II SA 1460/03

II SA 1460/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Mierzejewska
Janusz Walawski
Stanisław Marek Pietras /przewodniczący sprawozdawca/
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA - Anna Mierzejewska Asesor WSA - Janusz Walawski Protokolant - Iwona Cichocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2004 r. sprawy ze skargi Z. A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w przedmiocie odwołania ze stanowiska stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego Z. A. kwotę 976,00 (dziewięćset siedemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Żądaniem z dnia 1 października 2002 r., Z. A. wniósł o wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w E. W uzasadnieniu powołał się na przesłanki wznowienia zawarte w art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 6 k.p.a. i podał, że postawione mu przed odwołaniem ze stanowiska zarzuty, okazały się nieuzasadnione oraz fałszywe, a prowadzone wobec niego postępowanie karne, zostało umorzone z uwagi na brak znamion przestępstwa. Ponadto wskazał, że odwołanie ze stanowiska nastąpiło bez zasięgnięcia, wymaganej w art. 13 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, opinii Starosty E. Niezależnie od powyższego nie brał on udziału bez własnej winy, w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, bowiem nie został zapoznany z protokołem pokontrolnym, na podstawie którego postawiono mu zarzuty uzasadniające odwołanie ze stanowiska.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], działając na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w powyższej sprawie. Uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że jest ono niedopuszczalne, ponieważ nie zostały zachowane terminy przewidziane w art. 148 k.p.a., tzn. termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania wynosi 1 miesiąc i jego bieg rozpoczyna się w dniu, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej przesłankę wznowieniową z powodów wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 6 k.p.a. Natomiast w sytuacji przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W przedmiotowej zaś sprawie, decyzja Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2001 r., została doręczona skarżącemu w dniu 20 grudnia 2001 r. i z treści tej decyzji wiedział on o stanowisku zajętym przez Starostę E. Ponadto postanowienie o umorzeniu postępowania karnego było znane skarżącemu już w marcu 2002 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając rażące naruszenie prawa, poprzez naruszenie właściwości rzeczowej polegające na tym, że żądanie w sprawie wznowienia postępowania powinno być rozstrzygnięte przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (art. 150 § 2 k.p.a.), bezpodstawne przyjęcie, że był mu znany fakt zasięgnięcia opinii Starosty E. oraz bezzasadne założenie, że znał wyniki postępowania pokontrolnego. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 13 ust. 2 i art. 12 ust. 3 cytowanej już wyżej ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Wycofał natomiast przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wobec upływu terminu przewidzianego w art. 148 § 2 k.p.a. Nie do pogodzenia jest natomiast - zdaniem skarżącego - stwierdzenie organu, że skoro postępowanie karne zostało umorzone w marcu, to w tym też miesiącu skarżący musiał o tym wiedzieć. Niezależnie od powyższego podał, że skoro dopiero w decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej stwierdzono o zasięgnięciu opinii Starosty E., co "obecnie nikt nie kwestionuje, że opinii takiej nie było ani nie złożono stosownego wniosku w przedmiocie uzyskania takiej opinii', to tym samym organem właściwym do rozpoznania żądania o wznowienie winien być Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. W dalszej części uzasadnienia powołał się na pisma, które wskazują, że skarżący nie wiedział o umorzeniu postępowania karnego. Niezależnie od powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję [...]Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w E.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia[...] listopada 2002 r. i w uzasadnieniu - poza argumentami powołanymi przez organ pierwszej instancji - podał, ustosunkowując się do zarzutu z odwołania, że pogląd skarżącego, co do braku właściwości organu, jest chybiony. Nie zachodzą bowiem w rozpoznawanej sprawie przyczyny, o których mowa w art. 150 § 2 k.p.a.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Z.A. wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji, a uzasadniając obszernie swoje stanowisko, przytoczył zarzuty zawarte już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Ponadto dodał, że nastąpiło zasięgnięcie opinii Starosty E. przed wydaniem decyzji o odwołaniu skarżącego, na co wskazuje treść pisma z dnia [...] grudnia 2001 r. W piśmie tym bowiem, Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w E. powołuję się na rozmowę ze starostą.
Na rozprawie przed Sądem, skarżący wycofał wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 19 k.p.a., organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Oznacza to, że jeszcze przed wszczęciem postępowania na żądanie strony, organ bada swoją właściwość i w razie negatywnego wyniku, przekazuję żądanie strony, stosownie z brzmieniem art. 65 § 1 k.p.a., do organu właściwego w sprawie.
Natomiast zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a., organem administracji publicznej właściwym w sprawach m.in. odmowy wznowienia postępowania, jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji.
W rozpoznawanej sprawie organem, który wydał decyzję w ostatniej instancji, był Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej i to on właśnie odmówił wznowienia postępowania, co zgodnie z cytowanym powyżej przepisem, nie naruszałoby właściwości.
Rzecz jednak w tym, że na podstawie art. 150 § 2 k.p.a., o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, jeżeli przyczyną wznowienia jest działalność organu wydającego decyzję w ostatniej instancji.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.), komendanta miejskiego Państwowej Straży Pożarnej, a taką funkcję pełnił skarżący, odwołuje komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej po zasięgnięciu opinii starosty. Przepis art. 12 ust. 3 ustawy stosuje się odpowiednio, co oznacza, iż w przypadku braku tej opinii, komendant wojewódzki odwołuje komendanta miejskiego po upływie 14 dni od dnia przedstawienia wniosku o odwołanie. W sprawie zaś bezspornym jest, że [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, odwołał skarżącego ze stanowiska decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., bez zasięgnięcia opinii Starosty E. i przed upływem terminu, o którym mowa w art. 12 ust. 3 Po pierwsze wskazuje na to treść samej decyzji, a ściślej jej uzasadnienie, po wtóre zaś brak jest jakichkolwiek dokumentów w aktach sprawy, świadczących o powyższym fakcie. Co najwyżej można mówić, że zasięgnięto opinii organu nieuprawnionego a mianowicie Prezydenta Miasta E., na co wskazuje wystawiona przez niego opinia z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...]. Wreszcie, a właściwie przede wszystkim, komendant wojewódzki dopiero w piśmie z dnia [...] grudnia 2001 r, a więc już po wydaniu przez siebie decyzji, zwrócił się z prośbą do starosty – nawiązując do przeprowadzonej z nim rozmowy z dnia [...] listopada 2001 r. o zamiarze odwołania skarżącego ze stanowiska, tj. w dniu rozstrzygnięcia – o wydanie takiej opinii. Starosta wydał w konsekwencji tę opinię, dopisując ją pismem maszynowym, na wspomnianym już wyżej dokumencie z dnia[...] grudnia 2001. Kończąc tę kwestię, zwrócić jeszcze należy uwagę na potwierdzenie tych faktów przez pełnomocnika organu, na rozprawie przed Sądem. Natomiast organ drugiej instancji, tj. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, w wyniku poczynionych przez siebie ustaleń stwierdził, że odwołanie skarżącego ze stanowiska przez organ pierwszej instancji, było poprzedzone zasięgnięciem opinii Starosty E. Uznał zatem i to świadomie, wbrew oczywistym faktom, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana zgodnie z prawem.
Celem dewolucji kompetencji z art. 150 § 2 k.p.a., jest zachowanie zasady obiektywizmu i należy ją stosować, jeżeli przyczyną wznowienia jest działalność organu wydającego ostateczną decyzję oraz gdy istnieje związek pomiędzy działaniem tego organu, a podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania. Zaś podstawa taka istniała w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., tzn. decyzja wydana została przez organ pierwszej instancji, bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, a decyzja drugoinstancyjna Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, była wynikiem jego zamierzonego działania.
Reasumując, ten ostatni organ stracił kompetencje w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego, na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i tym samym została wyczerpana przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji żart. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Natomiast sam Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał swoją decyzję z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem winien uchylić powyższą decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji, a następnie samemu rozpoznać żądanie strony. Tym samym zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wobec powyższego rozstrzygnięcia, zbędne jest odnoszenie się przez Sąd do zagadnień merytorycznych ze skargi.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 132, a co do kosztów postępowania na podstawie art. 200 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 cytowanej wyżej ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.