II SA 2968/02

II SA 2968/02 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2003-05-29
orzeczenie prawomocne
Sąd
NSA w Warszawie (przed reformą)
Sędziowie
Kisielewicz Andrzej /przewodniczący sprawozdawca/
Jaśkowska Małgorzata
Rajewska Jolanta
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Sygn. powiązane
OSK 324/04 - Wyrok NSA z 2004-08-26
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 88 poz. 439
art. 25
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej.
Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
art. 16 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Tezy
Interpretacje-opinie urzędów statystycznych, dotyczące standardowych klasyfikacji towarów /SWW/, nie mają charakteru decyzji administracyjnych ani innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Ewy R. na pismo Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 26 kwietnia 2002 r. (...) w przedmiocie opinii na temat klasyfikacji statystycznej określonych wyrobów postanawia - odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 lipca 2002 r. skierowanym do Ewy R. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, nawiązując do wcześniejszej, prowadzonej w tej sprawie korespondencji, poinformował, że wykładnia klasyfikacyjna produkowanych przez nią wyrobów, dokonana przez GUS w 2000 r., była prawidłowa.
Ewa R. zaskarżyła to pismo - czynność Prezesa GUS do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniosła, że zaskarżona czynność, zawierająca interpretację standardowych klasyfikacji towarów /SWW/ stwierdza indywidualny obowiązek strony skarżącej do klasyfikowania produkowanych przez nią wyrobów do wskazanej przez GUS kategorii SWW i w konsekwencji powoduje konieczność zastosowania wyższej stawki podatku VAT. Jest zatem władczym aktem organu administracji publicznej, objętym zakresem art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i podlega zaskarżeniu do tego sądu.
Na rozprawie przed NSA pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że w gruncie rzeczy przedmiotem skargi jest pismo Dyrektora Sekretariatu Prezesa GUS z dnia 26 kwietnia 2002 r., zawierające zakwalifikowanie wyrobów produkowanych przez stronę skarżącą do określonej grupy SWW.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Należy przede wszystkim zwrócić uwagę na to, że zaskarżone pismo Prezesa GUS z 30 lipca 2002 r. nie zawiera żadnego merytorycznego stanowiska organu w sprawie interpretacji standardowych klasyfikacji SWW. Odwołuje się bowiem wyłącznie do wcześniejszych, bliżej niesprecyzowanych aktów interpretacyjnych i korespondencji między stronami. Taką opinię klasyfikacyjną zawiera natomiast pismo GUS z dnia 26 kwietnia 2002 r., o które rozszerzono skargę na rozprawie przed NSA. Pomijając już, że skargi na pisma GUS z 30 lipca 2002 r. i z 26 kwietnia 2002 r. nie zostały poprzedzone prawidłowym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa /art. 34 ust. 3 ustawy o NSA/, to są one niedopuszczalne przede wszystkim dlatego, że interpretacje - opinie urzędów statystycznych, dotyczące standardowych klasyfikacji towarów /SWW/, nie mają charakteru decyzji administracyjnych, postanowień ani innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
W myśl art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, w porozumieniu z właściwymi naczelnymi organami administracji państwowej, opracowuje podstawowe do określenia przebiegu i opisu procesów gospodarczych i społecznych standardowe klasyfikacje i nomenklatury, wzajemne relacje między nimi oraz ich interpretacje. Te standardowe klasyfikacje i nomenklatury wprowadza Rada Ministrów w drodze rozporządzenia /art. 40 ust. 2 ustawy/. Z przepisów ustawy wynika, że prawem powszechnie obowiązującym są jedynie standardowe klasyfikacje i nomenklatury. Nie są nim zaś ich interpretacje, jako że nie wchodzą w zakres rozporządzenia Rady Ministrów, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy.
Interpretowanie standardowych klasyfikacji i nomenklatur należy do zadań Prezesa GUS. Zadania te realizują w jego imieniu urzędy statystyczne /art. 25 ust. 1 pkt 6 i art. 25 ust. 2 ustawy/.
Przepis art. 30 omawianej ustawy nakłada na podmioty gospodarki narodowej obowiązek stosowania w prowadzonej ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości standardów klasyfikacyjnych, ustalonych rozporządzeniem Rady Ministrów. Ustawa nie zobowiązuje natomiast do stosowania się do wspomnianych interpretacji tych standardów, dokonywanych przez urzędy statystyczne. Stąd wniosek, że na gruncie ustawy o statystyce publicznej interpretacje standardów klasyfikacyjnych SWW nie rodzą dla podmiotów gospodarczych żadnych bezpośrednich obowiązków. Nie są też źródłem jakichkolwiek bezpośrednich ich uprawnień. W związku z tym w orzecznictwie sądowym /Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego/ przyjmuje się, w zasadzie jednolicie, że tzw. opinie klasyfikacyjne organów statystycznych nie są wiążące zarówno dla organu podatkowego, jak i dla podatnika. Stanowią jedynie dowód w postępowaniu dotyczącym ewentualnego wymiaru podatku VAT, i jak każdy inny dowód - podlegają swobodnej ocenie organu podatkowego, a w razie skargi - ocenie sądu administracyjnego /np. wyrok SN z dnia 26 stycznia 2000 r., III RN 121/99 - OSNAPU 2000 nr 21 poz. 777, wyroki NSA z dnia: 8 września 1997 r., I SA/Ka 780/97, 10 lutego 1998 r., I SA/Łd 1147/96, 2 października 2000 r., I SA/Lu 599/99, 20 marca 2002 r., I SA/Gd 1810/99, 8 maja 2002 r., SA/Sz 2279/00/.
Nie ma zatem podstaw prawnych do kwalifikowania interpretacji - opinii urzędów statystycznych jako aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA. Spośród wielu, często bardzo rozbieżnych stanowisk i zapatrywań na temat aktów i czynności objętych kontrolą NSA na podstawie wspomnianego art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA sąd w składzie orzekającym uznaje za reprezentatywne te, według których przepis ten obejmuje jedynie akty i czynności prawnie wiążące dla ich adresatów. Chodzi zatem o działania organów administracji publicznej bezpośrednio /a nie pośrednio/ wpływające na sytuację prawną podmiotu - przez to, że albo same tę sytuację wyznaczają, albo też wywołują skutek prawny, jaki prawo wiąże z danym aktem lub czynnością.
Takich skutków nie można przypisać interpretacjom standardów klasyfikacyjnych. Mają one jedynie znaczenie prawne jako środek dowodowy. Nie zawierają żadnych treści dyrektywnych, nie są oświadczeniami woli. Stanowią akty wiedzy organu statystyki publicznej, różniące się od aktów wykładni prawa tylko tym, że poza wyjaśnieniem znaczenia tekstu prawnego /rozporządzenia Rady Ministrów wprowadzającego standardowe klasyfikacje i nomenklatury/ dokonują pewnej subsumcji faktu /określonego towaru/ pod przepis prawny /klasyfikację SWW/. Na tym jednak kończy się ich rola, jako że - jak starano się wykazać - ta subsumcja - klasyfikacja nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków prawnych w sferze prawnej zainteresowanego.
Kończąc te wywody można dodać, że tezę o prawnie niewiążącym dla podatnika i organu podatkowego charakterze opinii klasyfikacyjnej urzędu statystycznego potwierdza również orzecznictwo sądowe w sprawach podatkowych, w którym przewija się problem ponoszenia przez podatnika, działającego w zaufaniu do urzędu statystycznego dokonującego błędnej interpretacji SWW, konsekwencji zastosowania się do takiej interpretacji. Chodzi więc o sytuacje, w których organy podatkowe kwestionują prawidłowość klasyfikacji towarów, dokonanej przez podatnika na podstawie opinii interpretacyjnej urzędu statystycznego /np. wyrok NSA z dnia: 8 maja 1998 r., SA/Bk 655/97, z 13 marca 2000 r., I SA/Gd 2024/97/.
Mając to wszystko na uwadze, sąd uznał skargi wniesione w tej sprawie za niedopuszczalne.