II SA 2761/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP odmawiającą udzielenia patentu na wynalazek "Stymulator energetyczny", uznając, że organ nie wyjaśnił jednoznacznie charakteru technicznego zgłoszenia.
Skarżący S. W. złożył skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP odmawiającą udzielenia patentu na wynalazek "Stymulator energetyczny". Urząd uznał, że wynalazek nie ma charakteru technicznego, lecz należy do dziedziny radiestezji. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów postępowania przez Urząd Patentowy, który nie ustalił jednoznacznie charakteru technicznego zgłoszenia i sam podważył swoje wcześniejsze stanowisko.
Sprawa dotyczyła odmowy udzielenia patentu na wynalazek "Stymulator energetyczny" przez Urząd Patentowy RP. Urząd dwukrotnie odmawiał udzielenia patentu, argumentując, że zgłoszenie nie ma charakteru technicznego, lecz należy do dziedziny radiestezji, która nie jest uznawana za dziedzinę techniki. Skarżący S. W. kwestionował tę kwalifikację, przedstawiając dowody na techniczny charakter wynalazku i jego pozytywne zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że Urząd Patentowy naruszył przepisy postępowania. Sąd wskazał, że organ nie ustalił jednoznacznie charakteru technicznego zgłoszenia, a jego stanowisko było wewnętrznie sprzeczne. Sąd podkreślił, że w przypadku sporu co do charakteru technicznego wynalazku, Urząd Patentowy powinien rozważyć powołanie biegłego, a nie opierać się jedynie na własnym przekonaniu. Sąd nie znalazł jednak podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przepisów o określeniu zakresu ochrony ani obowiązku udziału strony w posiedzeniu Izby Odwoławczej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że Urząd Patentowy RP nie ustalił jednoznacznie charakteru technicznego zgłoszonego wynalazku i naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając tej kwestii w sposób należyty, co skutkowało uchyleniem decyzji.
Uzasadnienie
Urząd Patentowy RP w toku postępowania przyjął sprzeczne stanowiska co do tego, czy kwestia radiestezji ma istotne znaczenie dla sprawy, co podważyło zaufanie do rozstrzygnięcia. Sąd wskazał na potrzebę dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym ewentualnego powołania biegłego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.o.w. art. 10
Ustawa o wynalazczości
Wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Pomocnicze
p.w.p. art. 315 § ust. 3
Ustawa – Prawo własności przemysłowej
Zdolność patentową wynalazku zgłoszonego przed wejściem w życie ustawy ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów.
p.w.p. art. 49 § ust. 1
Ustawa – Prawo własności przemysłowej
p.w.p. art. 278 § ust. 2
Ustawa – Prawo własności przemysłowej
Nie było obligatoryjnego obowiązku zapraszania zgłaszającego na posiedzenie Izby Odwoławczej, jeśli nie było to niezbędne dla wyjaśnienia sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1
Określa właściwość sądu w sprawach wniesionych przed dniem 1 stycznia 2004 r.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany prowadzić postępowanie tak, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć materiał dowodowy.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozstrzygnięcie o żądaniu strony oraz o podstawie prawnej.
k.p.a. art. 84 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość powołania biegłego w celu uzyskania opinii specjalisty.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych art. 32 § § 5
Określa możliwość podjęcia decyzji na podstawie posiadanych materiałów w przypadku braku wypowiedzenia się strony.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych art. 27 § pkt 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Urząd Patentowy RP naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając jednoznacznie charakteru technicznego zgłoszenia. Stanowisko Urzędu Patentowego RP było wewnętrznie sprzeczne i podważało zaufanie do rozstrzygnięcia. Urząd Patentowy RP nie przeprowadził wszechstronnego postępowania wyjaśniającego i nie powołał biegłego w celu ustalenia charakteru technicznego wynalazku.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przez Urząd Patentowy RP przepisów dotyczących określenia zakresu ochrony. Zarzut naruszenia przez Urząd Patentowy RP przepisu art. 278 ust. 2 p.w.p. poprzez niezaproszenie strony na posiedzenie Izby Odwoławczej.
