OSK 974/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-02-25
NSAAdministracyjneWysokansa
służba cywilnanauczycielepensumuchwałarada powiatuwojewodanadzórzwiązki zawodoweprawo pracypostępowanie administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Powiatu, potwierdzając, że uchwała rady powiatu dotycząca pensum nauczycielskiego wymagała konsultacji ze związkami zawodowymi.

Sprawa dotyczyła uchwały Rady Powiatu wprowadzającej zmiany w tygodniowym wymiarze zajęć nauczycieli. Wojewoda stwierdził nieważność uchwały z powodu braku konsultacji ze związkami zawodowymi, co uznał za rażące naruszenie prawa. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę Rady Powiatu, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, podkreślając, że ustalenie pensum nauczycielskiego dotyczy praw pracowniczych i wymaga opiniowania przez związki zawodowe zgodnie z ustawą o związkach zawodowych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Powiatu I. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę Rady Powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie zmian do uchwały dotyczącej tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć nauczycieli. Podstawą stwierdzenia nieważności było rażące naruszenie prawa, polegające na braku konsultacji projektu uchwały ze związkami zawodowymi, co jest wymagane przez art. 19 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, gdyż ustalenie pensum nauczycielskiego dotyczy praw i interesów pracowniczych. Rada Powiatu argumentowała, że uchwała ta jest aktem kierownictwa wewnętrznego, a nie aktem prawa miejscowego, i nie podlega obowiązkowi konsultacji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Sąd uznał, że uchwała Rady Powiatu, mimo że dotyczy wewnętrznych spraw placówek oświatowych, jest aktem normatywnym, a jej przedmiot – ustalenie wymiaru godzin pracy nauczycieli – mieści się w zakresie zadań związków zawodowych. Sąd podkreślił, że nowelizacja ustawy o związkach zawodowych z 2001 r. rozszerzyła zakres opiniowania na wszystkie akty prawne wydawane przez organy samorządu terytorialnego, w tym akty kierownictwa wewnętrznego. Sąd odrzucił argumentację skarżącego opartą na starszych orzeczeniach Sądu Najwyższego, wskazując na zmianę stanu prawnego. W konsekwencji, brak konsultacji ze związkami zawodowymi stanowił istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała taka jest aktem normatywnym, a jej przedmiot dotyczy praw i interesów pracowniczych, co uzasadnia obowiązek konsultacji ze związkami zawodowymi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchwała rady powiatu dotycząca pensum nauczycielskiego, mimo że może być traktowana jako akt kierownictwa wewnętrznego, jest aktem normatywnym w rozumieniu ustawy o związkach zawodowych. Zmiana stanu prawnego wprowadzona nowelizacją z 2001 r. rozszerzyła zakres opiniowania na wszystkie akty prawne wydawane przez organy samorządu terytorialnego, w tym akty normatywne dotyczące praw pracowniczych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

Karta Nauczyciela art. 42 § ust. 7 pkt 3

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

u.z.z. art. 19 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych

u.z.z. art. 19 § ust. 2

Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych

Pomocnicze

Karta Nauczyciela art. 42 § ust. 3

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

u.s.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

u.s.p. art. 12 § pkt 11

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

u.s.p. art. 79 § ust. 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

u.z.z. art. 4

Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.T.K. art. 21 § pkt 1

Ustawa z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego

u.s.o. art. 3 § pkt 5

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenie obowiązkowego wymiaru zajęć nauczycieli dotyczy praw i interesów pracowniczych, co mieści się w zakresie zadań związków zawodowych. Nowelizacja ustawy o związkach zawodowych z 2001 r. rozszerzyła obowiązek opiniowania na wszystkie akty prawne wydawane przez organy samorządu terytorialnego, w tym akty kierownictwa wewnętrznego. Brak konsultacji ze związkami zawodowymi stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności uchwały.

Odrzucone argumenty

Uchwała Rady Powiatu jest aktem kierownictwa wewnętrznego, a nie aktem prawa miejscowego, i nie podlega obowiązkowi konsultacji ze związkami zawodowymi. Przepis art. 42 ust. 7 Karty Nauczyciela nie stanowi delegacji do wydania aktu prawnego, a jedynie ceduje prawo decyzji organom sprawującym nadzór administracyjno-finansowy. Status organu prowadzącego szkołę (w tym osoby prawne i fizyczne) odbiera uchwale cechy aktu normatywnego w rozumieniu ustawy o związkach zawodowych.

