II SA 1249/02

II SA 1249/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Wdowiak /przewodniczący/
Halina Emilia Święcicka /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 6 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA -Dorota Wdowiak Sędziowie asesor WSA -Izabela Głowacka-Klimas WSA-Halina Święcicka (spr.) Protokolant - Aleksandra Borowiec Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary za unieważnienie przeprowadzenia kontroli 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Okręgowego Inspektoratu Rybołówstwa Morskiego w [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. 2. stwierdza, że decyzje o których mowa w pkt 1 nie mogą być wykonywane w całości. 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S. N. kwotę zł 3 000,- (trzy tysiące ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 41 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 o rybołówstwie morskim (Dz. U. Nr 34, poz. 145 i z 1999 r. Nr 70, poz. 778) w związku z art. 86 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. Nr 129, poz. 1441) po rozpatrzeniu odwołania Pana S. N. od decyzji Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. [...] w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 30.000,- zł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W wyniku rozpatrzenia sprawy decyzji organ odwoławczy ustalił, że Pan S. N., będąc kierownikiem kutra uniemożliwił inspektorowi rybołówstwa morskiego wykonanie czynności kontrolnych. W dniu [...] stycznia 2002 r. w porcie [...] , dwóch inspektorów rybołówstwa morskiego rozpoczęło kontrolę powracającego z łowiska kutra. Po okazaniu legitymacji i oznaki służbowej kierownikowi kutra, jeden z inspektorów wszedł na pokład i wezwał kierownika do okazania dziennika okrętowego kutra. Po stwierdzeniu, że w dzienniku brakuje wpisów o wynikach dokonanych połowów inspektor podjął czynności mające na celu ustalenie ilości złowionych ryb oraz stosowanych do ich połowu narzędzi połowowych. Jednocześnie zakazał opuszczania portu do czasu zakończenia kontroli. W reakcji na to. Pan S. N. zażądał aby przeprowadzający kontrolę inspektor opuścił statek, ponieważ statek nie jest gotowy do kontroli. Oświadczył, że musi natychmiast opuścić port w celu wypatroszenia złowionych dorszy i zaczął odbijać od nabrzeża. Podczas odbijania kutra od brzegu inspektor wyskoczył na ląd, co potwierdzają :
protokół z przesłuchania i odwołanie kierownika kutra - Pana S. N.
protokół z przesłuchania Pana A. G. - armatora i członka załogi kutra
- oświadczenie złożone przez członków załogi kutra - Pana A. G. i Pana G. T.
Pomimo zakazu opuszczania portu, wydanego przez bosmanat portu [...], kuter [...] opuścił port i pomimo wielokrotnych wezwań bosmanatu do powrotu przebywał poza portem ponad 30 minut co potwierdził starszy bosman bosmanatu w protokole nr [...] . Po powrocie do portu kuter został ponownie poddany kontroli przez inspektorów rybołówstwa morskiego, pracownika bosmanatu i funkcjonariuszy Straży Granicznej. Postępowaniem powyższym Pan S. N. uniemożliwił inspektorowi rybołówstwa morskiego wykonanie czynności kontrolnych. Zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. Nr 34, poz. 145 i z 1999 r. Nr 70, poz. 778), dokonujący połowu żywych zasobów morza w polskich obszarach morskich jest obowiązany, na wezwanie inspektora lub dowódcy jednostki pływającej Straży Granicznej, zatrzymać się i na jego żądanie umożliwić wykonanie czynności kontrolnych. W myśl art. 41 wyżej wymienionej ustawy, kto nie stosuje się do polecenia inspektora lub dowódcy jednostki pływającej Straży Granicznej, wydanego na podstawie art. 38 lub art. 39, podlega karze pieniężnej do wysokości nie przekraczającej dwudziestokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji właściwie ocenił faktyczny sprawy i wymierzył karę odpowiadającą społecznej szkodliwości naruszenia, przez Pana S. N. przepisów o rybołówstwie morskim. Wyjaśnienia złożone przez skarżącego w odwołaniu nie stanowią uzasadnienia do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. Uniemożliwianie właściwym organom administracji państwowej, wykonywania obowiązków nałożonych na nich przez ustawę oraz zachowanie narażające na niebezpieczeństwo urzędnika państwowego podczas wykonywania przez niego czynności służbowych, stanowi rażące naruszenie podstawowych zasad funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego. W związku z wnioskiem złożonym przez Pana S. N. w odwołaniu o uzupełnienie materiałów dowodowych przez przesłuchanie kierownika i członków załogi kutra [...] zwrócił uwagę, że czynności te zostały dokonane przez organ
pierwszej instancji, o czym świadczą protokoły z przesłuchania Pana S. N. i Pana A. G., członka załogi oraz armatora kutra [...]. Dodatkowe wyjaśnienia, które potwierdzają zeznania wynikające z protokołów zawierają oświadczenia załączone do odwołania.
