II SA 1210/02

II SA 1210/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Anna Robotowska /sprawozdawca/
Ewa Frąckiewicz /przewodniczący/
Sygn. powiązane
GSK 1311/04 - Wyrok NSA z 2005-02-21
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz, Sędziowie Asesor WSA Andrzej Wieczorek, NSA del. Anna Robotowska (spr.), Protokolant Aleksandra Macewicz, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2004 r. sprawy ze skargi B. SA z/s w [...] na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2000r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego słowno – przestrzennego nr rej. [...] 1). uchyla zaskarżoną decyzję 2). zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz B. SA kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] listopada 2002r. unieważnił prawo z rejestracji znaku towarowego słowno – przestrzennego [...] nr [...].
W uzasadnieniu decyzji podano, że [...] P. wniosły o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słownego [...] udzielonego za numerem [...] na rzecz E. spółka z o.o. w W. stanowiące obecnie własność firmy B. SA z [...], a przeznaczone do oznaczania alkoholi w klasie 33. Zdaniem wnioskodawcy rejestracja znaku [...] nastąpiła z naruszeniem przepisu art. 6 ustawy o znakach towarowych, ponieważ firma E. nie dysponowała zarówno w dacie zgłoszenia, jak i w dacie rejestracji znaku ([...] lipiec 1997r.) koncesją na wytwarzanie napoi alkoholowych, ani też nie prowadziła działalności gospodarczej w zakresie produkcji i obrotu napojami alkoholowymi, a rejestracja znaku w myśl powołanego wyżej przepisu art. 6 może być dokonana na rzecz przedsiębiorstwa i tylko dla towarów będących przedmiotem jego działalności gospodarczej.
Uprawniony z rejestracji znaku nr [...] wniósł o oddalenie wniosku jako bezzasadnego. Jednocześnie zakwestionował posiadanie przez wnioskodawcę interesu prawnego w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji. Podniósł, iż wnioskodawca jako swój interes prawny wskazał fakt produkowania wódki, a nie konkretny przepis prawa materialnego, który jest konieczny do wykazania interesu prawnego, w odróżnieniu od interesu faktycznego, którym jest produkcja wódki. Kwestionując interes prawny wnioskodawcy uprawniony z rejestracji powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrażone w wyroku z dnia 28 maja 1999r. sygn. akt III RN 5/99 odnośnie decyzji Kolegium Orzekającego z dnia [...] marca 2000r. nr [...] w sprawie lodów [...].
Zgodnie z przywołanym stanowiskiem Sądu Najwyższego interesem prawnym w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy o znakach towarowych jest interes prawny, o którym mowa w art. 28 kpa, tj. interes oparty na przepisie prawa materialnego, który jest interesem indywidualnym.
Uprawniony z rejestracji wyraził też pogląd, że przesłanki z art. 6 ustawy o znakach towarowych powinny być badane w stosunku do faktycznego, w dacie rozpatrywania wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku nr [...] – uprawnionego z tej rejestracji, tj. B. SA z [...] oraz, że działalność gospodarcza w zakresie towarów i usług objętych rejestracją powinna też być badana w odniesieniu do B. SA, gdyż firma E., na rzecz której została dokonana rejestracja była jednym z podmiotów gospodarczych skupionych w H. SA od 1994r.
Zdaniem Urzędu Patentowego wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji znaku [...] ([...]).
Kolegium Orzekające przyjęło szerszą interpretację pojęcia interesu prawnego niż uczynił to Sąd Najwyższy w wyroku wskazanym przez uprawnionego do znaku i uznało, że interesem prawnym na zasadach sprawiedliwości jest też interes wynikający ze stanów faktycznych np. polegający na zapewnieniu ochrony prawnej dotychczasowej produkcji.
W niniejszej sprawie taki interes prawny wnioskodawcy wynikający ze stanu faktycznego Urząd Patentowy upatruje w ochronie produkcji alkoholu.
Działalność [...] sprowadza się do produkcji alkoholu, a jednym z tych produktów jest wódka oznaczana mianem [...] produkowana w latach 1994 – 1998 i znana na rynku polskim jak i za granicą.
Na skutek rejestracji znaku towarowego [...] na rzecz E. Spółka z o.o. (poprzednik firmy B. SA w [...]) dalsza produkcja wódki pod nazwą [...] przez [...] stała się niemożliwa z uwagi na fakt, iż prawo do używania nazwy [...] przysługuje temu podmiotowi, na rzecz którego znak [...] został zarejestrowany.
Organ uznając wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji, wobec naruszenia art. 6 w zw. z art. 5 u.z.t. za zasadny podniósł, że zgodnie z orzecznictwem Urzędu Patentowego i Komisji Odwoławczej ważność rejestracji znaku towarowego uzależniona jest od spełnienia wymogu faktycznego prowadzenia przez uprawnione przedsiębiorstwo działalności gospodarczej i to takiej, której przedmiotem są towary objęte prawem rejestracji danego znaku, a prowadzenie takiej działalności winno istnieć najpóźniej w dacie rejestracji. Odmienna wykładnia art. 6 ustawy o znakach towarowych prowadziłaby do sankcjonowania fikcyjnych przedsiębiorstw i fikcyjnych znaków towarowych. Znak [...] nr [...] został zarejestrowany dla oznaczania napojów alkoholowych w klasie 33. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej (Dz. U. nr 41, poz. 324 ze zm.) działalność w zakresie produkcji i rozlewu wódek wymaga koncesji. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 3 ustawy z 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. nr 35, poz. 230) zezwolenia wymaga również prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego napojami alkoholowymi. Koncesja wymagana jest również w przypadku obrotu napojami alkoholowymi za granicą. Podmiot, tj. E. SA w chwili rejestracji znaku [...] na swoją rzecz ([...] lipiec 1997r.) nie legitymował się wyżej wymienionymi zezwoleniami i nie mógł więc legalnie prowadzić rzeczywistej działalności w zakresie produkcji i rozlewu napojów alkoholowych lub obrotu tymi napojami.
Zdaniem organu podmiot, którego produkcja jest nie tylko zagrożona, ale i wstrzymana, narażony na straty finansowe, uwikłany w liczne procesy sądowe o własność kilkunastu znaków towarowych z uczestnikiem postępowania lub z jego poprzednikiem – ma interes prawny w żądaniu usunięcia przeszkody mającej znaczenie dla jego egzystencji.
W ocenie organu nie znajduje uzasadnienia stanowisko uczestnika postępowania odnośnie odniesienia daty prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie towarów i usług objętych rejestracją do daty wniesienia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji, a nie do daty rejestracji. Ponieważ kwestia w jakiej najpóźniej dacie uprawniony podmiot zobowiązany jest podjąć rzeczywistą działalność gospodarczą nie stanowiła przedmiotu zainteresowania doktryny – Kolegium Orzekające uznało, iż datą tą – jest data rejestracji znaku (wydania decyzji). Stanowisko takie zajęła tez Komisja Odwoławcza w swej decyzji z dnia [...] lutego 1994r. nr [...] wyrażając pogląd, że przepis art. 6 ust. 1 ustawy o znakach towarowych przy uwzględnieniu istoty i celu ochrony prawnej udzielanej znakom uzasadnia przyjęcie, że dla ważności rejestracji znaku towarowego wymóg faktycznego prowadzenia przez uprawniony podmiot (przedsiębiorstwo) działalności gospodarczej obejmującej towary i usługi, dla których zgłaszający ubiega się o rejestrację znaku towarowego odnieść należy najpóźniej do daty rejestracji znaku. Stanowisko takie znajduje też potwierdzenie w art. 25 pkt 5 ustawy o znakach towarowych stanowiącym, że prawo z rejestracji znaku towarowego wygasa wskutek zaprzestania przez uprawnionego działalności gospodarczej. Skoro więc przepis ten nakłada na uprawnionego obowiązek prowadzenia działalności gospodarczej, a z zaprzestaniem takiej działalności wiąże się skutek w postaci wygaśnięcia prawa z rejestracji, przyjęcie odmiennej wykładni art. 6 ustawy i odniesienie prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie towarów objętych rejestracją do daty wniesienia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji prowadziłoby do sankcjonowania fikcyjnych przedsiębiorstw i ich fikcyjnych znaków towarowych, co byłoby sprzeczne z założeniami i celem ustawy o znakach towarowych.
Urząd Patentowy nie podzielił też stanowiska uprawnionego z rejestracji, że wobec zmiany podmiotu uprawnionego z rejestracji z E. Sp. z o.o. na B. SA przesłanki z art. 6 ustawy powinny być badane i oceniane w stosunku do tego nowego podmiotu.
Jak wynika z zapisu art. 6 ustawy o znakach towarowych, "że rejestracja znaku towarowego może być dokonana na rzecz przedsiębiorstwa i tylko dla towarów będących przedmiotem jego działalności" wymogi dotyczące rejestracji znaku towarowego odnoszą się do daty rejestracji znaku i do osób (zgłaszających), które chcą uzyskać rejestrację. Zdaniem Urzędu przepis ten wyklucza odniesienia tych wymogów.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł uprawniony do znaku w którym zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 6 i 30 u.z.t.) i procesowego – art. 10, 77 i 107 kpa i domaga się uchylenia decyzji.
W uzasadnieniu podniesiono, iż organ interes prawny wnioskodawcy wywiódł ze stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim uznał, iż wnioskodawca jako producent alkoholu ma interes prawny w żądaniu unieważnienia znaku przyznanego na rzecz E.
Zdaniem skarżącego zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że Urząd Patentowy nie prowadził żadnego postępowania dowodowego dotyczącego stanu faktycznego, z którego możliwym byłoby wywiedzenie istnienia po stronie wnioskodawcy rzekomego interesu prawnego w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego naszego Mocodawcy.
Ustalenia, iż wnioskodawca pozbawiony jest możliwości produkowania alkoholu, a jego "produkcja jest nie tylko zagrożona ale i wstrzymana" nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami, a okoliczności związane z możliwością produkcji alkoholu przez wnioskodawcę nie były w ogóle badane przez Urząd Patentowy w toku postępowania.
W ocenie strony Urząd Patentowy arbitralnie stwierdził, iż wódka [...] jest jednym z produktów [...], znanym zarówno na rynku polskim jak i za granicą. W aktach sprawy brak jednak jakichkolwiek dowodów, które pozwalałyby uznać powyższe okoliczności za udowodnione.
Wywodzenie interesu prawnego wnioskodawcy w żądaniu unieważnienia prawa będącego własnością spółki B. SA, w oparciu o powyższe, w żaden sposób nie udowodnione okoliczności faktyczne jest sprzeczne zarówno z treścią art. 7 i 77 kpa jak i art. 30 ustawy o znakach towarowych.
Wskazać przy tym także należy, iż okoliczność produkcji alkoholu i rzekoma konieczność jej ochrony jest okolicznością faktyczną, a nie prawną i w związku z tym nie daje podstaw do uznania, że po stronie wnioskodawcy istnieje interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego przysługującego spółce B. SA.
Unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego będącego własnością innego uczestnika gry rynkowej, pozostaje bowiem bez wpływu na możliwość produkcji alkoholu. Możliwość tę wnioskodawca ma bez względu na to czy to prawo z rejestracji znaku towarowego [...] zostanie unieważnione czy też nadal będzie przysługiwało naszemu Mocodawcy.
Unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego umożliwia natomiast wnioskodawcy posługiwanie się tym oznaczeniem w obrocie i uzyskiwanie w ten sposób korzyści finansowych.
Taka przyczyna występowania z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego nie daje podstaw by uznać, że posiada on interes prawny, o którym mowa w art. 30 ustawy o znakach towarowych, w powyższym żądaniu.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera stwierdzenie, że rejestracji znaku towarowego [...] [...] nastąpiła z naruszeniem art. 6 ustawy o znakach towarowych, bowiem spółka E. SA w chwili rejestracji znaku [...] w dniu [...] lipca 1997r. nie legitymowała się koncesją na działalność w zakresie produkcji i rozlewu wódek, ani zezwoleniem na obrót handlowy napojami alkoholowymi.
Skarżący podniósł, iż Urząd Patentowy nie prowadził jakiegokolwiek postępowania dowodowego związanego zarówno z koncesjami i zezwoleniami jak i obowiązkiem ich uzyskania przez spółkę, na rzecz której znak towarowy [...] [...] został zarejestrowany. Urząd Patentowy nie zbadał także jaką działalność gospodarczą prowadził ten podmiot gospodarczy.
Bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, stwierdzenie że rejestracja tego znaku towarowego nastąpiła z naruszeniem art. 6 ustawy jest pozbawione podstaw i stanowi ponadto przejaw naruszenia art. 7 kpa, który nakłada na organ orzekający obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Przepis art. 7 kpa odwołuje się do zasady prawdy obiektywnej obowiązującej na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, której rozwinięcie zawiera przepis art. 77 §1 kpa stanowiący, iż organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W niniejszej sprawie Urząd Patentowy nie tylko nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, ale także bez dysponowania jakimikolwiek dowodami uznał, że podmiot na którego rzecz nastąpiła rejestracja znaku towarowego nie prowadził działalności gospodarczej związanej z alkoholami.
Urząd Patentowy przesłał powyższe odwołanie jako skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który następnie zgodnie z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W odpowiedzi na odwołanie (skargę) organ wniósł o jego oddalenie jako niezasadnego.
Uczestnik postępowania pozostawił decyzję do uznania Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim Sąd nie podziela stanowiska organu, który interes prawny wnioskodawcy upatruje jedynie w ochronie produkcji alkoholi. Pojęcie interesu prawnego, stanowiącego przesłanki żądania unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego jest tożsame z pojęciem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego.
Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1999r. III RN 5/99 (OSNAP i US z 2000r. nr 9, poz. 337) i uważa, iż interes prawny o którym mowa w art. 28 kpa jest interesem opartym na przepisie prawa materialnego.
Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego.
Z akt niniejszej sprawy nie wynika by wnioskodawca wskazał konkretną normę prawa materialnego, która uzasadnia jego interes prawny w żądaniu unieważnienia praw z rejestracji, również Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji nie wypowiedział się w tym zakresie.
W aktach sprawy brak dowodów na to, iż rejestracja przedmiotowego znaku była powodem zaprzestania produkcji alkoholu przez wnioskodawcę, a w szczególności wódki oznaczonej [...], która była znana na rynku polskim i za granicą, a takie ustalenia wynikają z decyzji. Te ustalenia organu nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym, a na podstawie tychże ustaleń organ uznał istnienie interesu prawnego wnioskodawcy w żądaniu unieważnienia znaku.
Również należy podnieść, iż organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, które pozwoliłoby mu na poczynione ustalenia, iż E. Spółka z o.o. w dacie rejestracji przedmiotowego znaku nie spełniała przesłanek z art. 6 u.z.t. E. Spółka z o.o. nie brała udziału w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji przedmiotowego znaku, mimo to organ oparł swoje rozstrzygnięcie o ustalenia dotyczące jej działalności gospodarczej w dacie rejestracji, nie przeprowadzając w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego.
Z akt sprawy nie wynika na podstawie jakich faktów organ dokonał ustaleń, iż E. Spółka z o.o. nie prowadziła w dacie rejestracji znaku działalności w zakresie produkcji i sprzedaży napojów alkoholowych i nie posiadała koniecznych do prowadzenia w tym zakresie działalności gospodarczej, zezwoleń i koncesji.
Urząd Patentowy działający w niniejszej sprawie w trybie postępowania spornego jest związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązek w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Wynika to z §11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993r. w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. nr 36, poz. 160) oraz art. 37 ustawy z dnia 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych (Dz. U. nr 5, poz. 17 z późn. zm.).
Urząd Patentowy musi m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwiania sprawy.
Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 §1 i 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 §3 kpa. W rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy dopuścił się naruszenia tych reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy o czym świadczy przede wszystkim uzasadnienie decyzji.
Organ ponownie rozpoznając sprawę wyjaśni istnienie interesu prawnego wnioskodawcy opartego na konkretnej podstawie materialnoprawnej, a także w oparciu o wskazane przez strony dowody ustali czy prowadzone przez E. spółkę z o.o. działalność gospodarcza w dacie rejestracji przedmiotowego znaku uzasadniała udzielenie prawa ochronnego na towary w klasie 33., czy też rejestracja znaku została dokonana z naruszeniem art. 6 u.z.t.
Reasumując powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 §1 lit.b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.