Godne uwagi sformułowania

uchwała podjęta z rażącym naruszeniem prawa ustalenie obowiązkowego wymiaru godzin dla nauczycieli dotyczy bezpośrednio praw i interesów pracowniczych organy samorządu terytorialnego (...) zobowiązane są projekty aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych kierować do odpowiednich władz statutowych związków zawodowych uchwała Rady Powiatu (...) jako akt normatywny stanowiła akt w pełni poddany kontroli Wojewody pod względem zgodności z prawem materia, którą regulowała uchwała Rady Powiatu (...) wymagała zastosowania trybu, o którym mowa w art. 19 ustawy o związkach zawodowych

Skład orzekający

Joanna Runge - Lissowska

przewodniczący

Janina Antosiewicz

sprawozdawca

Izabella Kulig - Maciszewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu obowiązkowych konsultacji ze związkami zawodowymi przy podejmowaniu przez organy samorządu uchwał dotyczących praw pracowniczych, w szczególności w sektorze edukacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego po nowelizacji ustawy o związkach zawodowych z 2001 r. i może wymagać analizy w kontekście ewentualnych późniejszych zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym i pracy, które ma bezpośrednie przełożenie na funkcjonowanie samorządów i prawa pracowników, zwłaszcza w kontekście edukacji.

Czy uchwała rady powiatu o pensum nauczycieli wymaga zgody związków zawodowych? NSA wyjaśnia.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OSK 974/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska
Janina Antosiewicz /sprawozdawca/
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6412 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące powiatu; skargi organów powiatu na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Służba cywilna
Sygn. powiązane
II SA 1666/03 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2004-04-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 56 poz 357
art. 42 ust. 3, art. 42 ust. 7 pkt 3
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - t.jedn.
Dz.U. 2001 nr 79 poz 854
art. 19
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
OSK 974/04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.), Izabella Kulig – Maciszewska, Protokolant Łukasz Celiński, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Powiatu I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA 1666/03 w sprawie ze skargi Rady Powiatu I. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. z dnia 1 kwietnia 2003 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały rady powiatu 1)oddala skargę kasacyjną 2)zasądza od Powiatu I. na rzecz Wojewody W. kwotę 120 złotych /sto dwadzieścia/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
OSK 974/04
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004 r. 2/II SA 1666/03 oddalił skargę Rady Powiatu I. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. z 14 kwietnia 2003 r. (...), stwierdzające nieważność uchwały Rady Powiatu.
Z uzasadnienia wyroku i akt wynika, iż uchwałą (...) z dnia 27 lutego 2003 r. Rada Powiatu I. wprowadziła zmiany do własnej uchwały (...) z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć niektórych nauczycieli oraz zasad zaliczania do wymiaru godzin poszczególnych zajęć w kształceniu zaocznym.
W uchwale powołano się na przepisy art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. nr 91 poz. 578, zm. Dz.U. nr 155 poz. 1014/ oraz art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela /t.j. Dz.U. 1997 nr 56 poz. 357 ze zm./, opinię Kuratorium Oświaty w O. - Delegatura w E. i wprowadzono nowe /zwiększone/ normy w zakresie:
1/ tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych prowadzonych bezpośrednio z dziećmi, młodzieżą i słuchaczami placówek kształcenia ustawicznego oraz na rzecz dzieci i ich rodzin przez nauczycieli, nie wymienionych w art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, zatrudnionych w pełnym wymiarze zajęć /par. 1 ust. 1 uchwały/,
2/ tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych nauczycieli zatrudnionych w pełnym wymiarze zajęć prowadzących zajęcia z przedmiotów o różnym wymiarze godzin /par. 1 ust. 2 uchwały/.
Ponadto ww. uchwałą nadano nowe brzmienie par. 4 ust. 2 uchwały z 30 marca 2000 r.: "Tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych nauczycieli, zatrudnionych w niepełnym wymiarze zajęć, prowadzących zajęcia z przedmiotów o różnym wymiarze godzin, ustala się według przedmiotu, którego nauczyciel naucza w większym wymiarze".
Wykonanie uchwały Rada Powiatu powierzyła Zarządowi Powiatu /par. 2 uchwały/ i postanowiła, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia z mocą od 1 września 2003 r. /par. 3 uchwały/.
Rozstrzygnięciem nadzorczym (...) z dnia 1 kwietnia 2003 r., wydanym na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592 ze zm./ Wojewoda W. stwierdził nieważność powołanej wyżej uchwały (...) Rady Powiatu z dnia 27 lutego 2003 r., jako podjętej z rażącym naruszeniem prawa. Ustalenie obowiązkowego wymiaru godzin dla nauczycieli dotyczy bezpośrednio praw i interesów pracowniczych i leży w zakresie zadań związków zawodowych. Z kolei organy samorządu terytorialnego zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych /Dz.U. 2001 nr 79 poz. 854 ze zm./ zobowiązane są projekty aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych kierować do odpowiednich władz statutowych związków zawodowych określając termin przedstawienia opinii, nie krótszy niż 30 dni. Organ nadzoru wskazał, iż w niniejszej sprawie Rada Powiatu I. poinformowała co prawda w dniu 17 lutego 2003 r. związki zawodowe o projekcie przedmiotowej uchwały, lecz nie wyznaczyła jej terminu do wydania opinii, ani też nie oczekiwała na wydanie takiej opinii w terminie nie krótszym niż 30 dni od przedstawienia projektu uchwały. Organ nadzoru zreasumował, że uchwała z dnia 27 lutego 2003 r. podjęta została bez konsultacji ze związkami zawodowymi.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze wniosła w imieniu Powiatu I. - Rada Powiatu wnosząc o uchylenie tego aktu z powodu niezgodności z prawem i zasądzenie od Wojewody na jego rzecz kosztów postępowania według spisu kosztów.
Strona skarżąca nie zgadza się z zarzutem rażącego naruszenia prawa, gdyż - jej zdaniem - art. 19 ust. 2 powołanej ustawy nie ma zastosowania do przedmiotu regulowanego przez organ prowadzący szkołę w oparciu o art. 42 ust. 7 Karty Nauczyciela uchwałą, będącą aktem kierownictwa wewnętrznego, a nie aktem prawa miejscowego. W ocenie strony skarżącej uchwała Rady Powiatu określająca tzw. "pensum nauczycielskie" nie ustanawia prawa powszechnie obowiązującego, nie jest też aktem pochodzącym od pracodawcy. Wyrażono nadto pogląd, iż organ prowadzący szkołę działa tu z pozycji organu nadzoru realizując własne zadania w formie aktu wewnętrznego wiążącego tylko podległe sobie jednostki oświaty, stąd taka uchwała nie wymaga spełnienia obowiązku konsultacji z organami reprezentatywnych organizacji związkowych ani też ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa w trybie ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych /Dz.U. nr 622 poz. 718/. Skarżący powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1993 r. I PZP 2/93 - OSNCP 1994, nr 1 poz. 1 i wyrok NSA SA/Gd 2363/93 /Wspólnota 1994 nr 52 s. 32/. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w rozstrzygnięciu nadzorczym.
Oddalając skargę Rady Powiatu stwierdził, iż uchwała, której nieważność stwierdził Wojewoda wydana została na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz art. 42 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela.
Powołany w uchwale przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, iż powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie edukacji publicznej, natomiast art. 12 pkt 11 stanowi o wyłącznej właściwości rady powiatu w podejmowaniu uchwał w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady powiatu. Taką właśnie "inną sprawą" zastrzeżoną ustawą Karta Nauczyciela jest przedmiotowa uchwała Rady Powiatu I., podjęta na podstawie art. 42 ust. 7 pkt 3 tejże ustawy. W myśl tego przepisu organ prowadzący szkołę lub placówkę po uzyskaniu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny określa tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć nauczycieli szkół, nie wymienionych w ust. 3, w tym również nauczycieli szkół zaocznych, nauczycieli w systemie kształcenia na odległość, nauczycieli przedmiotów o różnym wymiarze godzin, pedagogów, psychologów, bibliotekarzy bibliotek pedagogicznych, oraz zasady zaliczania do wymiaru godzin poszczególnych zajęć w kształceniu zaocznym i w systemie kształcenia na odległość.
Strona skarżąca na poparcie swego stanowiska, że podjęta przez nią uchwała w sprawie zmiany tzw. "pensum nauczycielskiego" nie wymagała opinii związków zawodowych, odwołała się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1993 r., I PZP 2/93 /OSNC 1994 nr 1 poz. 1/ i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 1994 r., SA/Gd 2363/93 /Wspólnota 1994 nr 52 s. 32/. Zdaniem sądu wskazane orzeczenia wydane zostały na tle odmiennego stanu prawnego; obowiązujący wówczas przepis art. 19 stanowiący o uprawnieniu związków zawodowych do udziału w procesie legislacyjnym przez przedkładanie opinii odnosił to uprawnienie do "założeń i projektów ustaw oraz aktów wykonawczych do tych ustaw".
Sąd Najwyższy w powołanej przez stronę skarżącą uchwale z dnia 17 czerwca 1993 r. nawiązał do poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych /Dz.U. 1985 nr 54 poz. 277 ze zm./ wskazując, że uregulowane w niej uprawnienia opiniodawcze związków zawodowych odnosiły się do projektów "aktów prawnych", czyli do każdego rodzaju aktu normatywnego /w tym aktu normatywnego o charakterze wewnętrznym/, a również można je było odnieść do aktów generalnych nie zawierających treści normatywnych. Natomiast odnosząc się do art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych /Dz.U. nr 55 poz. 234/ Sąd Najwyższy wskazał, iż treść tego artykułu wyraźnie i wprost odnosi ten obowiązek jedynie do założeń i projektów ustaw oraz aktów wykonawczych do ustaw, czyli w wypadku organów samorządu terytorialnego będzie to tylko jedna kategoria aktów normatywnych powszechnie obowiązujących - założenia i projekty aktów wykonawczych do ustaw.
Sąd Wojewódzki wskazał, iż na mocy art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego /Dz.U. nr 100 poz. 1080/ art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych otrzymał nowe brzmienie. Przepis ten obecnie stanowi: "Organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego /Dz.U. nr 100 poz. 1080/ ma prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Nie dotyczy to założeń projektu budżetu państwa oraz projektu ustawy budżetowej, których, opiniowanie regulują odrębne przepisy". Z kolei w myśl art. 19 ust. 2 tej ustawy "organy władzy i administracji państwowej oraz organy samorządu terytorialnego kierują założenia albo projekty aktów prawnych, o których mowa w ust. 1, do odpowiednich władz statutowych związku, określając termin przedstawienia opinii, nie krótszy jednak niż 30 dni".
Z analizy przytoczonych wyżej przepisów Sąd wywodzi, że określenie "projekty ustawy oraz aktów wykonawczych" ustawodawca zastąpił szerszym pojęciem: "akty prawne", co zdaniem Sądu uprawnia do uznania, że obowiązek zasięgania opinii związków zawodowych przez organy samorządu terytorialnego rozciągnięty został na wszystkie rodzaje aktów normatywnych wydawanych przez te organy. Nie ulega wątpliwości, że podjęta w rozpoznawanej sprawie uchwała Rady Powiatu I. w sprawie zmiany obowiązkowego wymiaru godzin pracy niektórych nauczycieli, jako wydana na podstawie delegacji ustawowej, wynikającej z art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 20 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, jest aktem normatywnym. Na mocy tegoż przepisu rada powiatu została upoważniona do unormowania konkretnej materii ustawowej, jaką jest obowiązkowy wymiar czasu pracy niektórych nauczycieli.
Sąd podzielił także stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym, iż ustalenie obowiązkowego wymiaru godzin dla nauczycieli jako dotyczące bezpośrednio praw i interesów pracowniczych jednej z grup ludności należącej do społeczności lokalnej leży w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Dlatego też Rada Powiatu I. przed podjęciem uchwały w sprawie zmiany obowiązkowego wymiaru czasu pracy niektórych nauczycieli obowiązana była skierować projekt tego aktu prawnego do odpowiednich władz statutowych związku zawodowego, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 19 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych /Dz.U. 2001 nr 79 poz. 854 ze zm./. Mając na uwadze, że udział związków zawodowych w procesie legislacyjnym jest uregulowany ustawowo, pominięcie związku zawodowego w opiniowaniu projektu uchwały organu powiatu, nie może być potraktowane inaczej, jak tylko naruszenie prawa istotne, a więc dające podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Prowadziło to do wniosku, iż zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze odpowiadało prawu, a w konsekwencji do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Powiat I., reprezentowany przez radcę prawnego Edwarda S. zarzucając naruszenie art. 42 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela w zw. z art. 94 Konstytucji RP - przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do procedury stanowienia aktów prawnych określonej w art. 19 ust. 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych.
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i rozpoznania kasacji w trybie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania na rzecz skarżącej od organu nadzoru. W uzasadnieniu skargi podnosi się, iż Sąd uznał uchwałę za akt normatywny wbrew twierdzeniom skarżącej, że uchwała ta jest aktem kierownictwa wewnętrznego.
Sąd nie ustosunkował się do zarzutu, iż uchwałę podjęto na podstawie art. 42 ust. 7 Karty Nauczyciela, który pozostawia pewien zakres uregulowań nie objętych art. 42 ust. 3 do decyzji organu prowadzącego szkołę lub placówkę. Norma ta nie stanowi delegacji do wydania aktu prawnego, a ceduje prawo decyzji w tym zakresie organom sprawującym nadzór administracyjno-finansowy nad szkołami i placówkami oświaty.
Karta Nauczyciela nie zawiera definicji "organu prowadzącego szkołę", lecz czyni to art. 3 pkt 5 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, który stanowi, iż należy przez to rozumieć "ministra, jednostkę samorządu terytorialnego, inne osoby prawne i fizyczne".
Jeśli więc minister i jednostka samorządu terytorialnego są uprawnione do stanowienia aktów prawnych to wątpliwości - zdaniem skarżącego - budzi udzielenie przez ustawodawcę delegacji do wydania aktu prawnego "innym osobom fizycznym i prawnym". Powstają wątpliwości czy akty takie noszą cechy aktu normatywnego czy są decyzjami. W myśl art. 94 Konstytucji RP prawo miejscowe stanowią organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, lecz nie organy prowadzące szkoły, wśród których są osoby prawne i fizyczne.
W tych okolicznościach Rada Powiatu określając dla osób zatrudnionych w szkołach prowadzonych, których nie obejmuje art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela nie miała obowiązku stosowania art. 19 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych tak samo jak osoby prawne i fizyczne prowadzące szkoły nie muszą przedkładać projektów swych decyzji odpowiednim organom związkowym, mimo że dotyczy to wymiaru tzw. pensum nauczycielskiego, a więc wymiaru godzin pracy z uczniami, słuchaczami, wychowankami z ogólnego czasu pracy obowiązującego wszystkich pracowników. Zdaniem skarżącego wobec poważnych rozbieżności interpretacyjnych autorytatywny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego przyczyniłby się do jednolitej wykładni i podniesienia praworządności w sferze oświaty.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego kosztów zastępstwa procesowego. Zdaniem Wojewody skarżący nie przytoczył podstaw kasacyjnych. Ponadto wyrok Sądu I instancji nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wydane orzeczenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zaś podniesiony w niej zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przytoczonych w skardze kasacyjnej przepisów nie jest trafny.
Przepis art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela /Dz.U. 1997 nr 56 poz. 357 ze zm./ zawiera upoważnienie dla organu prowadzącego szkołę lub placówkę do określenia tygodniowego wymiaru zajęć nauczycieli szkół nie wymienionych w art. 3, w tym również nauczycieli szkół, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1a, nauczycieli szkół zaocznych, nauczycieli w systemie kształcenia na odległość, nauczycieli przedmiotów w różnym wymiarze godzin, pedagogów, psychologów, bibliotekarzy oraz zasad zaliczania do wymiaru godzin poszczególnych zajęć w kształceniu zaocznym i w systemie kształcenia na odległość.
Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organ nadzoru przyjęły, iż ustalenie obowiązkowego wymiaru zajęć nauczycieli, jako dotyczące praw i interesów zawodowych określonej grupy ludności wchodzącej w skład społeczności lokalnej mieści się w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Te bowiem w myśl art. 4 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych /Dz.U. 2001 nr 79 poz. 854 ze zm./ reprezentują pracowników, a także bronią ich godności, praw oraz interesów materialnych i moralnych, zarówno zbiorowych jak i indywidualnych.
Obowiązujący w dacie wydania uchwały (...) z dnia 27 lutego 2003 r. przepis art. 19 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego /Dz.U. nr 100 poz. 1080/ uprawniał organizację związkową, reprezentatywną w rozumieniu powołanej ustawy z 6 lipca 2001 r., do opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych.
Z uregulowaniem tym koresponduje nałożony w ust. 2 obowiązek kierowania przez organy władzy i administracji państwowej oraz organy samorządu terytorialnego założeń albo projektów aktów prawnych do odpowiednich władz statutowych związku określając termin przedstawienia opinii, nie krótszy jednak niż 30 dni.
Jeśli więc przy podjęciu przedmiotowej uchwały pominięty został wskazany wyżej tryb opiniowania to zasadnie Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu.
Nie jest trafnym powoływanie się przez Radę Powiatu na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1993 r. I PZP 2/93 /OSNCP 1994 nr 1 poz. 1/, gdyż zapadła ona w innym stanie prawnym, a mianowicie wówczas gdy organizacjom związkowym przysługiwało prawo opiniowania założeń i projektów ustaw oraz aktów wykonawczych do tych ustaw.
W ówczesnym stanie prawnym w przypadku organów samorządu terytorialnego opiniowanie w trybie art. 19 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych podlegały jedynie założenia i projekty aktów wykonawczych do ustaw.
Wprowadzona nowelą z dnia 6 lipca 2001 r. zmiana do ustawy poddała obowiązkowi opiniowania założeń i projektów aktów normatywnych wydawanych m.in. przez organy samorządu terytorialnego w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Mieszczą się zatem w tej kategorii wszelkie akty prawne, a więc zarówno przepisy prawa miejscowego, jak i akty kierownictwa wewnętrznego, wydawane przez organy samorządu terytorialnego.
Nie jest zasadnym twierdzenie skarżącego Powiatu, iż oprócz przedmiotu uchwały również status organu prowadzącego szkołę, którym w myśl art. 3 ust. 5 ustawy o systemie oświaty może być osoba prawna lub fizyczna odbiera przedmiotowej uchwale cechy aktu normatywnego, w rozumieniu art. 19 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych.
Z poglądem skarżącego nie można zgodzić się. W myśl ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592 ze zm./ przez powiat należy rozumieć wspólnotę samorządową zlokalizowaną na odpowiednim terytorium. Powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Wśród zadań publicznych powiatu w art. 4 ust. 1 ustawa wymienia zadania w zakresie edukacji publicznej. Do rady powiatu zaś, jako organu stanowiącego, należy podejmowanie uchwał w sprawach określonych w art. 12. Jak wynika z przedstawionych regulacji, które zostały powołane w podstawie prawnej uchwały, będącej przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody uchwała Rady Powiatu z dnia 27 lutego 2003 r., jako akt normatywny stanowiła akt w pełni poddany kontroli Wojewody pod względem zgodności z prawem.
Stanowisko prezentowane w skardze kasacyjnej co do charakteru prawnego uchwały Rady Powiatu z dnia 27 lutego 2003 r. nie znajduje potwierdzenia także w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 września 1994 r. W 10/03 /Dz.U. 1994 nr 113 poz. 550/, w której to uchwale, podjętej w celu ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni art. 85-99 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym Trybunał ustalił, iż działalnością komunalną w rozumieniu przepisów art. 85 i 87 tej ustawy jest wszelka działalność gmin oraz wymienionych w tej ustawie jednostek samorządu terytorialnego.
Wyjaśnienie to z uwagi na podobieństwo zachodzące pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego odnosi się także do utworzonych z dniem 1 stycznia 1999 r. powiatów i prowadzonych przez nie działalności.
W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, iż materia, którą regulowała uchwała Rady Powiatu z dnia 27 lutego 2003 r. wymagała zastosowania trybu, o którym mowa w art. 19 ustawy o związkach zawodowych.
Wobec dokonania prawidłowej interpretacji prawa materialnego w zaskarżonym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ zasądzając zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 powoływanej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI