II SA 1681/03

II SA 1681/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Robotowska
Grażyna Śliwińska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Borowiecki
Sygn. powiązane
II GSK 78/05 - Wyrok NSA z 2005-07-28
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spraw.), Sędziowie NSA Anna Robotowska, Asesor WSA Piotr Borowiecki, Protokolant Arkadiusz Zawada, po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2004 r. sprawy ze skargi ,,S." S.A. z/s w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] marca 2003r. Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego uchyliła decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2002r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego O. S. [...] i odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Ustaliła ona, że decyzją z [...] kwietnia 2001r. Urząd Patentowy dokonał na rzecz firmy I. z/s w H. rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego O. S. i wpisał go w rejestrze pod nr [...]
"S." S.A. z/s w W. w dniu [...] sierpnia 2002r. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji przedmiotowego znaku na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zarzucając, że została ona wydana bez podstawy prawnej, ponieważ pełnomocnictwo zostało przerobione i nie zawiera podpisu osoby upoważnionej do reprezentowania przedsiębiorstwa zgłaszającego w/w znak towarowy. Decyzją z [...] października 2002 r. Urząd Patentowy odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 2001r. podnosząc, że o stwierdzenie nieważności decyzji może występować tylko strona, której interesu prawnego dotyczy to postępowanie (zgłaszający, uprawniony). Następnie wywodził, że nie stwierdził naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wobec tego, że złożone z podaniem pełnomocnictwo było prawidłowe.
Na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Izba Odwoławcza uchylając zaskarżoną decyzję i odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zwróciła uwagę, iż Urząd Patentowy wydał decyzję na podstawie prawidłowo wskazanej podstawy prawnej tj. art. 157 § 3 k.p.a. stanowiącego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wobec nie uznania wnioskodawcy za stronę, a tymczasem odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, dla której podstawą prawną jest art. 158 § k.p.a.
Podnosiła, że Urząd Patentowy przed rozpoczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji obowiązany był ustalić, czy wnoszący to żądanie jest stroną postępowania, zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. i art. 235 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2000r. Prawo o własności przemysłowej (Dz.U. z 2001r. Nr 49, poz. 508 z późn. zm.). Na podstawie powołanych norm prawa wywodził, że wnoszący żądanie nie jest stroną postępowania i nie ma legitymacji procesowej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Taką legitymację posiada tylko strona, której interesu prawnego dotyczy postępowanie. Interes prawny jest natomiast stanowiony przepisem prawa materialnego.
W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka Akcyjna "S." domagała się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2003r. albo jej uchylenia i przekazania do merytorycznego rozpatrzenia. Zdaniem Skarżącej uznając, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego powinna stwierdzić nieważność decyzji Urzędu Patentowego z [...] października 2002 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a, a nie uchylić tę decyzję. W ten sposób według skarżącego został on pozbawiony
możliwości uzasadnienia statusu strony w toku postępowania administracyjnego.
Podnosiła nietrafne powołanie art. 235 ustawy prawo o własności przemysłowej wobec tego, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego względu status strony powinien być rozpatrywany na gruncie art. 28 k.p.a., który ma zastosowanie w związku z art. 252 ustawy z 30 czerwca 2000r. Prawa własności przemysłowej. Stąd, według Skarżącego, stroną jest nie tylko strona postępowania o zarejestrowanie znaku towarowego, lecz każdy, czyjego interesu prawnego dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Dlatego wnioskodawca będący w sporze sądowym o zakaz używania nazwy S. w zestawieniu z nazwą O. jako Firmy oraz o zakaz używania znaku towarowego "O. S." jako podobnego do Firmy wnioskodawcy oraz jego zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem znaku towarowego słownego "S." nr [...] – ma interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji znaku towarowego [...]. Ponadto podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji – jego zdaniem stanowił przerobiony dokument pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego wniosła o jej oddalenie. Wskazała na prawidłowość swojego rozstrzygnięcia wobec
wewnętrznej sprzeczności decyzji Urzędu Patentowego, który z jednej strony nie uznał wnioskodawcy za stronę wskazując art. 157 § 3 k.p.a – co wyraził w uzasadnieniu, a z drugiej strony rozpatrzył wniosek merytorycznie poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji.
Podnosiła, że obowiązkiem organu było zbadanie, czy wnioskodawca jest stroną postępowania, dlatego został wskazany art. 235 ustawy Prawo własności przemysłowej. Tylko przepisy prawa materialnego mogą stanowić podstawę interesu prawnego stwarzającego dla podmiotu legitymację procesową, co jest zgodne z art. 28 k.p.a. Ponoszony przez Skarżącego fakt sporu sądowego o zakaz używania nazwy S. w zestawieniu z nazwą O. jako Firmy i o zakaz używania znaku towarowego "O. S." jako podobnego do Firmy wnioskodawcy i jego zarejestrowanego z pierwszeństwem znaku towarowego jest co najwyżej interesem faktycznym w unieważnieniu decyzji o rejestracji znaku.
W zakresie pozostałych zarzutów wskazała na własne, wyodrębnione kompetencje (art. 275 ust. 1 i 2 ustawy Prawo własności przemysłowej), a do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zastosowała odpowiednio przepisy dotyczące odwołań (art. 252 w/w ustawy i art. 127 § 3 k.p.a.), które wyłączają możliwość stosowania sankcji nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym. Organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie zgodnie z art. 138 k.p.a. Wywodziła, że Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego posiada cechy ustrojowe i kompetencyjne uzasadniające do uznania ją za organ wyższego stopnia w stosunku do orzekającego jednoosobowo eksperta Urzędu Patentowego, przy czym przywoływała orzeczenie NSA w sprawie SA 3870/01.
Na rozprawie pełnomocnik Skarżącej Spółki domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w złożonym załączniku do protokołu podnosił nadto inne zarzuty:
● że postępowanie zgodnie z kpa powinno toczyć się w trybie nadzoru;
● że posiadał interes prawny do wystąpienia z wnioskiem, co wynika z art.235 ust.1 p.w.p., tym bardziej, że jest on wystarczający do złożenia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego, którego skutki są analogiczne do tych jakie wywoła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji;
● że naruszony został przepis art. 24 § 1 pkt 1 kpa, poprzez orzekanie w zaskarżonym postanowieniu Urzędu Patentowego przez tego samego eksperta,który wydał decyzję o rejestracji znaku towarowego i w ogóle kompetencji eksperta do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej;
● naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, poprzez odrzucenie sprawy ze względów formalnych przy pominięciu okoliczności faktycznych przerobienia dokumentu pełnomocnictwa powinno z urzędu obligować wystąpienie Prezesa UP i unieważnienie decyzji, czy tez "przeróbki" na karcie badań" .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi obowiązującymi w dacie ich wydania, a nie zaś według kryteriów słusznościowych.
W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też zarzuty skarżącego są uzasadnione, mając na względzie zasadę wynikającą z art. 134 p.p.s.a., która stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie podnieść należy, że "S." S.A. z/s w W. wystąpiła w dniu [...] lipca 2001r. o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego O. S. nr [...] i sprawa toczy się przed Urzędem Patentowym RP pod nr [...], natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji rejestrującej znak towarowy O. S. wpłynął ponad rok później [...] sierpnia 2002r. - już w dacie obowiązywania nowej ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo o własności przemysłowej (Dz.U.03.119.1117)- zwaną dalej p.w.p.
Ustawa ta w art. 315 reguluje kwestie związane z wyborem norm prawnych o zasięgu czasowym w odniesieniu do znaków towarowych zarejestrowanych przed 22 sierpnia 2001r., dając wyraz poszanowaniu praw nabytych, tj. nakazuje ocenę nabycia i utraty prawa podmiotowego na podstawie ustawy, która obowiązywała w czasie, gdy nastąpiło zdarzenie prawne. Do praw i stosunków prawnych, jak i spełnienia wymogów do uzyskania prawa ochronnego ze znaku O. S. istniejącego przed tą datą – stosuje się przepisy dotychczasowe -na mocy powołanego art. 315 (ust. 1, 2 i 3).
Odmiennie uregulowana została kwestia prawa procesowego, w art. 316 ust. 4 i 317 p.w.p. w zakresie m.in. postępowania związanego ze zgłoszeniem znaku towarowego oraz wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy postępowań spornych w Urzędzie Patentowym oraz przed Komisją Odwoławczą, które toczyły się od dnia 22 sierpnia 2001r. według przepisów nowej ustawy, z zastrzeżeniami objętymi art. 318 i 319. Zasady te nie naruszały ogólnej normy prawa międzyczasowego : lex retro non agit, bo nie ma tu wstecznego działania przepisów procesowych. Chodzi natomiast o zastosowanie p.w.p. do czynności podjętych już po wprowadzeniu z życie nowych przepisów.
Innymi słowy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie rejestracji znaku towarowego, wydanej w zakończonym już postępowaniu zgłoszeniowym - podlegał wymogom postępowania objętego ustawą p.w.p. i do jego rozpoznania należało stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o ile ustawa p.w.p. nie stanowiła inaczej. Z tego względu przepisy k.p.a. znajdowały zastosowanie w ramach tego postępowania tylko w kwestiach nieuregulowanych. (art. 252p.w.p.).
Onosząc się do zarzutów Skarżącej Spółki co do właściwości organu, podnieść należy, że postępowania administracyjne w sprawach własności przemysłowej toczą się przed Urzędem Patentowym, który jest centralnym organem administracji rządowej w tych sprawach (art.259), a takie usytuowanie zbliża go do pozycji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt.4 k.p.a. Zadaniem tego Urzędu jest m.in. orzekanie w sprawach udzielania patentów na wynalazki i praw ochronnych na wzory użytkowe oraz znaki towarowe, a także praw z rejestracji wzorów przemysłowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych oraz rozstrzyganie spraw w postępowaniu spornym w zakresie określonym ustawą ( 261 ust.2 p.2 i 3 ) i powołani do tego są eksperci na mocy art. 264 ust.1 p.w.p. orzekający jednoosobowo.
Wynika z tego, że w odniesieniu do decyzji wydanej w I instancji przez Urząd Patentowy obowiązują przepisy szczególne ustawy p.w.p., których zasady są zbliżone do normy wyrażonej w art.127 § 3 k.p.a. w zakresie uprawnień strony niezadowolonej rozstrzygnięciem do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na co jednoznacznie wskazuje art. 244 ust.1 i 3 p.w.p. Odmienność uregulowania co do biegu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonym w trybie art.127 k.p.a., a rozwiązaniem przyjętym w art. 244 ust.1 polega na tym, że ten ostatni rozpatrywany jest w Izbie odwoławczej Urzędu Patentowego (244 ust.2), która rozpatruje go nie jednoosobowo, ale w zespole orzekającym w składzie 3 osób. (art.277 zd.1) Podkreślając odmienność uregulowań przepisów szczególnych p.w.p. wspomnieć należy, że ten tryb nie odnosi się do decyzji wydanych przez Urząd Patentowy w postępowaniu spornym, gdyż na te decyzje i postanowienia przysługuje bezpośrednia skarga do sądu administracyjnego.
Wskazując na odrębność wskazanych uregulowań ustawy o prawie własności przemysłowej, Sąd nie podzielił zarzutów Skarżącego co do wadliwości trybu w jakim podjęte zostały zaskarżone decyzje.
Nie jest natomiast pozbawiony racji zarzut Skarżącej Spółki, co do faktu, iż osobą orzekającą w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji rejestracyjnej był ten sam ekspert, który wydawał ową decyzję. Okoliczność ta nie ma jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyliła tę wadliwą decyzję w całości orzekając co do istoty sprawy zgodnie z art. 245 ust.1 ustawy p.w.p.
Ostatnią zasadniczą kwestią jest, czy Skarżąca Spółka posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji rejestracyjnej.
Podnieść należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze postępowanie w trybie art. 156 k.p.a. nie jest oderwane od przepisów szczególnych jakimi jest ustawa prawo własności przemysłowej w stosunku do kodeksu postępowania administracyjnego. Szczególnym tego przykładem jest unormowanie zawarte w art. 235 ust.2 p.w.p., gdzie odmiennie niż w k.p.a. uregulowano możliwość uruchomienia niektórych nadzwyczajnych środków procesowych dla obalania ostatecznych decyzji Urzędu Patentowego wydanych m.in. w postępowaniu rejestrowym. I tak przepis ten wyłączył możliwość zastosowania k.p.a o wznowieniu postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania bądź stwierdzenie nieważności decyzji mogą być podniesione w sporze o unieważnienie udzielonego patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.
Przepis art. 235 ust. 2 p.w.p. nie stoi na przeszkodzie dla skorzystania przez stronę z możliwości wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., ale tylko w zakresie którego nie obejmuje.
Takie unormowanie wymaga wnikliwej oceny na gruncie obu ustaw co do możliwości uruchomienia nadzwyczajnego środka procesowego jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji. Ubocznie podkreślić należy, że we wniosku jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jego podstawę prawną – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., natomiast skarga do NSA oparta została o przepis art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Okoliczność ta niewątpliwie istotna przy merytorycznym rozpoznaniu, nie ma znaczenia w sytuacji odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu decyzji.
Podnieść należy, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynął – jak zaznaczono na wstępie – w dniu [...] sierpnia 2002r., czyli w dacie obowiązywania przepisów proceduralnych ustawy p.w.p., zatem nie jest uchybieniem organu, że nie pominął faktu, iż w postępowaniu zgłoszeniowym i rejestrowym obowiązywało unormowanie art.235 ust.1 p.w.p. i – można dodać, że w postępowaniu spornym jest to przepis art.164 p.w.p., przy czym oba stanowią o konieczności wykazania interesu prawnego przez osobę, której dotyczy to postępowanie.
Istotną okoliczność stanowi fakt, że "S." S.A. z/s w W. zainicjował postępowanie sporne o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego O. S. za rządów ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) i sprawa ta nie została jeszcze zakończona. Zarówno bowiem w tamtej sprawie jak i obecnie, na gruncie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji opartego na przesłankach z art. 156 § 1 k.p.a. – w postępowaniu przed Urzędem Patentowym ( z wyłączeniem, jak wyżej wskazano sytuacji objętej art. 235 ust. 2 p.w.p) w kwestii przymiotu strony – ma w pełni zastosowanie art. 28 k.p.a.
Pogląd ten znajduje oparcie m.in. w wyroku z dnia 2003.07.17 sygn. akt II SA 1165/02 ( Wokanda 2004/3/31), gdzie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zajął stanowisko, iż "przepisy ustawy o znakach towarowych nie definiują na własny użytek pojęcia interesu prawnego i dlatego w postępowaniu dotyczącym znaków towarowych w tym zakresie ma wprost zastosowanie przepis art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Stwierdził ponadto, że "nie ma żadnych prawnych przesłanek, aby zarówno na podstawie ustawy o znakach towarowych, jak i obecnie na podstawie ustawy - Prawo własności przemysłowej pojęciu interesu prawnego przypisywać, dla potrzeb postępowania administracyjnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej, odmienną treść niż ma ono na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego". W tej kwestii wypowiadał się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 maja 1999 r., III RN 5/99 (OSNP 2000 nr 9, poz. 337). Stwierdził, że interesem prawnym w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy o znakach towarowych jest interes prawny, o którym mowa w art. 28 kpa.
Odnosząc się zatem do poglądu Skarżącego, co do posiadania przez niego interesu prawnego w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji – Sąd podzielił pogląd Urzędu Patentowego, że takiego przymiotu Skarżąca nie posiada. Nie wykazała bowiem jakie przepisy prawa materialnego stanowią podstawę interesu prawnego stwarzającego dla niej legitymację procesową, w świetle omówionego wyżej stanu sprawy podstawą żądania jest wyłącznie interes faktyczny.
Natomiast interes prawny Skarżącej Spółki chroniony jest w postępowaniu spornym wszczętym w dniu [...] lipca 2001r przed Urzędem Patentowym o unieważnienie decyzji rejestracyjnej w sprawie [...].
Należy podnieść, że w kwestii posiadania przez podmiot przymiotu strony istnieje bogate i utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego: m.in. "Wszczęcia postępowania nadzorczego może domagać się jedynie strona postępowania zwykłego lub osoba, która wykaże, iż posiada interes prawny w domaganiu się weryfikacji decyzji"( wyrok NSA z dnia 2001.06.27, I SA 136/01 LEX nr 78939). "O tym, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". ( Wyrok NSA z dnia 2001.08.10 I SA 511/00 LEX nr 54725)
Interes prawny ma charakter materialnoprawny. Oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego,gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. ( wyrok NSA z dnia 2001.09.27, I SA 2326/00 LEX nr 54528)
W tych okolicznościach odmowa wszczęcia postępowania znalazła uzasadnienie w powołanym art. 157 § 2 i 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz.1270).