W skardze do Sądu na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2002 r. Pan S. N. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej:
1. Naruszenie przepisów postępowania tj.:
- art. 75 § 1 kpa w związku z art. 78 § 1 kpa
* art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nie dopuszczeniu i nie przeprowadzeniu dowodów: z przesłuchania świadka G. T. i zaświadczenia o wysokości zarobków skarżącego
* art. 80 kpa poprzez jego błędną wykładnię polegającą na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego
* art. 107 § 3 kpa poprzez jego błędną wykładnię polegającą na pominięciu w uzasadnieniu faktycznym decyzji, wskazania dowodów, na których organ się oparł, a także przyczyn odmowy wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom skarżącego, zeznaniom świadka A. G. i oświadczeniom świadków zdarzenia
2. Naruszenie prawa materialnego tj.:
- art. 41 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o rybołówstwie morskim poprzez
określenie wymiaru kary na kwotę 30.000,- zł. W oderwaniu od faktycznych
okoliczności sprawy w sposób nieadekwatny do realnej szkodliwości zdarzenia.
Na podstawie art. 52 ust. 1 ustawy o NSA wnosił o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
* zaświadczenia o wysokości zarobków skarżącego,
* zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w [...], iż syn skarżącego jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku,
* zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia żony skarżącego, na okoliczność sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego,
* akt Prokuratury Rejonowej w [...] sygn. akt [...], w której toczyło się dochodzenie o przestępstwo z art. 160 § 1 kk na skutek zawiadomienia Okręgowego Inspektoratu Rybołówstwa Morskiego w [...] o popełnieniu przestępstwa przez S. N., które to postępowanie zostało zakończone wydaniem postanowienia o jego umorzeniu z uwagi na brak znamion czynu zabronionego na okoliczność ustalenia przebiegu zdarzenia w dniu [...] stycznia 2002 r.
W skardze podkreślał, że najważniejszym zadaniem organów administracyjnych I i II instancji było ustalenie stanu faktycznego, który decydował o zasadności ukarania skarżącego. Świadków zdarzenia było tylko 5 i pominięcie dowodu z zeznań świadka zdarzenia - członka załogi G. T. o co domagał się w postępowaniu przed II instancją nie pozwoliło ustalić wszystkich okoliczności. Organ II instancji uznał, że taki dowód został przeprowadzony w postępowaniu przed organem I instancji, co nie odpowiada prawdzie. Zdaniem skarżącego przesłuchanie świadka miało znaczenie dla rozstrzygnięcia a waga sprawy nie uzasadniała odstąpienia od przeprowadzenia tego dowodu. Organ ustalając stan faktyczny oparł swoje ustalenia, w części dotyczącej przebiegu zdarzenia na kutrze jedynie na podstawie zeznań inspektorów oraz sprawozdania z kontroli jednostek rybackich w porcie [...] a odmówił wiary zeznaniom skarżącego w żaden sposób nie uzasadniając swojego stanowiska, przy równoczesnym pominięciu dowodu z przesłuchania jednego ze świadków zdarzenia. Organ nie dokonał całościowej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego, uzasadnienie faktyczne powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji nie zawiera jakiejkolwiek oceny dowodów zebranych w toku postępowania. W uzasadnieniu decyzji brak jest omówienia kwestii wysokości nałożonej kary pomimo, że skarżący w odwołaniu od decyzji I instancji wnosił ojej zmniejszenie. Okoliczność, że nałożona kara jest zgodna z przepisem art. 41 ustawy o rybołówstwie morskim nie uzasadnia przyjęcia, że jej wysokość jest adekwatna do stopnia ewentualnego zawinienia skarżącego a przede wszystkim jego sytuacji rodzinnej i finansowej.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Poinformował, że stwierdzone podczas ponownej kontroli kutra [...] nieprawidłowości stały się podstawą do wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego w wyniku którego wymierzona została Panu S. N. kara pieniężna w wysokości zł. 3.000,- zł. za prowadzenie połowów dorsza niedopuszczalnym narzędziem połowowym oraz wyłowienie, zatrzymanie i transport niewymiarowych dorszy. W związku z zarzutem nie uwzględnienia żądania skarżącego o uzupełnienie materiałów dowodowych przez przesłuchanie kierownika i członków załogi kutra, zwrócił, uwagę, że czynności te zostały dokonane przez organ pierwszej instancji. Świadczą o tym protokoły z przesłuchania Pana S. N. i Pana A. G., członka załogi oraz armatora kutra. Ponadto Panowie A. G. i G. T. złożyli oświadczenia w sprawie zdarzeń zaistniałych podczas kontroli statku załączone do odwołania. Z oświadczeń wynika, że obaj Panowie nie są w stanie dokładnie wyjaśnić co się w tym czasie zdarzyło, ponieważ nie zwracali uwagi na znajdującego się na statku inspektora. Wymierzona kara odpowiada społecznej szkodliwości naruszenia przepisów o rybołówstwie morskim. Złożone wyjaśnienia podniesione przez skarżącego dotyczące jego sytuacji finansowej nie stanowią uzasadnienia do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. Posiadany charakter nie jest czynnikiem usprawiedliwiającym naruszanie obowiązujących przepisów prawa. Uniemożliwianie właściwym organom administracji państwowej wykonywania obowiązków nałożonych na nich przez ustawę oraz zachowanie narażające na niebezpieczeństwo urzędnika państwowego podczas wykonywania przez niego czynności służbowych stanowi rażące naruszenie podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem rozpoznania jest skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270). Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 240, poz. 2052, z 2004 r. Nr 124, poz. 1153), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone,
podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Niniejsza sprawa została przekazana do rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującej orzekanie w sprawach skarg na m. inn. decyzje administracyjne. Złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa oraz zasada czynnego udziału strony w postępowaniu zawarta w art. 10 kpa. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 78 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Żądanie przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania w charakterze świadków na okoliczność zdarzenia na kutrze z całą pewnością było okolicznością mającą znaczenie dla sprawy. Organ może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka tylko w przypadkach wskazanych w § 2 wymienionego przepisu.
Zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o rybołówstwie morskim
karze pieniężnej podlega dokonujący połowu, który nie stosuje się do polecenia
inspektora. Wysokość kary pieniężnej nie może przekroczyć dwudziestokrotnego
przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za rok poprzedzający,
ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Wymierzona, wysoka
kara mieści się w granicach określonych przez wskazany przepis natomiast ustalenia
co do podstawy do jej wymierzenia nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Wydając
decyzję o wymierzeniu kary organ wskazał jako podstawę uniemożliwienie
przeprowadzenia kontroli statku inspektorowi rybołówstwa morskiego, podczas, gdy
w świetle materiału dowodowego wynika, że kontrola rozpoczęła się a po
półgodzinnej przerwie została przeprowadzona. Pozostaje zatem ustalenie do jakiego
polecenia inspektora nie zastosował się skarżący. Ocena, czy zachowanie skarżącego
będącego kierownikiem kutra stanowią działania, które uniemożliwiły przeprowadzenie kontroli - według oceny Sądu - nie zostały należycie wyjaśnione.
Czynności, jakie podjął kontroler po wejściu na kuter świadczą o tym, że kontrola rozpoczęła się. Po okazaniu legitymacji i oznaki służbowej kapitanowi statku oraz wezwaniu do okazania dziennika okrętowego został udostępniony mu dziennik pokładowy, w którym stwierdził brak adnotacji o ilości złowionych ryb, po czym przystąpił do oględzin połowu. Jak wynika z informacji organu, nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli są przedmiotem odrębnego postępowania. Ustalenia poczynione w wyniku kontroli, która jednak się odbyła były dla organu podstawą dla wymierzenia odrębnej kary pieniężnej. W raporcie z kontroli podpisanym przez kierującego statkiem zamieścił on uwagę, że wyprosił inspektora z kutra z powodu wypatroszenia ryby. podobne stwierdzenie ..o wyproszeniu inspektora" zostały zawarte w protokole Nr [...] z inspekcji kontrolnej statku podpisanym przez starszego bosmana – J. R. Wyjaśnienia złożone przez skarżącego dotyczące opuszczenia statku przez kontrolera różnią się od przyczyn opuszczenia statku przedstawionych przez inspektora rybołówstwa morskiego. Wątpliwości Sądu budzą również stwierdzenia, co do oceny, czy kontrola rozpoczęła się czy też oczekiwano z nią do czasu dostarczenia druków przez drugiego kontrolera. Skarżący zasadnie podnosi, że do wyjaśnienia sprawy przyczyniłoby się przesłuchanie bezpośrednich świadków zdarzenia - rybaków stanowiących załogę. W trakcie postępowania przesłuchano w charakterze strony a nie w charakterze świadka A. G. - armatora statku, który nie potwierdził w sposób jednoznaczny uniemożliwienia dokonania kontroli kutra. W trakcie przesłuchania inspektorów rybołówstwa morskiego w charakterze świadków: P. K. i T. K. nie uczestniczył Skarżący, będący stroną postępowania co jest pogwałceniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 kpa). Zgodnie z art. 79 kpa strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przesłuchania dowodu ze świadków przynajmniej na siedem dni przed terminem, ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom oraz składać wyjaśnienia. Poczynione ustalenia co do przebiegu zdarzenia jak podnosi w skardze Skarżący nie doprowadziły do wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.
Wobec tego, że sprawa wymaga wyjaśnienia. Sąd uznał, że obie decyzje należało uchylić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i
lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 ww. ustawy.