II SA 2194/03

II SA 2194/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-09-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Robotowska
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Magdalena Bosakirska /przewodniczący/
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: s. Sędziowie : s. asesor WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi W.W. na z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia przepisów żeglugowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz W. W. kwotę zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. Urząd Żeglugi Śródlądowej w K. K. uznał Pana W. W. winnym naruszenia :
1. art. 27 pkt 2 i 5 i art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000r. o żegludze śródlądowej (Dz.U. z 2001r. Nr 5, poz. 43 ze zm.)
2. pkt 3.6.4 przepisów klasyfikacji i budowy statków śródlądowych, Część I – zasady klasyfikacji wydanej przez Polski Rejestr Statków w 1997r.
oraz udzielił panu W. W. ostrzeżenia o grożącym zawieszeniu uprawnień, wynikających z posiadanego patentu żeglarskiego nr [...] wydanego dnia [...] marca 1980r. przez Inspektora Żeglugi Śródlądowej w S..
W uzasadnieniu podano między innymi, że:
W dniu [...] grudnia 2002r. w porcie przeładunkowych M. w O.przeprowadzony został załadunek 6-ciu elementów kotła. Od strony pontonu "[...]", gdzie stał przypięty pchacz "[...]" załadowano 4 elementy po dwa w rzędzie, a z drugiej strony pontonu zostały załadowane dwa elementy jeden na drugim. Jeden element ważył ponad 36,5 tony, razem tonaż konstrukcji wynosił 225,634 tony. Po zakończeniu załadunku kierownik statku polecił załodze balastowanie pontonu wodą celem obniżenia wysokości od lustra wody. Pan W. W., kierownik zestawu pchanego, będąc odpowiedzialnym za bezpieczeństwo statku i ładunku nie przedsięwziął wszelkich środków ostrożności wynikających z zasad dobrej praktyki żeglarskiej. Polegało to na tym, że w dniu [...] grudnia 2002r. zdecydował się na pchanie pontonu rufą do przodu, bez uprzedniego umieszczenia cięższej części ładunku od strony pchacza, gdyż cięższy ładunek na dziobie powoduje w czasie uprawiania żeglugi przegłębienie na dziób. Wybalastował ponton w sposób nie przewidziany w informacji o stateczności. W informacji o stateczności nie przewidziano zalewania zbiorników balastowych przy przewozie ładunku o masie większej od 100 ton. Kolejną nieprawidłowością było niezamocowanie pokryw na włazach, co przy pchaniu pontonu rufą do przodu w połączeniu z nadmierną prędkością spowodowało napływ wody na pokład, zalanie zbiorników balastowych i w konsekwencji zatopienie pontonu wraz z ładunkiem.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Pan W. W.. W odwołaniu domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzucił:
1. naruszenie przepisu art. 56 pkt 1 ustawy o żegludze śródlądowej poprzez jego zastosowanie pomimo braku przesłanek do zastosowania,
2. naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący.
3. błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że statek nie spełnia wymagań bezpieczeństwa w zakresie właściwości manewrowych oraz składu i kwalifikacji załogi oraz, że kierownik zestawu pchanego w błędny sposób wabalastował ponton.
Następnie odwołujący się szczegółowo uzasadnił swoje zarzuty.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył również "[...]" Spółka z o.o. w upadłości. Spółka domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.
Ponadto odwołanie wniósł również [...] Spółka Jawna. W odwołaniu domagała się sprostowania uzasadnienia decyzji str. 2 "W informacji o stateczności nie przewidziano zalewania zbiorników balastowych przy przewozie ładunku o masie większej od 100 ton".
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. Minister Infrastruktury:
1. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej naruszenia postanowień art. 27 pkt 2 i 5 i art. 28 ust. 3 ustawy o żegludze śródlądowej.
2. uznał pana W. W. winnym naruszenia art. 27 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy o żegludze śródlądowej.
W uzasadnieniu stwierdził między innymi, że Pan W. W., jako kierownik zestawu pchanego, jest odpowiedzialny za uprawianie żeglugi zestawem, w skład którego wchodziła barka pchana o nazwie "[...]" z nieszczelnymi włazami na pokładzie. Część włazów do zbiorników balastowych nie posiadała pokryw, a na części włazów pokrywy nie były należycie przykręcone. W związku z nieszczelnością włazów nie była zachowana wysokość bezpieczna otworu określona w pkt 7.2.1. część IV – Stateczność i wolna burta – Przepisów Klasyfikacji i Budowy Statków Śródlądowych wprowadzonych zarządzeniem Nr 9 Dyrektora Naczelnego Polskiego Rejestru Statków z dnia 9 marca 1988r. Dla tego rodzaju statku wysokość bezpieczna otworu, którą jest suma wolnej burty i wysokość zrębnic, powinna wynosić 0,50 m, a w dniu wypadku była równa wolnej burcie i wynosiła 150 mm. Podczas uprawiania żeglugi woda dostająca się na pokład barki przedostawała się do zbiorników balastowych powodując przechył barki, co w konsekwencji doprowadziło do zsunięcia się ładunku z barki. Podnoszone przez Pana W. w odwołaniu od decyzji niezabezpieczenie ładunku na pokładzie barki nie miało wpływu na jego przesunięcie się.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pan W. W. zwany dalej skarżącym. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a i 107 § 3 k.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy o żegludze śródlądowej poprzez ich zastosowanie pomimo braku przesłanek do zastosowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, że:
W pierwszym rzędzie wskazać należy na rażące naruszenie przepisów postępowania dotyczących ustalania i oceny stanu faktycznego. Wbrew obowiązkom wynikającym z przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ II instancji zaniechał dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Zauważyć przy tym trzeba, iż polemikę z ustaleniami organu odwoławczego utrudnia nieprawidłowe uzasadnienie decyzji. Zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie takie powinno w szczególności zawierać "wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej".. Z uzasadnienia przedmiotowej decyzji nie wynika natomiast, dlaczego organ odwoławczy uznał, iż "niezabezpieczenie ładunku na pokładzie barki nie miało wpływu na jego przesunięcie". Teza ta jest całkowicie błędna. Oczywistym jest bowiem, iż gdyby ładunek na pokładzie barki był zabezpieczony należycie to nie uległby on przesunięciu. Inną kwestią jest to, czy przesunięcie ładunku było czynnikiem, który wpłynął na przechył pontonu, czy też zostało spowodowane wcześniejszym przechyłem związanym z nalaniem się wody do zbiorników balastowych. Zdaniem Skarżącego zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie przemawia za pierwszym twierdzeniem. Organ odwoławczy pominął zupełnie rozważenie tej kwestii pomimo jej istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podobnie brak jest w materiale dowodowym uzasadnienia dla takich twierdzeń jak "część włazów do zbiorników balastowych nie posiadała pokryw" oraz "wysokość bezpieczna otworu (-)w dniu wypadku była równa wolnej burcie i wynosiła 150 mm". Twierdzenia te są nieprawdziwe i sprzeczne z materiałem dowodowym, a Skarżącemu trudno ustalić jakie jest ich źródło — organ odwoławczy nie wskazał bowiem żadnych dowodów, które miałyby je uzasadniać. Podkreślenia wymaga, iż takie ustalenia faktyczne nie pojawiły się w decyzji organu I instancji. Niewątpliwie zatem sposób zebrania i oceny materiału dowodowego narusza podstawowe zasady wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszenia te zdaniem Skarżącego, miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie jest prawdą, iż podczas żeglugi doszło do naruszenia przez Skarżącego przepisu art. 27 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy o żegludze śródlądowej. Zgodnie z przepisem art. 27 pkt 1 statek może być używany w żegludze śródlądowej, jeżeli odpowiada wymaganiom bezpieczeństwa m.in. w zakresie budowy, jego stałych urządzeń i wyposażenia. Postanowienie art. 28 ust. 1 stanowi natomiast, że statek i jego stałe urządzenia podlegają nadzorowi technicznemu polskiej instytucji klasyfikacyjnej. Statek, za pomocą którego pchana była barka "[...]", spełniał wszystkie wymogi dotyczące budowy, jego stałych urządzeń i wyposażenia. Potwierdza to znajdujące się w aktach aktualne świadectwo klasy wystawione przez właściwą instytucję klasyfikacyjną. Gdyby statek nie spełniał któregokolwiek z wymogów określonych w postanowieniu art. 27 pkt 1 świadectwo takie nie zostałoby wydane. Nie może być uznane za niespełnienie wymogu w zakresie bezpieczeństwa budowy statku pozostawienie niezakręconych włazów do zbiorników balastowych. Kwestia ta związana jest ewentualnie z zasadami dobrej praktyki żeglarskiej, przy czym Skarżący podkreśla, iż zasady te dopuszczają takie postępowanie, na wypadek przewidywania konieczności dopełnienia zbiorników balastowych.
Ponadto skarżący zauważa, iż zgodnie z przepisem art. 56 pkt 1 ustawy o żegludze śródlądowej udzielenie ostrzeżenia o grożącym zawieszeniu uprawnień zawodowych wynikających z posiadanego dokumentu kwalifikacyjnego może być dokonane wówczas, gdy naruszenie przepisów stworzyło zagrożenie wypadkiem żeglugowym. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Szkody, które spowodowało zdarzenie nie były znaczne. Nie istniało także zagrożenie dla życia bądź zdrowia członków załogi ani dla środowiska. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 7 ustawy o żegludze śródlądowej stanowi natomiast, że wypadkiem żeglugowym jest zdarzenie związane z ruchem lub postojem statku, w wyniku którego nastąpiło uszkodzenie ciała powodujące rozstrój zdrowia lub śmierć człowieka, uszkodzenie mienia znacznej wartości albo poważną awarię w rozumieniu przepisów Prawa ochrony środowiska. Zastosowanie przez organ I instancji wskazanego przepisu, jak również utrzymanie tego rozstrzygnięcia w mocy przez organ odwoławczy było zatem niedopuszczalne. Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał, że podstawą wydania decyzji uznającej skarżącego winnym naruszenia ww. przepisów był fakt, iż postępowanie w sprawie zatonięcia barki pchanej "[...]", przeprowadzone przez Urząd Żeglugi Śródlądowej w K.-K., wykazało jednoznacznie, że postępowanie przed wypadkiem doprowadziło do jego powstania.
Materiał dowodowy w postaci protokołów przesłuchań świadków oraz dokumentacji fotograficznej sporządzonej po wypadku jednoznacznie wskazuje na niedopełnienie obowiązku szczelnego zamknięcia włazów do zbiorników balastowych, które było warunkiem zachowania wysokości bezpiecznej otworu określonej w Przepisach Klasyfikacji i Budowy Statków Śródlądowych wprowadzonych zarządzeniem Nr 9 Dyrektora Naczelnego Polskiego Rejestru Statków z dnia 9 marca 1988 r., a tym samym naruszenia art. 27 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 ustawy o żegludze śródlądowej. W postępowaniu wyjaśniającym przyczyny wypadku, podczas przesłuchania skarżący stwierdził, iż zapomniał sprawdzić osobiście wykonanie polecenia wydanego załodze o zamknięciu pokryw włazów. Członkowie załogi zestawu pchanego, tj. sternik i mechanik twierdzą, że nie otrzymali polecenia zamknięcia włazów ze względu na ewentualną konieczność dodatkowego balastowania.
Przesunięcie ładunku nie nastąpiło samoistnie albo w wyniku przechyłu barki pchanej "[...]" wywołanego działaniem sił zewnętrznych m.in. falowania, lecz pod wpływem przechyłu barki pchanej spowodowanego zalaniem niezamkniętych zbiorników balastowych. Skarżący powinien przedsięwziąć wszelkie środki ostrożności wynikające z dobrej praktyki żeglarskiej i przewidzieć możliwość zagrożenia bezpieczeństwa żeglugi spowodowaną niewłaściwie zabezpieczonym ładunkiem i w związku z tym odmówić kierowania zestawem pchanym. Skarżący zbędnie wskazuje iż statek za pomocą, którego była pchana barka "[...]" spełniał wymagania dotyczące jego budowy i wyposażenia, bowiem decyzja odnosi się do statku, który uległ wypadkowi tj. barki pchanej "[...]", która zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a. jest również statkiem.
W wypadku braku innych, bezpieczniejszych możliwości balastowania barki pchanej niż poprzez włazy do zbiorników, włazy te, biorąc pod uwagę zasady dobrej praktyki żeglarskiej powinny być każdorazowo szczelnie zamykane po każdej operacji balastowania.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Decyzja organu drugiej instancji została wydana w oparciu o art. 138§ 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy. Ponieważ w kodeksie postępowania administracyjnego nie są wymienione wadliwości decyzji organu pierwszej instancji przeto organ odwoławczy posiada swobodę oceny, jakie uchybienia uzna on za wadliwość decyzji lub postępowania z tym, że podstawa zmiany decyzji organu I instancji nie może stanowić wadliwości nieistotnych, które mogą ulec uzupełnieniu lub sprostowaniu w trybie art. 111 k.p.a., 112 k.p.a., 113 k.p.a.
Zaskarżona decyzja, jak wynika z jej komparycji została wydana po rozpatrzeniu odwołania Pana W. W. W odwołaniu swym Pan W. W. zarzucił zaskarżonej decyzji przede wszystkim naruszenie art. 56 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 2001r. o żegludze śródlądowej (Dz.U. Nr 5, poz. 43), a także przepisów postępowania administracyjnego, tj. 7, 77 § 1 k.p.a., oraz naruszenie prawa polegające na błędnym ustaleniu faktycznym polegającym na przyjęciu, że statek nie spełnia wymagań bezpieczeństwa w zakresie właściwości manewrowych oraz składu i kwalifikacji załogi oraz, że kierownik zestawu pchanego w błędny sposób zabalastował ponton.
Rozpatrując powyższe odwołanie organ II instancji winien w całości ustosunkować się do wszystkich jego zarzutów, a przede wszystkim jasno sformułować swoje rozstrzygnięcie w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji. W zaskarżonej decyzji organ II instancji ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że "uchyla" zaskarżoną decyzję w części dotyczącej naruszenia postanowień art. 27 pkt 2 i 5 i art. 28 ust. 3 ustawy o żegludze śródlądowej". Nie jest jasne rozstrzygnięcie organu II instancji odnośnie pozostałej części decyzji pierwszoinstancyjnej. Ani z komparycji, ani z uzasadnienia decyzji nie wynika stanowisko organu II instancji odnośnie nałożenia na skarżącego ostrzeżenia o grożącym zawieszeniu uprawnień zawodowych.
Jeżeli Minister Infrastruktury chciał utrzymać w mocy rozstrzygnięcie dotyczące nałożenia ostrzeżenia to powinien to w sposób jednoznaczny uwidocznić w decyzji (komparycji lub uzasadnieniu). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie może zachodzić sytuacja, w której skarżący nie jest pewien, co do tak istotnego dla niego elementu decyzji. Brak rozstrzygnięcia dotyczącego pozostałej części decyzji narusza zdaniem Sądu art. 138 § 1pkt 2 i 107 § 3 k.p.a. – brak uzasadnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Odnosząc się natomiast do pkt 2 decyzji drugoinstancyjnej należy stwierdzić, że zarówno art. 27 pkt 1, jak i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000r. o żegludze śródlądowej (Dz.U. z dnia 24 stycznia 2001r.) dotyczą budowy i wyposażenia statku. Przepisy te ekspressio verbis nie nakładają obowiązków na członków załogi. W ocenie Sądu zastosowanie powyższych przepisów bez bliższego uzasadnienia może budzić wątpliwości odnośnie prawidłowości podstawy prawnej, co również narusza art. 107 § 3 k.p.a.
Na zakończenie należy również zwrócić uwagę na fakt, iż do organu II instancji wpłynęły 3 odwołania, tymczasem decyzja drugoinstancyjna została doręczona jedynie 2 podmiotom. Organ w żaden sposób nie ustosunkował się do odwołania [...] Spółka Jawna do czego był zobligowany przez przepisy postępowania administracyjnego w szczególności art. 134 i 138 k.p.a.
Biorąc powyższe pod rozwagę, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a..
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.