego kwartału. Użytkownik może uiszczać opłatę jednorazowo za cały rok lub w okresach półrocznych odpowiednio do końca stycznia lub do końca stycznia i lipca danego roku.
Stosownie do art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne w przypadku opóźnienia w regulowaniu opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości naliczane są odsetki ustawowe.
Z uwagi na fakt, iż obowiązek wnoszenia opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości oraz ich wysokość wynikają wprost z przepisów prawa, podmiot zobowiązany do wniesienia opłaty powinien uiścić należną opłatę administracyjną, w wysokości przez siebie obliczonej, w terminie wskazanym w obowiązujących przepisach prawnych. Ponadto realizacja powyższego obowiązku nie wymaga dodatkowego wezwania organu uprawnionego do pobierania opłat.
Termin wniesienia opłaty może być przesunięty przez organ administracji jedynie w przypadku złożenia przez podmiot wniosku o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie płatności na raty.
Pisma wystosowywane do operatorów, informujące o wysokości należnej opłaty miały na celu jedynie usprawnienie pobierania opłat i nie zwalniają podmiotów zobowiązanych do wniesienia opłaty w wysokości i w terminie określonym przez przepisy prawne.
Zgodnie z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa kierownicy państwowych jednostek budżetowych lub dysponenci części budżetowych, właściwi do umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności głównej, są również uprawnieni do umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat odsetek od tych należności bez względu na wysokość odsetek oraz do umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat innych należności ubocznych na zasadach określonych w rozporządzeniu.
Przesłanki umorzenia należności wynikających z tytułu prawa do wykorzystywania częstotliwości określa § 3 powyższego rozporządzenia.
P. nie spełnił powyższych przesłanek
W dniu 20 lutego 2003r. P. wystąpiła z wnioskiem o uzupełnienie decyzji z dnia [...] lutego 2003r. poprzez rozstrzygnięcie wniosku strony o uznanie nieistnienia obowiązku zapłaty odsetek wyliczonych w nocie księgowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty odmówił uzupełnienia decyzji z dnia [...] lutego 2003r. W uzasadnieniu podał między innymi, że obowiązek zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w uiszczaniu opłat za prawo do wykorzystania częstotliwości wynika wprost z przepisów prawa, co nie wymaga określenia albo ustalenia powyższego obowiązku w drodze decyzji administracyjnej – art. 31 i 150 ustawy z dnia 21 lipca 2000r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 73, poz 852 ze zm. ). Ponadto zezwolenia wydawane przez Państwową Agencję Radiokomunikacyjną, a następnie pozwolenia radiowe wydawane przez Urząd Regulacji Telekomunikacji oraz Urząd Regulacji Telekomunikacji i Poczty- zawierały zapis, że za używanie częstotliwości lub prawo do wykorzystywania częstotliwości należy uiszczać opłaty zgodnie z rozporządzeniem Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 roku w sprawie wysokości, terminów i sposobu uiszczania opłat za używanie częstotliwości.
Zgodnie z powyższym P. Sp. z o.o. zobowiązana była do uiszczania opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwościach w terminach określonych w obowiązujących przepisach prawa.
Rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 roku w sprawie wysokości, terminów i sposobu uiszczania opłat za używanie częstotliwości nie stanowi, iż opłata za prawo do wykorzystywania częstotliwości powinna zostać uiszczona po uprzednim wezwaniu organu uprawnionego do pobrania opłaty. Realizacja powyższego obowiązku nie wymaga więc dodatkowego wezwania organu. W związku z powyższym podmiot zobowiązany do wniesienia opłaty powinien uiścić należną opłatę administracyjną, w wysokości przez siebie obliczonej, w terminie wskazanym w obowiązujących przepisach prawnych.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła P.. Domagała się wydania decyzji stwierdzającej nieistnienia obowiązku zapłaty odsetek wyliczonych w nocie księgowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001r. względnie o wydanie decyzji o umorzenie ww. odsetek. W uzasadnieniu wniosku P. cały czas kwestionowała istnienie odsetek wyliczonych w nocie księgowej Nr [...] podtrzymując argumenty z wniosku z dnia 14 maja 2002r.
Decyzją z dnia [...] lipca 2003r. Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał między innymi, że: obowiązek uiszczania odsetek za opóźnienie w uiszczaniu opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości wynika wprost z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 2000 roku Prawo telekomunikacyjne - "Podmiot, który uzyskał prawo do wykorzystywania częstotliwości w pozwoleniu albo dysponowania nią w rezerwacji częstotliwości, uiszcza roczne opłaty za prawo do wykorzystywania częstotliwości, a w razie opóźnienia w uiszczaniu tych opłat - naliczane są odsetki ustawowe". Określenie obowiązku uiszczenia odsetek ustawowych za okres opóźnienia nie wymaga więc rozstrzygnięcia o jego istnieniu w drodze decyzji administracyjnej. W związku z powyższym Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty postanowił, iż rozpatrzenie wniosku w części dotyczącej stwierdzenia nieistnienia obowiązku zapłaty odsetek ustawowych wskazanych w nocie księgowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 roku nie wymaga rozstrzygnięcia.
Jednocześnie Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty stwierdził, iż przepisy prawa (rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 roku w sprawie wysokości, terminów i sposobu uiszczania opłat za używanie częstotliwości (Dz.U. z 1998 roku Nr 42, poz. 245 z późn. zm.) oraz art. 31 ustawy z dnia 21 lipca 2000 roku Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. z 2000 r. Nr 73, poz. 852 z późn. zm.)) dotyczące terminów uiszczania należnych opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości, określają również obowiązek uiszczenia odsetek za opóźnienie w regulowaniu przedmiotowych opłat. Zgodnie z ww. rozporządzeniem podmiot, który uzyskał prawo do wykorzystywania częstotliwości, uiszcza roczną opłatę za używanie częstotliwości, naliczoną od dnia doręczenia decyzji, a jeśli w decyzji określono inny dzień rozpoczęcia używania częstotliwości - od tego dnia. Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia opłatę roczną uiszcza się w ratach kwartalnych w wysokości równej 1/4 opłaty rocznej do dnia 15 pierwszego miesiąca danego kwartału. Użytkownik może uiszczać opłatę jednorazowo za cały rok lub w okresach półrocznych odpowiednio do końca stycznia lub do końca stycznia i lipca danego roku. Zastosowanie powyższych przepisów prawnych wskazano również w zezwoleniach, bądź pozwoleniach radiowych przyznających prawo do wykorzystywania częstotliwości.
W związku z tym, iż P. S.A. nie uiściła w 2001 roku należnych kwartalnych rat opłaty rocznej do dnia 15 pierwszego miesiąca danego kwartału Urząd Regulacji Telekomunikacji naliczył odsetki ustawowe za okres opóźnienia w uiszczeniu przedmiotowych należności.
Zezwolenia wydane dla P. Sp. z o.o. zawierają zapis, iż "za używanie częstotliwości należy uiszczać opłaty zgodnie z art. 26 ustawy o łączności oraz rozporządzeniem Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 roku w sprawie wysokości, terminów i sposobu uiszczania opłat za używanie częstotliwości (Dz. U. Nr 42, poz. 245 oraz z 1999 r. Nr 5, poz. 36). Wysokość opłat oraz numer rachunku bankowego, na który należy je wnosić, będą wskazane w fakturze VAT wystawionej przez PAR".
Z dniem 1 stycznia 2001 roku weszła w życie ustawa z dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne, która powołała do życia Urząd Regulacji Telekomunikacji w miejsce zlikwidowanej Państwowej Agencji Radiokomunikacyjnej, który jako jednostka budżetowa nie mógł wystawiać faktur VAT.
Pisma wystosowywane do operatorów, informujące o wysokości należnej opłaty mają na celu usprawnienie pobierania opłat i nie zwalniają podmiotów zobowiązanych od wniesienia opłaty w wysokości i w terminie określonym przez przepisy prawne. Ponadto ww. pisma posiadają walor dokumentów umożliwiających właściwe prowadzenie ksiąg rachunkowych i z uwagi na określone przez przepisy prawne terminy i wysokość opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości, nie są sensu stricto wezwaniami do zapłaty należności.
Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty stwierdził ponadto, iż do należności pieniężnych przypadających za prawo do wykorzystywania częstotliwości stosuje się rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania łub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 54). Zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) jej przepisy stosuje się m.in. do podatków, opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Opłaty z tytułu prawa do wykorzystywania częstotliwości zostały ustalone i określone przez organ nie będący organem podatkowym w rozumieniu art. 13 § 1 ww. ustawy. W art. 2 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa zawarte jest zastrzeżenie, zgodnie z którym "Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy". Z uwagi na to, iż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się ustawy - Ordynacja podatkowa, w sposób odrębny regulują zasady dotyczące umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych przypadających m.in. państwowym jednostkom budżetowym, w tym też zakresie przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa nie znajdują zastosowania w powyższej sprawie.
Opłaty za prawo do wykorzystywania częstotliwości pobierane są na podstawie art. 31 ustawy Prawo telekomunikacyjne przez Urząd Regulacji Telekomunikacji i Poczty, który jest państwową jednostką budżetową, podobnie jak uprzednio funkcjonujący Urząd Regulacji Telekomunikacji.
Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przestanki do umorzenia należności określone przez § 6 w związku z § 3 ww. rozporządzenia.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła P. Spółka z o.o. zwana dalej skarżącą. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Decyzji zarzuciła naruszenie prawa tj.:
1. art. 31 ust. 1 pkt 2 Prawa telekomunikacyjnego w zw. z art. 104 k.p.a. poprzez odmowę rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej wniosku skarżącej o stwierdzenie nieistnienia obowiązku zapłaty odsetek z tytułu rzekomego opóźnienia w uiszczeniu opłaty za prawo wykorzystania częstotliwości,
2. art. 16 § 1 k.p.a. – poprzez kwestionowanie mocy wiążącej skierowanych do strony decyzji (zezwoleń), a tym samym naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnej,
3. art. 8 k.p.a. – poprzez obarczenie strony negatywnymi skutkami błędnych pouczeń i instrukcji kierowanych do strony przez organ państwowy,
4. art. 67 w zw. z art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej - poprzez niezastosowanie tych przepisów oraz wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności pieniężnych, do których nie stosuje się ustawy - Ordynacja podatkowa.
W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła między innymi, że spór w niniejszej sprawie dotyczy istnienia i zakresu obowiązku uiszczania opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości, a organem właściwym w zakresie działalności telekomunikacyjnej i gospodarki częstotliwościowej, w tym organem właściwym w sprawach zezwoleń telekomunikacyjnych, jest obecnie Prezes URTiP (art. 109 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego), uznać należy, iż żądanie P. dotyczące stwierdzenia nieistnienia obowiązku zapłaty dochodzonych odsetek powinno zostać rozstrzygnięte przez Prezesa URTiP w drodze decyzji.
Zdaniem skarżącej postępowała ona, dokonując opłat, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w zezwoleniu gdzie jednoznacznie wskazano, że "wysokość opłat (za używanie częstotliwości) oraz numer rachunku bankowego na który należy je wnosić będą wskazane w fakturze VAT wystawionej przez PAR". Powyższy sposób postępowania nie zmienił się istotnie również w 2001r. tj. po wejściu w życie Prawa telekomunikacyjnego. W dalszym ciągu Urząd Regulacji Telekomunikacji, wzywał skarżącą do zapłaty wyliczonej przez Urząd opłaty, wskazując 7-dniowy termin na dokonanie zapłaty oraz podawał rachunek bankowy na który wpłata winna być dokonana.
W kontekście wydanych przez PAR zezwoleń oraz stosowanego przez organy sposobu ich wykonywania, nie można uznać za zasadne twierdzeń Prezesa URTiP, iż strona skarżąca mogła sama ustalić dane potrzebne do uiszczenia opłaty w terminach określonych w obowiązujących przepisach (s. 3 zaskarżonej decyzji) lub że pisma skierowane do operatorów "nie są sensu stricto wezwaniami do zapłaty należności". Skoro wydane stronie decyzje jednoznacznie wskazywały, że zarówno wysokość opłat, jak i numer rachunku bankowego, na który należy je wnosić zostaną wskazane w odrębnym skierowanym do operatora dokumencie, to strona skarżąca była związana tego rodzaju procedurą. Nie mogła zatem, bez uprzedniej zmiany zezwoleń, przyjąć innego sposobu postępowania, zwłaszcza, że obowiązywanie tych postanowień znajdowało w całej rozciągłości potwierdzenie w praktyce działania organów.
Na koniec skarżąca podniosła, że o wadliwości zaskarżonej decyzji przesądza również naruszenie przez Prezesa URTiP art. 67 w zw. z ust. 2 § 2 Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę organ w osobie Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał między innymi, że skarżący podniósł, iż nałożenie w drodze ustawy określonego obowiązku o charakterze pieniężnym na podmiot prywatny (w tym przypadku: opłaty za prawo do wykorzystywania częstotliwości) nie wyklucza w żadnym stopniu możliwości rozstrzygnięcia wątpliwości co do rodzaju i zakresu tego obowiązku w drodze decyzji administracyjnej. Należy stwierdzić, iż w powyższej sprawie nie zachodzą wątpliwości co do określenia obowiązku wnoszenia opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości. Skarżący bowiem nie kwestionuje wysokości opłaty za prawo do wykorzystywania częstotliwości.
Niewątpliwym jest również fakt, iż przepis art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 2000 roku Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 73, poz. 852 z późn. zm.) jasno wskazuje, iż w razie opóźnienia w uiszczaniu opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości naliczane są odsetki ustawowe. Nie budzi więc żadnych wątpliwości, określony w ustawie, obowiązek naliczenia odsetek za nieterminowe wniesienie przedmiotowych opłat. Z powyższego wynika, iż w powyższej sprawie nie zachodzą wątpliwości co do rodzaju i zakresu obowiązku uiszczania opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości i naliczania odsetek w przypadku opóźnienia we wnoszeniu przedmiotowych opłat, które w sposób jednoznaczny określone zostały przez obowiązujące przepisy prawa.
Skarżący podnosi również, iż w zezwoleniach dotyczących zakładania i używania radiokomunikacyjnych urządzeń nadawczych lub nadawczo-odbiorczych wraz z przydziałem częstotliwości, przyznanych przez Państwową Agencję Radiotelekomunikacyjną dla P. Sp. z o.o. wskazano, iż "wysokość opłat oraz numer rachunku na który należy je wnosić będą wskazane w fakturze VAT wystawionej przez PAR".
Należy jednakże zwrócić uwagę na fakt, iż zezwolenia wydane dla P. Sp. z o.o. zawierają również wskazanie, iż "za używanie częstotliwości należy uiszczać opłaty zgodnie z art. 26 ustawy o łączności oraz rozporządzeniem Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 roku w sprawie wysokości, terminów i sposobu uiszczania opłat za używanie częstotliwości (Dz.U. Nr 42, poz. 245 oraz z 1999 r. Nr 5, poz. 36)", natomiast po wejściu w życie ustawy - Prawo telekomunikacyjne informację, iż "za używanie częstotliwości należy uiszczać opłaty zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne oraz rozporządzeniem Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 roku w sprawie wysokości, terminów i sposobu uiszczania opłat za używanie częstotliwości (Dz.U. Nr 42, poz. 245 oraz z 1999 r. Nr 5, poz. 36)"
Z dniem 1 stycznia 2001 roku weszła w życie ustawa z dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne, która powołała do życia Urząd Regulacji Telekomunikacji w zlikwidowanej Państwowej Agencji Radiokomunikacyjnej. Z chwilą zniesienia Państwowej Agencji Radiokomunikacyjnej i przejęcia zakresu jej działalności przez jednostkę budżetową - Urząd Regulacji Telekomunikacji, wystawianie faktur VAT, na podstawie których mogliby uiszczać opłaty za prawo do wykorzystywania częstotliwości, nie mogła być kontynuowana, z uwagi na niemożność wystawiania faktur VAT przez jednostki budżetowe. W związku z powyższym przyjęto zasadę, iż o wysokości opłaty za prawo do wykorzystywania częstotliwości operatorzy będą informowani poprzez pisma wskazujące wysokość opłat w poszczególnych kwartałach danego roku. Powyższe pisma mają na celu usprawnienie pobierania opłat i nie zwalniają podmiotów zobowiązanych, od wniesienia opłaty w wysokości i w terminie określonym przez przepisy prawne. Ww. pisma posiadają ponadto walor dokumentów księgowych umożliwiających właściwe prowadzenie ksiąg rachunkowych.
Obowiązek wnoszenia opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości zgodnie z rozporządzeniem Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 roku wynikał więc bezpośrednio z przepisów prawa, jak również potwierdzony został w zezwoleniach wydanych na rzecz P. Sp. z o.o. Rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 r. w sprawie wysokości, terminów i sposobu uiszczania opłat za używanie częstotliwości nie stanowi, iż opłata za prawo do wykorzystywania częstotliwości powinna zostać uiszczona po uprzednim wezwaniu organu uprawnionego do pobrania opłaty. Realizacja powyższego obowiązku nie wymagała więc dodatkowego wezwania organu uprawnionego do pobierania przedmiotowych opłat.
W związku z powyższym podmiot zobowiązany do wniesienia opłaty powinien uiścić należną opłatę administracyjną, w wysokości przez siebie obliczonej, w terminie wskazanym w obowiązujących przepisach prawnych.
Mimo braku określenia przez przepisy prawne sposobu uiszczania opłat, nie budzi wątpliwości fakt, iż należną opłatę należało wnieść na rachunek bankowy Urzędu Regulacji Telekomunikacji lub poprzez wpłatę gotówkową w kasie Urzędu. W przypadku wątpliwości, jakie mogły powstać w związku z technicznym sposobem uiszczenia należności, P. Sp. z o.o., jako podmiot zobowiązany do uiszczenia należności publicznoprawnej, zachowując należytą staranność mogła ustalić dane potrzebne do uiszczenia opłaty w terminach określonych w obowiązujących przepisach prawnych.
Stosownie do powyższego należy stwierdzić, iż terminy uiszczania przedmiotowej opłaty określone były przez obowiązujące ówcześnie przepisy prawne. Termin uiszczenia opłaty może być przesunięty przez organ administracji w drodze decyzji administracyjnej jedynie w przypadku złożenia przez podmiot wniosku o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie płatności na raty. Nie można natomiast zmienić terminu uiszczenia opłaty poprzez korespondencję prowadzoną z podmiotem, a za taką należy uznać pisma informujące operatorów o wysokości opłaty w danym kwartale. Tym samym, z uwagi na określone przez przepisy prawne terminy i wysokość opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości, nie można potraktować ww. pism, jako sensu stricte do zapłaty należności.
W związku z powyższym, obciążenie P. Sp. z o.o. odsetkami za opóźnienie w uiszczeniu opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości w poszczególnych kwartałach 2001 roku, nastąpiło więc zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Skarżący podnosi ponadto, iż decyzja Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty jest wydana z naruszeniem prawa poprzez obarczenie strony negatywnymi skutkami błędnych pouczeń i instrukcji kierowanych do strony przez organy państwowe.
Zgodnie z art. 8 i 9 k.p.a. "organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli" oraz "są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym. aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek".
Pobieranie przez Urząd Regulacji Telekomunikacji (obecnie przez Urząd Regulacji Telekomunikacji i Poczty) opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości stosownie do art. 31 ust. 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne jest jednakże czynnością techniczną, pozostającą poza sferą postępowania administracyjnego. Nie można zatem powyższych czynności traktować w ten sposób, iż kształtują one prawa i obowiązki strony w zakresie wnoszenia opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości, gdyż obowiązek powyższy wynika wprost z przepisów prawa.
Rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 27 marca 1998 roku w sprawie wysokości, terminów i sposobu uiszczania opłat za używanie częstotliwości, na podstawie którego operatorzy powinni uiszczać należne opłaty za prawo do wykorzystywania częstotliwości, przywołane zostało zarówno w pozwoleniach radiowych (zezwoleniach) wydanych dla P. Sp. z o.o., jak również w pismach informujących o wysokości opłaty i stanowi ono podstawę do określenia terminu wniesienia przedmiotowej opłaty.
Skarżący podnosi ponadto, iż wadliwość zaskarżonej decyzji wynika również z niezastosowania w sprawie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących umarzania odsetek (art. 67 ustawy-Ordynacja podatkowa).
Jednakże należy zauważyć, iż o zastosowaniu przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności pieniężnych, do których nie stosuje się ustawy - Ordynacja podatkowa, jako podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia powyższej sprawy, przesądza brzmienie art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym " jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy". Opłaty z tytułu prawa do wykorzystywania częstotliwości zostały ustalone i określone przez organ nie będący organem podatkowym w rozumieniu art. 13 § 1 ww. ustawy. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się ustawy – Ordynacja podatkowa, niewątpliwie w sposób odrębny regulują zasady dotyczące umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych przypadających m. in. państwowym jednostkom budżetowym, w tym też zakresie przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa nie znajdują zastosowania w powyższej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153. poz.1270).
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
W ocenie składu orzekającego w pierwszej kolejności należy ustalić, czego dotyczył wniosek skarżącej z dnia 14 maja 2002r. złożony do Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty. Otóż skarżąca wniosła o uznanie za bezzasadną noty księgowej Nr [...] skierowanej do P. – skarżącej dnia [...] grudnia 2001r. i objętych nią roszczeń z tytułu naliczonych odsetek ustawowych od opłat za prawo do wykorzystania częstotliwości za 2001r. i jej anulowania lub skorygowania.
Z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie domagała się umorzenia odsetek, gdyż kwestionowała ich istnienie. Co prawda we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca domagała się ewentualnie umorzenia odsetek, jednak w ocenie Sądu z uzasadnienia powyższego wniosku wynika wprost, że strona skarżąca kwestionowała istnienie odsetek oraz ich wysokość.
Zdaniem Sądu wniosek z 14 maja 2002r. dotyczył stwierdzenia nieistnienia czynności organu administracji publicznej w osobie Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty polegającej na wystawieniu noty księgowej Nr [...] a skierowanej do skarżącej, która to czynność mieści się w zakresie uregulowania art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z powyższym uregulowaniem kontroli WSA poddane są inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Wystawienie noty księgowej Nr [...] znajduje oparcie w przepisach prawa tj. w art. 31 i 50 ustawy z dnia 21 lipca 2003r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 73 poz. 852 ze zm.) i z pewnością nakłada na skarżącą obowiązek zapłaty odsetek, który to obowiązek skarżąca kwestionuje.
Zdaniem Sądu czynność polegająca na wystawieniu noty księgowej ma charakter czynności materialno - technicznej.
Zgodnie z przyjętymi poglądami doktryny za czynność materialno – techniczną należy uznać działania organów administracji, które będąc czynnościami faktycznymi, oparte są na wyraźnej podstawie prawnej i wywołują konkretne skutki prawne. Cechą charakterystyczną czynności materialno – technicznych jest wywołanie określonych skutków prawnych drogą działań faktycznych. Czynności materialno – techniczne kształtują nowe stosunki prawne przez fakty, a nie przez tworzenie norm porządku prawnego. Ponadto ich cechą jest także to, że obywatele muszą się im podporządkować, a zatem czynności te mają charakter władczy (tak: np. /w/ "Prawo administracyjne" pod red. M. Wierzbowskiego Wyd. Prawnicze PWN Warszawa 1999r. s. 322-323).
Tymczasem organ rozpatrzył kwestie umorzonych odsetek, a więc prowadził postępowanie bez podstawy prawnej, gdyż odniósł się w decyzji do stanu faktycznego jakiego nie było. Nie było zdaniem Sądu wniosku o umorzenie odsetek w związku z powyższym nie było podstaw do wszczęcia takiego postępowania, a tym bardziej do wydania decyzji o umorzeniu odsetek, które cały czas kwestionował skarżący.
Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.
Orzekanie o 152 p.p.s.a. nie było w tym wypadku konieczne.
O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a. mając na względzie treść § 2 ust. 2 w zw. z § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm. ).