Godne uwagi sformułowania
zgłoszony stymulator energetyczny stanowi swoiste panaceum, którego działanie [...] nie jest potwierdzone powszechnie znanymi i sprawdzonymi eksperymentalnie prawami biologicznymi, chemicznymi i fizycznymi. radiestezja nie stanowi jednej z dziedzin techniki zgłaszający nie ujawnił wystarczająco w zgłoszeniu wynalazku wszystkich istotnych danych całego (zupełnego) rozwiązania technicznego Urząd Patentowy RP przyjął pewną koncepcję mającą uzasadnić odmowę udzielenia patentu na wynalazek, a następnie sam dopuścił się jej podważenia, jako nieistotnej dla rozstrzygnięcia. nie można akceptować w ramach sądowoadministracyjnej kontroli administracji sytuacji, w której organ nie ustosunkował się jednoznacznie w zakresie charakteru zgłoszonego rozstrzygnięcia.
Skład orzekający
Grażyna Śliwińska
przewodniczący
Piotr Borowiecki
sprawozdawca
Zbigniew Rudnicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"charakter techniczny\" w kontekście zgłoszeń patentowych, obowiązki organów w postępowaniu patentowym, zasady prowadzenia postępowania wyjaśniającego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sprawy odmowy patentu na wynalazek o charakterze potencjalnie niekonwencjonalnym. Orzeczenie z 2004 roku, prawo mogło ulec zmianie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy granicy między techniką a pseudonauką (radiestezją) w kontekście prawa patentowego, co jest tematem intrygującym i budzącym dyskusje.
“Czy stymulator energetyczny to wynalazek czy radiestezja? Sąd rozstrzyga granicę techniki.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA 2761/03 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2004-09-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-07-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Grażyna Śliwińska /przewodniczący/ Piotr Borowiecki /sprawozdawca/ Zbigniew Rudnicki Skarżony organ Urząd Patentowy RP Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2004 r. sprawy ze skargi S. W., na z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek uchyla zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP i utrzymaną nią w mocy decyzję tego organu z dnia [...] października 2001 r. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 245 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.) w zw. z art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.), Urząd Patentowy RP – Izba Odwoławcza, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego S. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy z odwołania od decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2001 r. o odmowie udzielenia patentu na wynalazek, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] maja 1997 r. skarżący – p. S. W. zgłosił do Urzędu Patentowego RP podanie o udzielenie patentu na wynalazek pod tytułem "Stymulator energetyczny", nr zgłoszenia [...]. Do wniosku skarżący załączył opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe, skrót opisu oraz rysunek zawierający ilustrację schematu budowy stymulatora energetycznego. Z opisu zastrzeżenia patentowego dołączonego do w/w wniosku wynikało, iż: 1. [...] 2. Stymulator według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że magnetyczne elementy (5) stanowią zestaw pięciu walców i jednego pierścienia wewnątrz hermetycznego. 3. Stymulator według zastrzeżenia 1 lub 2, znamienny tym, że obudowa 1 ma kształt graniastosłupa. W związku z w/w zgłoszeniem, Departament Badań Patentowych Urzędu Patentowego RP wystosował do p. S. W. w dniu [...] czerwca 2001 r. zawiadomienie, w którym poinformował skarżącego, że na podstawie zebranych dowodów i materiałów Urząd stwierdził istnienie okoliczności świadczących o braku ustawowych warunków wymaganych do uzyskania praw wyłącznych. Urząd Patentowy RP uznał, że na zgłoszony wynalazek nie może zostać udzielony patent, ponieważ Urząd nie uznał przedmiotu zgłoszenia nr [...] za rozwiązanie o charakterze technicznym. W uzasadnieniu organ poinformował stronę, iż z podanych w opisie wynalazku sformułowań wynika, że zgłoszony stymulator energetyczny stanowi swoiste panaceum, którego działanie w celu zapewnienia skutecznej i powtarzalnej regulacji energetycznej człowieka i zmiany struktury molekularnej wody nie jest potwierdzone powszechnie znanymi i sprawdzonymi eksperymentalnie prawami biologicznymi, chemicznymi i fizycznymi. Zdaniem organu ze względu na to, że stymulator energetyczny jest przeznaczony do wpływania na zdrowie somatyczne i psychiczne człowieka, jest on uznany za niefarmakologiczny środek należący do radiestezji, która to radiestezja nie stanowi jednej z dziedzin techniki (należącej do medycyny profesjonalnej), lecz należy do niekonwencjonalnych metod oddziaływania na bioenergetyczny system człowieka. Organ podkreślił, iż z orzeczeń Komisji Odwoławczej Urzędu Patentowego RP jednoznacznie wynika, że na rozwiązania z dziedziny radiestezji nie są udzielane patenty. W ocenie organu zgłaszający nie ujawnił wystarczająco w zgłoszeniu wynalazku wszystkich istotnych danych całego (zupełnego) rozwiązania technicznego stymulatora energetycznego. Tego typu rozwiązanie nie jest – zdaniem Urzędu Patentowego RP – uznawane za rozwiązanie o charakterze technicznym, ponieważ nie rozwiązuje problemu technicznego polegającego na realizacji zgodnie ze zweryfikowanymi prawami biologii, chemii i fizyki. W związku z powyższym Urząd uznał, iż zgłoszone rozwiązanie nie spełnia wymogów wskazanych w art. 10 ustawy o wynalazczości i wezwał skarżącego do wypowiedzenia się w sprawie przedstawionych zarzutów we wskazanym terminie, zastrzegając, iż w przypadku niewypowiedzenia się w podanym terminie decyzja zostanie podjęta na podstawie posiadanych materiałów. W odpowiedzi na zawiadomienie Urzędu Patentowego RP skarżący S. W. w piśmie z dnia [...] września 2001 r. poinformował organ, iż w związku z tym, że z treści zawiadomienia wynika, że Urząd nie kwestionuje w zgłoszonym rozwiązaniu wykorzystania środków technicznych, lecz zarzuca zgłoszonemu rozwiązaniu charakter rozwiązania z dziedziny radiestezji, niepopartego wynikami stosownych badań – strona wnioskująca nie zmieniła zastrzeżenia patentowego i opisu wynalazku. Jednocześnie zgłaszający przesłał materiały dokumentujące pozytywne wyniki medyczne uzyskane ze stosowania wynalazku w różnych ośrodkach klinicznych. Wyniki te – zdaniem strony, wykluczają tezę uznania zgłoszenia jako enigmatycznego rozwiązania radiestezyjnego, ale potwierdzają jako rozwiązanie techniczne o charakterze minimum pomocniczego sprzętu medycznego. Strona zwróciła się jednocześnie do organu z prośbą o ewentualne zasugerowanie potrzeby dokonania w określonym zakresie uzupełnień lub zmian treści opisu zgłoszonego wynalazku, czy też zmian zastrzeżeń patentowych. W załączeniu skarżący przedłożył sprawozdania z przeprowadzonych badań z zastosowaniem urządzenia stymulator energetyczny [...] (urządzenia zbudowanego według zgłoszonego wynalazku), jak również wykresy rozkładów przestrzennych pola magnetycznego, a ponadto załączył potwierdzenia (kopie dyplomów) dotyczące szeregu zdobytych nagród i wyróżnień na międzynarodowych targach wynalazczości. W wyniku przeprowadzonego badania oraz na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, Urząd Patentowy RP wydał w dniu [...] października 2001 r. decyzję nr [...], na podstawie której – w oparciu o przepis art. 10 ustawy o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 3 oraz art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo własności przemysłowej – odmówił S. W. udzielenia patentu na wynalazek pt.: "Stymulator energetyczny". W uzasadnieniu organ podniósł, że na zgłoszony wynalazek nie może zostać udzielony patent, albowiem Urząd Patentowy nie uznał przedmiotu zgłoszenia za rozwiązanie o charakterze technicznym, ponieważ nie rozwiązuje problemu technicznego polegającego na realizacji zgodnie z weryfikowanymi prawami biologii, chemii i fizyki. Organ ponownie podniósł, iż w jego ocenie stymulator energetyczny jest przeznaczony do wpływania na zdrowie somatyczne i psychiczne człowieka, jest on uznany za niefarmakologiczny środek należący do radiestezji, która to radiestezja nie stanowi jednej z dziedzin techniki, oraz że na rozwiązania z dziedziny radiestezji nie są udzielane patenty. Organ uznał ponadto, iż nie jest uprawniony do wyrażania ocen na temat dołączonych do pisma z dnia [...] września 2001 r. materiałów, ponieważ nie stanowią one dokumentacji zgłoszeniowej. Zdaniem organu zgłaszający przed upływem wyznaczonego terminu miał możliwość wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, a więc Urząd Patentowy RP nie jest zobowiązany do wyznaczenia nowego terminu na wypowiedzenie się co do tych przeszkód (zgodnie z § 32 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych – Dz.U. z 2001 r. nr 102, poz. 1119), a tym bardziej do określania zakresu przedmiotowego żądanej ochrony. Skarżący złożył do Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego RP wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją. W wyniku rozpatrzenia przedmiotowego odwołania Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego RP wydała w dniu [...] czerwca 2003 r. zaskarżoną decyzję, nr [...], na podstawie której utrzymała w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2001 r. W uzasadnieniu decyzji Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego RP wskazała, iż zgłaszający nie określił jasno i jednoznacznie w opisie, ani w zastrzeżeniach patentowych bezpośredniego związku pomiędzy zaproponowanym rozwiązaniem, a spodziewanymi efektami fizyko-chemicznymi oraz bio-energetycznymi. Przeciętny znawca przedmiotu nie jest w stanie – w ocenie organu, dopatrzyć się takiego jednoznacznego i powtarzalnego związku na podstawie dokumentacji zgłoszeniowej oraz w oparciu o zweryfikowaną ogólnie dostępną wiedzę techniczną i obiektywne prawa przyrody. Zdaniem organu należy przypuszczać, iż zgłaszający ubiega się o ochronę rozwiązania należącego raczej do dziedziny radiestezji, która nie stanowi jednak jednej z dziedzin techniki przynależnych do medycyny profesjonalnej, lecz należy do niekonwencjonalnych metod oddziaływania na bioenergetyczny system człowieka. Tego typu rozwiązanie nie jest uznawane za rozwiązanie o charakterze technicznym, a na rozwiązania z dziedziny radiestezji nie są udzielane patenty, co – w ocenie organu – wyraźnie wynika z dotychczasowego orzecznictwa Urzędu Patentowego RP. W dniu 16 lipca 2003 r. skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego RP. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż niezrozumiałe jest stanowisko organu w zakresie zakwalifikowania zgłoszonego rozwiązania do rozwiązań z dziedziny radiestezji, albowiem według słownikowego znaczenia radiestezja oznacza naukę zajmującą się emisją jonów przez substancje nieradioaktywne. Zdaniem skarżącego definicja ta zdecydowanie odbiega od przedmiotu zgłoszenia, gdyż wynalazek Stymulator energetyczny posiada cechy charakterystyczne dla rozwiązań technicznych. Według strony wskazane w zastrzeżeniu patentowym oddziaływanie odpowiednio ukształtowanego pola magnetycznego o określonej wartości mierzonej w jednostkach fizycznych i jego wpływ na ciecze – strukturę nie jest rozwiązaniem enigmatycznym z dziedziny radiestezji, lecz sterowaną reakcją fizyko-chemiczną poprzez zmianę określonych parametrów. Skarżący nadmienił ponadto, iż Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego RP podjęła decyzję bez udziału zgłaszającego, którego udział stworzyłby warunki dla lepszego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, a w konsekwencji niepodjęcia decyzji negatywnej. Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu Urząd odnosząc się do zarzutu materialnoprawnego, stwierdził, iż zarówno w opisie, jak i zastrzeżeniach patentowych brak jest jakichkolwiek konkretnych informacji technicznych odnośnie odpowiednio ukształtowanego pola magnetycznego o określonej wartości mierzonej w jednostkach fizycznych i jego wpływu na strukturę cieczy, a także brak jest jakichkolwiek konkretnych danych liczbowych odnośnie sterowanej reakcji fizyko-chemicznej poprzez zmianę określonych parametrów. W związku powyższym – w ocenie organu – terminologiczne dywagacje skarżącego nad znaczeniem słowa "radiestezja" i zasadnością jego użycia w uzasadnieniu decyzji Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2003 r. (zresztą w trybie przypuszczalnym, a nie w formie kategorycznego stwierdzenia) w odniesieniu do przedmiotowego zgłoszenia nie wnoszą nic do meritum sprawy i nie przesądzają bynajmniej o jej technicznym charakterze. Ustosunkowując się do zarzutów formalnoprawnych, podniesionych przez skarżącego, organ wyjaśnił, iż w świetle przepisu art. 278 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, nie było obligatoryjnego obowiązku zapraszania zgłaszającego na posiedzenie Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego RP w przedmiotowej sprawie, gdyż jak wynika z dokumentacji w zakresie merytorycznym, nie było to niezbędne dla jej wyjaśnienia przy osobistym udziale skarżącego. W przesłanym do Sądu piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2004 r. skarżący ponownie zwrócił uwagę, iż został pozbawiony możliwości wypowiedzenia się w wyniku naruszenia przez organ przepisu art. 46 ust. 1 ustawy – Prawo własności przemysłowej oraz § 27 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych. Ponadto skarżący ponownie podniósł, iż wszelkie przeprowadzone badania wskazują na to, iż stymulator energetyczny nie jest rozwiązaniem z dziedziny radiestezji, lecz jest rozwiązaniem technicznym, którego działanie daje wymierne efekty wyrażane w jednostkach fizycznych spełniając tym samym wymogi definicji wynalazku. Skarżący poinformował również, iż urządzenie bazujące na zgłoszonym rozwiązaniu technicznym, o którego zastrzeżenia ubiega się strona, zostało uznane na całym świecie. Ponadto – według informacji skarżącego – obecnie zostały już na całym świecie nadane patenty na co najmniej kilkaset rozwiązań urządzeń wykorzystujących zjawiska stałego pola magnetycznego. Skarżący podniósł ponadto, iż z racji tego, że urządzenie jest już szeroko znane w świecie poprze wystawy wynalazczości i uznanie klientów, to nieuzyskanie ochrony prawnej w Polsce spowoduje automatycznie brak jakiejkolwiek możliwości ochrony prawnej np. w Unii Europejskiej oraz pojawienie się następnych podróbek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 16 lipca 2003 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270). Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. 2003, Nr 119, poz. 1117) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy (22 sierpnia 2001 r.) ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wynalazku są zatem przepisy ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości. Zgodnie z przepisem art. 10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. W świetle powołanego wyżej przepisu wynalazek podlegający opatentowaniu powinien: posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym, posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania), nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki. Istota sprawy sprowadza się rozstrzygnięcia zagadnienia, czy zgłoszony do opatentowania wynalazek spełnia kryterium rozwiązania o charakterze technicznym. Według Urzędu Patentowego RP sporny wynalazek nie spełnia wspomnianego kryterium, co jest przeszkodą dla jego opatentowania. Z uwagi na ograniczenie powszechnej swobody korzystania z ujawnionego rozwiązania technicznego, co jest istotą przyznanego patentem prawa wyłącznego podmiotowego, patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to jednakże, iż przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę. Wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera. Niewątpliwie wynalazek polega na znalezieniu nowego sposobu wykorzystania materii dla zaspokojenia od dawna uświadomionych sobie przez społeczeństwo lub dopiero odkrytych albo wylansowanych przez twórcę potrzeb. Polskie prawo wynalazcze mające swe źródło w ustawie z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości zasadniczo oparte było na tradycyjnym założeniu, w myśl którego sfera techniki nie wykracza w zasadzie poza domenę mechaniki, fizyki i chemii, a jej przedmiotem jest wykorzystywanie właściwości materii nieożywionej. Urząd Patentowy RP, rozpatrując zgłoszone do opatentowania rozwiązanie, zobowiązany jest dokładnie ocenić wynalazek pod kątem jego zdolności patentowej, a następnie wydać jednoznaczne, niebudzące jakichkolwiek wątpliwości orzeczenie, w oparciu o wszechstronnie zbadany materiał dowodowy. Urząd Patentowy RP, jako organ administracji publicznej, zobowiązany jest podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p.), jak również tak prowadzić całe postępowanie, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa (vide: art. 8 k.p.a.). Nie przesądzając niniejszym orzeczeniem kwestii ewentualnego dopuszczenia się przez organ obrazy przepisu prawa materialnego, określonego w art. 10 ustawy o wynalazczości – poprzez uznanie zgłoszonego wynalazku za rozwiązanie o charakterze nietechnicznym, należy - w ocenie Sądu, stanowczo podnieść, iż w niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP naruszył wspomniane normy postępowania w stopniu mający istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowisko Sądu wynika z faktu, iż organ administracji nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy w zgłoszonym przez skarżącego S. W. wynalazku mamy do czynienia z rozwiązaniem należącym do niekonwencjonalnych metod oddziaływania na bioenergetyczny system człowieka, na które to rozwiązania nie są – w ocenie organu, udzielane patenty. Należy zwrócić uwagę, iż zarówno w zawiadomieniu z dnia [...] czerwca 2001 r. skierowanym do skarżącego, jak również w uzasadnieniu obu zaskarżonych decyzji Urzędu Patentowego RP, organ ten wyraźnie stwierdził, iż "Stymulator energetyczny" jest przeznaczony do wpływania na zdrowie somatyczne i psychiczne człowieka, jest on uznany za niefarmakologiczny środek należący do radiestezji, która to radiestezja nie stanowi jednej z dziedzin techniki, oraz że na rozwiązania z dziedziny radiestezji nie są udzielane patenty. Z kolei w odpowiedzi na skargę organ - ustosunkowując się do zarzutów strony przeciwnej dotyczących braku w zgłoszonym wynalazku cech rozwiązania z dziedziny radiestezji, stwierdza, że kwestia ta nie ma istotnego znaczenia dla sprawy, zaś wcześniej przyjęty pogląd dotyczący tej materii nie miał formy kategorycznego stwierdzenia. Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż w toku postępowania administracyjnego oraz w uzasadnieniu obu decyzji Urząd Patentowy RP przyjął pewną koncepcję mającą uzasadnić odmowę udzielenia patentu na wynalazek, a następnie sam dopuścił się jej podważenia, jako nieistotnej dla rozstrzygnięcia. Takie działanie organu jest – w ocenie Sądu – niedopuszczalne i podważa zaufanie, co do zasadności rozstrzygnięcia. Z tej przyczyny organ zobowiązany będzie w toku ponownego postępowania rozważyć, czy rzeczywiście rozwiązanie przedstawione przez skarżącego nie posiada cech rozwiązania o charakterze technicznym mając na uwadze to, iż w razie zaistniałego w tym przedmiocie sporu pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania a Urzędem Patentowym RP, odmawiając udzielenia patentu organ zasadniczo nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium. Być może potrzebne będzie wtedy powołanie się przez organ na odpowiednie dowody, a w miarę potrzeby na opinię biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, posiadającego wiadomości specjalne (art. 84 § 1 k.p.a.). Z uwagi na brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy RP szerszego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, i oparcie się organu jedynie na własnym przekonaniu co do niespełnienia przez zgłoszony wynalazek w/w kryterium, należy uznać za działanie wielce niejednoznaczne i wymagające powtórnej analizy. Nie można akceptować w ramach sądowoadministracyjnej kontroli administracji sytuacji, w której organ nie ustosunkował się jednoznacznie w zakresie charakteru zgłoszonego rozstrzygnięcia. Jeżeli wspomniane uchybienie nie będzie usunięte przez organ w toku ponownie przeprowadzonego postępowania, uzasadniony może się okazać kolejny zarzut naruszenia w decyzji organu art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., jak również art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Wobec braku jednoznacznego określenia przez Urząd Patentowy RP przyczyn odmowy uznania zgłoszonego rozwiązania za nadające się do opatentowania, należy podnieść, iż Sąd nie mógł usunąć tego mankamentu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, np. poprzez powołanie biegłego z dziedziny techniki, albowiem przeszkodą jest tutaj zakres postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, ograniczony jedynie do dowodu z dokumentu (vide: art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Pomimo uchylenia obu zaskarżonych decyzji organu, Sąd pragnie na marginesie wyrazić ocenę, iż nie znajduje uzasadnienia zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia przez organ przepisu art. 46 ust. 1 ustawy – Prawo własności przemysłowej oraz § 27 pkt 1 powołanego przez stronę rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r., albowiem zgłaszający sam określa i musi określić zakres żądanej ochrony. Urząd Patentowy RP nie może mieć prawa samodzielnego ingerowania ani w rozszerzanie tego zakresu, ani w jego zawężanie. Może to czynić wyłącznie poprzez oddziaływanie na zgłaszającego w sytuacji, gdy żądany zakres ochrony godzi w interesy osób już uprawnionych, albo w sposób oczywisty pokrywa się z istniejącym stanem techniki. Taki stan nie miał miejsca w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu organ administracji nie dopuścił się również naruszenia przepisu art. 278 ust. 2 ustawy – Prawo własności przemysłowej, albowiem w świetle tego unormowania nie było obowiązkiem Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego RP zaproszenie strony skarżącej na posiedzenie w dniu [...] czerwca 2003 r. Z powołanych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z zaskarżoną decyzją nie wiąże się kwestia wykonalności. Nie zachodzi więc potrzeba orzekania przez Sąd, czy i w jakim zakresie decyzja ta może być wykonana (art. 152 ustawy).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI