II SA 2144/03

II SA 2144/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-09-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Stanisław Gronowski
Zbigniew Rudnicki /przewodniczący/
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie : Sędzia NSA Stanisław Gronowski Asesor WSA Piotr Borowiecki spr. Protokolant: Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2004 r. sprawy ze skargi R.G. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., Nr [...], Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania R. G., przedsiębiorcy prowadzącego Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe "[...]" w L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r., Nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
Z akt sprawy wynika, iż pisemnym zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...], Wojewoda [...] poinformował stronę skarżącą, iż wszczął z urzędu postępowanie w sprawie spełniania przez pracodawcę prowadzącego Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe "[...]" w L. warunków określonych w art. 28 ust.l ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 1997 r. Nr 123, poz. 776 ze zm.). W zawiadomieniu tym organ poinformował ponadto stronę, iż w dniu [...] stycznia 2003 r. wpłynęła do [...] Urzędu Wojewódzkiego we W. informacja półroczna o wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych za II półrocze 2002 r., z której wynika, że pracodawca w miesiącu październiku 2002 r. zatrudniał mniej niż 20 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Organ podniósł także, iż w dniu [...] stycznia 2003 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo Państwowej Inspekcji Pracy - Okręgowego Inspektora Pracy we W. - Oddział w L. z dnia [...] stycznia 2003 r., w którym organ ten poinformował Urząd Wojewódzki, że w/w pracodawca nie spełnia warunku określonego w art. 28 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. W związku z powyższym Wojewoda wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni stosownych materiałów dowodowych, tj.: informacji o wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych za miesiąc wrzesień 2002 r., aktualnego zaświadczenia z ewidencji działalności gospodarczej oraz decyzji Państwowej Inspekcji Pracy potwierdzającej, że obiekty i pomieszczenia użytkowane przez pracodawcę spełniają warunki, o których mowa w art. 28 ust. 1 w/w ustawy. Organ poinformował jednocześnie stronę, iż nieprzedłożenie w/w materiału dowodowego we wskazanym terminie zostanie uznane za niespełnianie
warunków określonych w art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i stanowić będzie podstawę do uchylenia statusu zakładu pracy chronionej.
Zawiadomienie powyższe zostało doręczone stronie skarżącej w dniu [...] lutego 2003 r.
W odpowiedzi na wezwanie Wojewody [...] skarżący przedłożył m.in. informację o wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych za miesiące wrzesień i październik 2002 r. w rozbiciu na poszczególne dni miesiąca, z której wynikało, że od dnia [...] października 2002 r. nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. Pracodawca nie przedłożył natomiast żądanej przez organ decyzji Państwowej Inspekcji Pracy potwierdzającej, że obiekty i pomieszczenia użytkowane przez skarżącego spełniają warunki ustawowe określone w art. 28 ust. 1 pkt 2 cyt. aktu normatywnego, informując jedynie Wojewodę, iż zwrócił się do PIP z wnioskiem o wydanie stosownej decyzji potwierdzającej spełnianie w/w warunków (przedkładając kopię pisma skierowanego do PIP z dnia 7 lutego 2003 r.). Strona zobowiązała się również do przedłożenia brakującej decyzji w późniejszym terminie, po jej otrzymaniu.
W oparciu o zabrany materiał dowodowy Wojewoda [...] wydał w dniu [...] lutego 2003 r. decyzję Nr [...], na mocy której - działając na podstawie art. 30 ust. 3 w/w ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. w zw. z art. 163 k.p.a. - po wszczęciu postępowania z urzędu, stwierdził utratę z dniem [...] października 2002 r. statusu zakładu pracy chronionej przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe "[...]", Import-Export G. R. z siedzibą w L.. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, iż pracodawca nie przedstawił, pomimo wezwania, pozytywnej decyzji PIP potwierdzającej, że obiekty i pomieszczenia użytkowane przez skarżącego spełniają ustawowe warunki. Ponadto powołując się na przepis art. 28 ust. 1 w/w ustawy, Wojewoda podniósł, iż pracodawca wykazał, iż stan zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowo-Handlowym "[...]", Import-Export w L. w miesiącu październiku 2002 r. wynosi 19,93 osób w przeliczeniu na pełny etat, a zatem poniżej wymaganych ustawowo 20 osób w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.
W piśmie z dnia [...] lutego 2003 r. skarżący poinformował [...] Urząd Wojewódzki, iż z dniem [...] marca 2003 r. rezygnuje ze statusu zakładu pracy chronionej i prosi o wykreślenie w związku z tym jego przedsiębiorstwa z rejestru zakładów pracy chronionej. W piśmie tym skarżący wyjaśnił, iż w miesiącu październiku 2002 r. wskaźnik zatrudnienia wyniósł 19,93, albowiem pomimo ogłoszenia oferty pracy dla osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności żadna osoba się nie zgłosiła i dopiero po dwóch dniach skarżący zatrudnił w związku z tym osobę z lekkim stopniem niepełnosprawności. Skarżący podkreślił, iż od 1996 r. posiada status zakładu pracy chronionej i dopiero po raz pierwszy w październiku 2002 r. nie osiągnął wymaganego ustawą wskaźnika zatrudnienia. Strona poinformowała ponadto, iż w IV kwartale 2003 r. stosowny wskaźnik zatrudnienia został ponownie osiągnięty. Jednocześnie skarżący podniósł, iż uchylenie statusu zakładu pracy chronionej z datą wsteczną, czyli od października 2002 r. spowoduje, iż będzie on zmuszony zmniejszyć zatrudnienie o kilkanaście osób, albo całkowicie zlikwidować działalność gospodarczą.
Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r. skarżący odwołał się do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej zarzucając organowi obrazę przepisu art. 106 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej przed wydaniem decyzji przez PIP o niespełnieniu warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jak również obrazę przepisu art. 30 cyt. ustawy - poprzez uniemożliwienie skarżącemu ponownego wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie statusu zakładu pracy chronionej. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż bezspornym w sprawie jest, że Wojewoda [...] podjął swoją decyzję z powodu niespełnienia przez pracodawcę obowiązków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, pomimo, iż większość warunków określonych przez PIP skarżący spełnił, zaś na pozostałe miał termin na ich spełnienie do dnia 30 maja 2003 r. Ponadto skarżący stwierdził, iż niespełnienie przez niego w październiku 2002 r. warunku zatrudnienia 20 pracowników nie jest istotnie w niniejszej sprawie, albowiem niespełnienie tego wskaźnika było minimalne i wynosiło 19,93, zaś stan taki trwał tylko 2 dni. W ocenie strony skarżącej od spełnienia warunku utrzymania wskaźnika zatrudnienia strona mogła być zwolniona na podstawie przepisu art. 30 cyt. ustawy, albowiem łączny okres niespełnienia tego warunku nie był dłuższy niż 3 miesiące, gdyż wynosił 2 dni. Strona podniosła również, iż uchylenie statusu zakładu pracy chronionej od [...] października 2002 r. spowoduje obowiązek wniesienia przez odwołującego znacznych opłat (podatki, odsetki itp.), co w konsekwencji spowoduje konieczność likwidacji działalności gospodarczej i rozwiązanie umowy o pracę z dotychczas zatrudnionymi pracownikami niepełnosprawnymi.
W dniu [...] marca 2003 r. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej z dniem [...] marca 2003 r., podnosząc w uzasadnieniu, iż postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe z uwagi na wydaną w dniu [...] lutego 2003 r. decyzję stwierdzającą utratę przedmiotowego statusu z dniem [...] października 2002 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu [...] kwietnia 2003 r. zaskarżoną decyzję Nr [...], na mocy której - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. -utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister podniósł, iż bezwzględnym warunkiem uzyskania i posiadania statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej jest stałe spełnianie łącznie wszystkich warunków i obowiązków określonych w art. 28 i art. 33 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jedną z przesłanek warunkujących i posiadanie przedmiotowego statusu jest zatrudnianie przez pracodawcę co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełny etat pracy. Ponadto pracodawca jest zobowiązany przedłożyć wojewodzie decyzję Państwowej Inspekcji Pracy stwierdzającą, że obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy, jak również uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higienicznosanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich. Minister podniósł, iż z przedłożonego przez organ I instancji materiału dowodowego, jak również z treści odwołania wynika natomiast, że strona w miesiącu październiku
2002 r. zatrudniała pracowników na 19,93 etatach, a więc poniżej wymaganej ustawowo liczby zatrudnienia. Organ odwoławczy stwierdził również, iż z akt sprawy wynika ponadto, że na dzień wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, pracodawca nie posiadał postanowienia PIP potwierdzającej spełnianie wymogów określonych w art., 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Organ II instancji podniósł, iż zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2002 r., sygn. akt III RN 2/01, przepis art. 30 ust. 3 w/w ustawy, na podstawie którego Wojewoda wydał zaskarżoną decyzję, stanowi podstawę do stwierdzenia utraty statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej z datą, od której dany podmiot przestał spełniać przesłanki warunkujące jego przyznanie. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wskazał jednocześnie, iż art. 30 ust. 2c w/w ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2003 r., nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, sprawy wszczęte, a nie zakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Z uwagi na fakt, iż Wojewoda [...] wszczął postępowanie w sprawie w dniu [...] stycznia 2003 r., a więc przed wejściem w życie w/w ustawy, przepis na który powołuje się strona skarżąca nie ma - zdaniem Ministra - zastosowania w sprawie.
W dniu [...] maja 2003 r. pełnomocnik skarżącego R. G., wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Strona skarżąca zarzuciła wydanej przez Ministra decyzji naruszenie: - art. 10 k.p.a. - poprzez odebranie stronie możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania, z uwagi na nie wyznaczenie stronie zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym jakiegokolwiek terminu na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań; art. 77 § 4 k.p.a. - poprzez zaniechanie zakomunikowania stronie faktów wynikających z pisma PIP, na które organ I instancji powołał się w wydanej w dniu [...] lutego 2003 r. decyzji, którego treść nigdy nie została ujawniona stronie; przepisu art. 9 k.p.a. - poprzez zaniechanie obowiązku informowania strony o przesłankach mogących mieć wpływ na ustalenie praw strony i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w tym o obowiązku informowania organu o niespełnieniu przez okres zaledwie dwóch dni warunków ustawowych określonych dla zakładów pracy chronionej; art. 77 § 1 kp.a. - poprzez nie wyjaśnienie okoliczności, dla których organ PIP nie wydał stronie zaświadczenia o spełnianiu warunków koniecznych dla utrzymania statusu zakładu pracy chronionej ora niewyjaśnienie zasadności zastrzeżeń zgłoszonych przez Inspektora PIP dotyczącej spełniania przez skarżącego warunków zakładu pracy chronionej; a także przepisu art. 7 k.p.a. – poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie nazbyt rygorystycznej wykładni art. 28 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, z uchybieniem interesowi publicznemu oraz
uzasadnionemu interesowi strony. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł m.in., że Wojewoda [...] wydając decyzję nie wziął pod uwagę możliwości zaskarżenia przez stronę orzeczeń Inspektora PIP, a także nie wziął pod uwagę tego, czy treść wydanych orzeczeń Inspektora PIP jest w rzeczywistości zasadna. Zdaniem strony skarżącej w decyzji z dnia [...] lutego 2003 r. organ I instancji powołał się na okoliczność, iż skarżący nie przedstawił organowi decyzji PIP o spełnianiu wymogów ustawowych, pomimo, że brak decyzji w tym zakresie nie jest równoznaczny z okolicznością niespełnienia warunków określonych w ustawie. Dostarczenie decyzji PIP zdaniem strony nie było możliwie, skoro postępowanie prowadzone przez Inspektora PIP nie zostało w żadnym stopniu zakończone, nawet do dnia wydania przez Wojewodę
[...] decyzji w sprawie. W ocenie pełnomocnika skarżącego organ I instancji nie tylko zatem samodzielnie nie przeprowadził postępowania w celu wyjaśnienia niespełnienia przez stronę warunków koniecznych dla zachowania statusu zakładu pracy chronionej, ale nawet nie uzależnił swojej decyzji od wyjaśnienia tych okoliczności przez PIP. Z tej przyczyny należy uznać —zdaniem strony skarżącej, iż organ I instancji w sposób niewyczerpujący zebrał i
rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie. Pełnomocnik skarżącego podniósł również, że protokół pokontrolny i orzeczenia Inspektora PIP zawierają cały szereg uwag, które nie powinny być brane pod uwagę w przypadku
przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego, albowiem strona nie musi spełniać wymogów w zakresie dostosowania stanowisk pracy i dojść do nich do możliwości osób niepełnosprawnych bez względu na posiadane przez te osoby schorzenia. W ocenie strony skarżącej pracodawca posiadający status zakładu pracy chronionej nie jest zobowiązany by swoje przedsiębiorstwo organizować na wypadek pracy pracownika z każdego rodzaju schorzeniem, lecz jest zobowiązany, by swoje przedsiębiorstwo pod względem bezpieczeństwa i
higieny pracy organizować w sposób zapewniający dostosowanie stanowisk pracy i dojść do nich do możliwości pracowników niepełnosprawnych faktycznie zatrudnionych w danym przedsiębiorstwie. Tymczasem – zdaniem skarżącego - protokół Inspektora PIP, jak i wydane przez Inspektora orzeczenia świadczą o tym, że od skarżącego oczekuje się spełnienia wymagań całkowicie nie przystających do okoliczności stanu faktycznego. Strona skarżąca podniosła również, iż organy obu instancji dopuściły się nazbyt rygorystycznej interpretacji przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zdaniem pełnomocnika skarżącego skoro ustawodawca zdecydował się na nowelizację art. 30 cyt. ustawy poprzez złagodzenie rygorów, którym podlegają zakłady pracy chronionej w ten sposób, iż ustanowił okres, podczas którego przedsiębiorca posiadający status zakładu pracy chronionej może nie spełniać wymogów ustawowych, to można z tego wywieść wniosek, iż dotychczasowe rygory ustawowe były nieuzasadnione, a być może także sprzeczne z celami, dla których ustawa została uchwalona. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej ustawodawca poprzez zmianę brzmienia art. 30 w/w ustawy dał do zrozumienia, że czasowe odstępstwo od warunku utrzymywania wskaźnika zatrudniania osób niepełnosprawnych na poziomie przewidzianym ustawą, nie stanowi zagrożenia dla realizacji celów ustawowych i nie musi pozbawiać uprawnionego przedsiębiorcy szczególnego statusu. Jeżeli przepis w tej formie został wprowadzony nowelizacją, to z całą pewnością potrzeba takiego unormowania istniała już w poprzednich okresach. W tych okolicznościach wykładnia przepisów ustawy w tym zakresie także w poprzednim brzmieniu nie powinna być - w opinii strony - nazbyt rygorystyczna, by zaspokoić słuszny interes publiczny, bądź słuszny interes strony. Z uwagi na to, iż w przypadku strony skarżącej wskaźnik zatrudnienia spadł poniżej minimum tylko przez dwa dni, a więc był nieznaczny, należy uznać, że konsekwencje wyciągnięte przez organ pozostają w sprzeczności z uzasadnionym interesem strony skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż organ pierwszej instancji nie dopuścił się na ruszenia przepisu art. 10 k.p.a., albowiem z akt sprawy wynika, że strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie, jak również wezwana do nadesłania stosownego materiału dowodowego, co umożliwiało wypowiedzenie się w sprawie i złożenie dowodów na poparcie jej twierdzeń. Z kolei organ odwoławczy rozpatrując odwołanie strony skarżącej od decyzji Wojewody i badając sprawę we własnym zakresie, nie wzywał strony do uzupełnienia materiału dowodowego, albowiem podstawę stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej stanowiła nadesłana przez skarżącego informacja o stanie zatrudnienia, poświadczająca nieosiągnięcie przez pracodawcę wymaganej ustawą liczby zatrudnionych w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy pracowników, co potwierdził również sam skarżący w treści swojego odwołania. W ocenie Ministra dowody zebrane w sprawie, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, znane były stronie skarżącej albowiem strona sama je nadesłała.
Jeśli chodzi o pismo Państwowej Inspekcji Pracy stanowiące przedmiot rozważań strony, Minister podniósł, iż zostało ono skierowane przez PIP do organu I instancji w formie noty informacyjnej. Nie stanowiło ono zdaniem organu - brew twierdzeniom strony skarżącej, podstawy wydania decyzji przez ten organ, a jedynie podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania mającego na celu ustalenie, czy pracodawca spełnia ustawowe warunki określone dla zakładów pracy chronionej. Z tej przyczyny organ I instancji nie był
zobowiązany do poinformowania strony o treści pisma, skoro informacja ta była przeznaczona do użytku wewnętrznego tego organu i nie wpływała na wynik postępowania w przedmiotowej sprawie. Odnośnie zarzutów strony dotyczących weryfikacji przez organ I instancji protokołu kontroli i nakazów Państwowej Inspekcji Pracy, organ odwoławczy stwierdził, iż nie należy to do właściwości wojewody. Zdaniem Ministra przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych wskazuje, że okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) stwierdza Państwowa Inspekcja Pracy. Wojewoda natomiast nie jest organem właściwym w sprawie kontroli i weryfikacji ustaleń PIP. Minister podniósł ponadto, iż obowiązek udokumentowania spełniania przez pracodawcę warunków określonych dla zakładów pracy chronionej ciąży na skarżącym, a zatem nieprzedłożenie przez stronę w odpowiedzi na wezwanie organu decyzji PIP potwierdzającej spełnianie warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, uznać należy za ich niespełnienie. Organ wskazał ponownie, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało w dniu 31 stycznia 2003 r., a więc w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 stycznia 2003 r. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia art. 9 k.p.a., albowiem strona posiadając status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej zobowiązana jest znać przepisy nie tylko przyznające jej uprawnienia, ale również nakładające obowiązki z tytułu posiadania przedmiotowego statusu, w szczególności treść przepisu art. 30 ust. 4 cyt. ustawy, nakładającego na pracodawcę obowiązek informowania wojewody o każdej zmianie dotyczącej spełniania warunków i realizacji obowiązków, o których mowa w art. 28 i 33 ust. 1 i 3 ustawy, w terminie 14 dni od daty tej zmiany. Organ uznał, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2002 r., sygn. akt III RN 2/01, jeśli pracodawca tego nie uczyni, to musi ponosić konsekwencje wynikające z naruszenia przez niego prawa, albowiem nie może on korzystać z przywilejów przysługujących zakładom pracy
chronionej, jeżeli nie spełnia wymaganych prawem warunków. Korzystanie z nieuzasadnionych przywilejów jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Zdaniem Ministra brak jest również podstaw do uznania zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 k.p.a., albowiem wydana na podstawie art. 30 ust. 3 w/w ustawy decyzja nie jest decyzją uznaniową, a związaną, zapadającą wówczas, gdy przepisy prawa, będące podstawą rozstrzygnięcia, nie zezwalają na żadne luzy interpretacyjne, nie ma w nich luk ani pojęć "nieostrych, będących podstawą swobodnej oceny organu przy interpretacji tych przepisów. Stąd słuszny interes strony czy interes społeczny, na które powołuje się skarżący, nie mogą - w ocenie Ministra, mieć znaczenia w przypadku decyzji, której wydanie jest konsekwencją niespełnienia przez pracodawcę któregokolwiek z warunków lub obowiązków określonych w art. 28 lub art. 33 ust. 1 i 3 ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 29 maja 2003 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego,
według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga R. G., przedsiębiorcy prowadzącego Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe "[...]" w L. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2003 r., Nr [...], jak również poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r., Nr [...] nie naruszają prawa.
Przedmiotowe decyzje nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego wskazanych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jak również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisów art. 7 kpa, art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 i 4 k.p.a., art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § l i 3 k.p.a. w stopniu, jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynika sprawy.
Materialnoprawną podstawą obu zaskarżonych decyzji są przepisy art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.
Bezwzględnym warunkiem uzyskania i posiadania statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej jest spełnienie wszystkich łącznie warunków określonych w art. 28 w/w ustawy, w tym spełnienie warunku zatrudniania co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełny etat pracy (art. 28 ust. 1 pkt 1), a także spełnienie warunku wskazanego w art. 28 ust. 1 pkt 2, zgodnie z którym to przepisem status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej uzyskuje pracodawca, jeżeli obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy: odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy (pkt a) oraz uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich (pkt b).
W przypadku niespełniania warunków określonych przepisem art. 28 lub 33 ust. 1 i 3 ustawy, wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu z dniem zaprzestania spełniania przez pracodawcę jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków (vide: art. 30 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.).
Bezsporne zdaniem Sądu jest w niniejszej sprawie to, iż organ I instancji wydając w dniu [...] lutego 2003 r. decyzję pozbawiającą skarżącego statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, prawidłowo oparł się na zgromadzonym w toku postępowania materiale dowodowym, z którego wynikało, iż w dniu [...] października 2002 r. skarżący przedsiębiorca przestał spełniać warunki, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. Fakt ten potwierdzają zarówno materiały przesłane w toku postępowania przez samą stronę, jak i oświadczenia strony skarżącej zawarte w piśmie z dnia [...] lutego 2003 r., jak i w samym odwołaniu od decyzji wydanej w I instancji.
W ocenie Sądu należy zgodzić się ponadto z twierdzeniem organu odwoławczego, iż na dzień wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, pracodawca nie posiadał decyzji PIP potwierdzającej spełnianie wymogów określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Z tej przyczyny Wojewoda [...] uprawniony był do wezwania strony skarżącej o uzupełnienie materiału dowodowego o stosowną decyzję PIP w wyznaczonym terminie, zaś strona zobowiązana był do przedłożenia w/w decyzji PIP potwierdzającej spełnianie warunków ustawowych. Dodać jedynie należy, choć nie ma to znaczenia przesądzającego w tej sprawie, iż w dniu [...] marca 2003 r. Państwowa Inspekcja Pracy wydała decyzję , na podstawie której stwierdziła, iż obiekty użytkowane na terenie siedziby przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego nie spełniają wymagań stawianych zakładom pracy chronionej określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Zdaniem Sądu poczynione przez organ zarówno I, jak i II instancji ustalenia oraz dokonana przez te organy ocena ujawnionego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzą jakichkolwiek zastrzeżeń.
Skład orzekający w niniejszej sprawie, dokonując analizy poszczególnych zarzutów skargi sformułowanych przez skarżącego uznał, iż w świetle postanowień przepisu art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 cyt. ustawy nie zasługują one na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu zarówno organ I instancji, jak również organ odwoławczy nie dopuścił się na ruszenia przepisu art. 10 k.p.a. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że strona została zawiadomiona pisemnie o wszczęciu postępowania w sprawie, jak również wezwana przez organ I instancji do nadesłania stosownego materiału dowodowego, co umożliwiało jej w pełni wypowiedzenie się w sprawie i złożenie stosownych dowodów. Z kolei organ odwoławczy rozpatrując odwołanie strony skarżącej od decyzji Wojewody i badając sprawę we własnym zakresie, nie był zobowiązany do wezwania strony do uzupełnienia materiału dowodowego, albowiem - jak słusznie zauważył Minister w odpowiedzi na skargę - podstawę stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej stanowiła nadesłana przez skarżącego informacja o stanie zatrudnienia, poświadczająca nieosiągnięcie przez pracodawcę wymaganej ustawą liczby zatrudnionych pracowników. Fakt ten potwierdził zresztą sam skarżący w treści swojego odwołania. W ocenie Sądu dowody zebrane w sprawie, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, w pełni znane były stronie skarżącej. Jeśli chodzi o pismo Państwowej Inspekcji Pracy z dnia [...] stycznia 2003 r., stanowiące również przedmiot zarzutów strony skarżącej, Minister prawidłowo - zdaniem Sądu, zauważył, iż zostało ono skierowane przez PIP do organu I instancji w formie noty informacyjnej. Nie stanowiło ono - brew twierdzeniom strony skarżącej, podstawy wydania decyzji przez ten organ, a jedynie podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania mającego na celu ustalenie, czy pracodawca spełnia ustawowe warunki określone dla zakładów pracy chronionej. Z tej przyczyny organ I instancji nie był - w ocenie Sądu, zobowiązany do poinformowania strony o treści pisma, skoro informacja ta była przeznaczona do użytku wewnętrznego tego organu i nie wpływała na wynik postępowania w przedmiotowej sprawie.
Jeśli chodzi o zarzuty strony skarżącej dotyczące uchylenia się przez organ I instancji od weryfikacji protokołu kontroli i nakazów Państwowej Inspekcji Pracy, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż tego typu działania nie należą do właściwości wojewody. Przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wyraźnie wskazuje, że okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) stwierdza Państwowa Inspekcja Pracy. Wojewoda natomiast nie jest organem właściwym w sprawie kontroli i weryfikacji ustaleń PIP.
Bezsprzecznie należy przyjąć, iż obowiązek udokumentowania spełniania przez pracodawcę warunków określonych dla zakładów pracy chronionej ciążyło na skarżącym przedsiębiorcy, a zatem nieprzedłożenie przez stronę w odpowiedzi na wezwanie organu decyzji PIP potwierdzającej spełnianie warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, uznać należy za ich niespełnienie.
Ustosunkowując się do zarzutu błędnej wykładni przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, Sąd pragnie po pierwsze podnieść, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało w dniu [...] stycznia 2003 r., a więc w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy cyt. ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 stycznia 2003 r. Ponadto należy zauważyć, iż zgodnie z nowym brzmieniem art. 30 ust. 2c pkt 2 w/w ustawy, ustawodawca wprowadził jedynie możliwość wystąpienia o ponowne przyznanie statusu zakładu pracy chronionej pracodawcy, który utracił taki status, jeżeli łączny okres niespełniania przez niego warunków ustawowych był nie dłuższy niż 3 miesiące. Z przepisu tego nie wynika bynajmniej - jak twierdzi strona skarżąca - iż ustawodawca nowelizując ustawę przyzwolił tym samym na czasowe odstępstwa od warunku utrzymania wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Ze zmiany tej nie wynika więc, iż organy obu instancji dokonały nieprawidłowej ("nazbyt rygorystycznej") wykładni wiążących je w tym postępowaniu przepisów cyt. ustawy z 1997 r.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisu art. 9 k.p.a., albowiem strona posiadając status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej zobowiązana jest znać przepisy nakładające obowiązki z tytułu posiadania przedmiotowego statusu, w szczególności treść przepisu art. 30 ust. 4 cyt. ustawy, nakładającego na pracodawcę obowiązek informowania wojewody o każdej zmianie dotyczącej spełniania warunków i realizacji obowiązków, o których mowa w art. 28 i 33 ust. 1 i 3 ustawy, w terminie 14 dni od daty tej zmiany.
Słuszny interes strony, czy też interes społeczny, na które powołuje się skarżący, nie mogą - w ocenie Sądu, mieć znaczenia w przypadku decyzji, której wydanie jest konsekwencją niespełnienia przez pracodawcę któregokolwiek z warunków lub obowiązków określonych w art. 28 lub art. 33 ust. 1 i 3 ustawy.
Mając na względzie stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2002 r., sygn. akt III RN 2/01, należy zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego, iż w przypadku, gdy pracodawca nie uczyni zadość obowiązkom ustawowym, musi ponosić konsekwencje wynikające z naruszenia przez niego prawa, albowiem nie może on korzystać z przywilejów przysługujących zakładom pracy chronionej, jeżeli nie spełnia wymaganych prawem warunków. Korzystanie z nieuzasadnionych przywilejów jest niewątpliwie sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.
W niniejszej sprawie nie sposób przyjąć poglądu, iż Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, a wcześniej Wojewoda [...] - wydając decyzję stwierdzającą z mocą wsteczną utratę statusu zakładu pracy chronionej, naruszyli prawnie chroniony interes skarżącego, albowiem skarżący, jako profesjonalista, winien liczyć się z konsekwencjami nieprzestrzegania ścisłych norm wskazanych w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zdaniem Sądu każdy podmiot, który uzyskał status, o którym mowa w art. 28 cyt. ustawy, winien na bieżąco, w sposób bardzo ostrożny i wszechstronny analizować warunki i proporcje zatrudnienia w swoim zakładzie, tak aby nie narazić się na konsekwencje wskazane w art. 30 ust. 3 ustawy, tym bardziej, że utrzymywanie w/w statusu wiąże się z wykorzystywaniem ulg przewidzianych m.in. w art. 31 i 32 ustawy. Sam ustawodawca niejako próbuje - w ocenie Sądu, uczulić w tym zakresie przedsiębiorców korzystających z przedmiotowego statusu, nakładając na nich obowiązki informacyjne wskazane w przepisie art. 30 ust. 4 omawianej ustawy. Zdaniem Sądu każdy pracodawca, który nie chce narazić się na wydanie decyzji stwierdzającej z mocą wsteczną utratę uprawnień z tytułu prowadzenia zakładu pracy chronionej, musi bardzo skrupulatnie przestrzegać norm wskazanych w ustawie, mając na względzie grożące mu niebezpieczeństwo obciążenia jego działalności negatywnymi skutkami finansowymi pozbawienia statusu zakładu pracy chronionej.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, iż wydając w dniu [...] kwietnia 2003 r. zaskarżoną decyzję Nr [...], Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, jako organ właściwy, prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego wskazane w art., 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., utrzymując w mocy wcześniejszą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r. wydaną na podstawie art. 30 ust. 3 cyt. ustawy, zaś organy administracji obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a), dokonując przy tym wszechstronnej jego oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, jak również przeprowadziły pełną analizę znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.