II SA 1198/88

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2004-08-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
ewidencja ludnościzameldowaniewymeldowaniepostępowanie administracyjnedwuinstancyjnośćprawo administracyjnedecyzja administracyjnasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody o anulowaniu zameldowania, stwierdzając rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.

Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody uchylającej decyzję Wójta i orzekającej o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania W. G. na pobyt stały. Sąd administracyjny stwierdził nieważność decyzji Wojewody, uznając, że organ odwoławczy wydał orzeczenie w przedmiocie anulowania zameldowania na podstawie innego przepisu niż organ pierwszej instancji, co stanowiło rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę W. G. na decyzję Wojewody z maja 2002 r., która uchyliła decyzję Wójta odmawiającą wymeldowania W. G. i orzekła o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania W. G. na pobyt stały. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody, uznając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Kluczowym zarzutem było naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.), ponieważ organ odwoławczy rozpoznał sprawę w innym przedmiocie (anulowanie zameldowania na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności) niż organ pierwszej instancji (wymeldowanie na podstawie art. 15 ust. 2 tej ustawy). Sąd podkreślił, że takie działanie pozbawiło skarżącego możliwości kontroli jego sprawy przez organ pierwszej instancji, co jest rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji, sąd uchylił decyzję Wojewody, orzekł o jej niewykonalności do czasu uprawomocnienia i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może zmienić przedmiotu sprawy rozstrzyganej przez organ pierwszej instancji, jeśli prowadzi to do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie wymeldowania i orzekając o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania, naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, co stanowi rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, jeśli wykazuje ona cechy rażącego naruszenia prawa.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja podlega stwierdzeniu nieważności w przypadku rażącego naruszenia prawa.

Pomocnicze

k.p.a. art. 15 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

u.e.l. art. 47 § 2

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Podstawa prawna do prowadzenia postępowania w celu uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania.

u.e.l. art. 15 § 2

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Podstawa prawna do odmowy wymeldowania.

k.c. art. 199

Kodeks cywilny

Zgoda wszystkich współwłaścicieli jest niezbędna, gdy czynność przekracza zwykły zarząd.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany granicami skargi i jest obowiązany z urzędu stosować właściwy sposób rozstrzygania.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o niewykonalności decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy wydał decyzję w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania, podczas gdy organ pierwszej instancji rozpatrywał sprawę w przedmiocie wymeldowania, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Pogwałcenie prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej jest rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa powoduje bezwzględną eliminację decyzji z obrotu prawnego, podczas gdy inne naruszenia są pod tym względem stopniowalne. Istotę rażącego naruszenia prawa należy upatrywać w tym, że powoduje ono zaprzeczenie któremuś z dokumentów normy prawnej oraz w tym iż nie jest ono stopniowalne.

Skład orzekający

Krystyna Józefczyk

przewodniczący-sprawozdawca

Robert Sawuła

członek

Joanna Zdrzałka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy, możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przedmiotu sprawy przez organ odwoławczy w kontekście przepisów o ewidencji ludności i postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje fundamentalną zasadę postępowania administracyjnego – dwuinstancyjność – i pokazuje, jak jej naruszenie może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Organ odwoławczy zmienił przedmiot sprawy? Sąd stwierdził nieważność decyzji!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SA/Rz 1275/02 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-08-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka
Krystyna Józefczyk. /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego W. G. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
SA/Rz 1275/02
U z a s a d n i e n i e
Decyzją z dnia [...] III 2002 r. Nr [...] Wójt Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku J. i K. K. o wymeldowaniu W. G. z pobytu stałego w domu Nr [...] w Z. odmówił jego wymeldowania powołując jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 15 ust. 2 ustawy z 10 IV 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. Nr 32 poz. 174 ze zm./.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe wskazywało iż opuszczenie przez W. G. przedmiotowego lokalu ma charakter tymczasowy a sami wnioskodawcy wskazali, że zabrał tylko część rzeczy osobistych. Wezwanie na rozprawę wysłane na adres w przedmiotowym domu odebrał osobiście W. G.
Odwołanie od tej decyzji złożyli J. i K. K. domagając się jej uchylenia. Wskazali, że W. G. nie ma żadnych uprawnień do przebywania w tym domu i faktycznie w XII 2001 r. opuścił ten lokal zamieszkując ze swoim ojcem.
Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].V.2002r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania W. G. na pobyt stały w Z. Nr [...] powołując jako podstawę prawną przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.
Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego zdaniem organu zachodzą podstawy do rozpoznawania sprawy pod kątem anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania /art. 47 ust. 2/ a nie wymeldowania w trybie art. 15 ust. 2 ustawy. Zameldowanie stanowi czynność materialno-techniczną, której organ prowadzący ewidencję ludności dokonuje na podstawie zgłoszenia w oparciu o art. 47 ust. 1 ustawy. Zgłoszenia dokonuje się na specjalnym formularzu "zgłoszenie pobytu stałego". Jeżeli po dokonaniu zameldowania ujawnią się wątpliwości co do danych zgłoszonych w formularzu organ meldunkowy w oparciu o art. 47 ust. 2 prowadzi postępowanie, w wyniku którego może w drodze decyzji administracyjnej uchylić czynność materialno-techniczną zameldowania.
Przesłankami warunkującymi zameldowanie osoby na pobyt stały są: zamieszkanie w danej miejscowości pod wskazanym adresem z zamiarem stałego w nim przebywania (art. 6 ust. 1), posiadanie uprawnień do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie (art. 9 ust. 2) oraz potwierdzenie przez właściciele bądź zarządcę faktu pobytu oraz wskazanie czy osobie zgłaszającej pobyt stały przysługuje uprawnienie do przebywania w tym lokalu (art. 29 ust. 1).
Z akt sprawy wynika, że właścicielami przedmiotowego budynku mieszkalnego są na zasadzie wspólności małżeńskiej J. i K. K.
W czasie prowadzonego postępowania administracyjnego J. i K. K. oświadczyli do protokołu, że nie potwierdzali W. G. uprawnień do przebywania w przedmiotowym lokalu.
W. G. zaprzecza temu i twierdzi, iż zgodę wyraziła J. K.
Jak wynika z wyjaśnienia organu I instancji z 22 V 2002 r. w tym okresie gdy zameldowano W. G. stosowano praktykę potwierdzania uprawnień tylko przez jednego ze współwłaścicieli.
Przyjmując nawet, że tego potwierdzenia dokonała J. K. to i tak pozostaje to w sprzeczności z art. 199 Kc, iż niezbędna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli gdy czynność przekracza zwykły zarząd.
Druki "zgłoszenie pobytu stałego" przechowywane są przez 5 lat i z tych względów nie ma możliwości sprawdzenia zgodności oświadczeń ze stanem faktycznym.
Decyzję tą zaskarżył W. G. wnosząc o jej uchylenie.
W motywach skargi naprowadził, iż przedmiotowe mieszkanie opuścił tylko tymczasowo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych względów niż podnosi skarżący W. G.
Zgodnie z przepisami art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że jest obowiązany z urzędu stosować właściwy sposób rozstrzygania niezależnie od zarzutów podniesionych i wniosków sformułowanych w skardze.
Natomiast zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 cyt. ustawy Sąd kontrolując decyzję bada jej zgodność z prawem.
Kontrola ta jednak nie może być przeprowadzona w sposób dowolny lecz wprost przeciwnie, powinna przebiegać w określonej kolejności.
Podstawą w tym zakresie jest bez wątpienia kontrola z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność zaskarżonej decyzji.
Ustalenie bowiem którejkolwiek z wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę zbędną ale i niedopuszczalną.
W następnej kolejności Sąd przechodzi do oceny ewentualnego istnienia innych wad tj. niezachowania przepisów postępowania administracyjnego oraz naruszenia przepisów prawa materialnego.
Poddawszy zaskarżoną decyzją takiej kontroli Sąd doszedł do wniosku, iż zaskarżona decyzja Wojewody z dnia [...] V 2002 r. Nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania decyzja organu I instancji wydana została na podstawie przepisów art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 IV 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz. U. Nr 32 z 1984 r./ w której odmówiono wymeldowania W. G. z pobytu w mieszkaniu w miejscowości Z.
Po rozpoznaniu odwołania właścicieli przedmiotowego lokalu organ odwoławczy wydając decyzję reformatoryjną uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania W. G. na podstawie przepisów art. 47 ust. 2 cyt. ustawy.
Zatem orzeczenie organu odwoławczego jest zupełnie innym orzeczeniem.
Jak wynika z art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zatem sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznawana i rozstrzygana, a rozstrzygnięcie organu odwoławczego musi mieścić się w granicach danej sprawy. "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania /art. 15/ została zrealizowana nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni" – Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski CH Beck str. 81.
Pogwałcenie prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej jest rażącym naruszeniem prawa /patrz: wyrok NSA z dnia 10 IV 1989 r. II SA 1198/88 ONSA 1989 Nr 1, poz. 30/.
Zatem wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej na podstawie art. 47 ust. 2 cyt. ustawy pozbawiło skarżącego możliwości jej kontroli przez organ jednej instancji.
Naruszono tym samym zasadę administracyjności postępowania.
Rażące naruszenie prawa powoduje bezwzględną eliminację decyzji z obrotu prawnego, podczas gdy inne naruszenia są pod tym względem stopniowalne. Istotę rażącego naruszenia prawa należy upatrywać w tym, że powoduje ono zaprzeczenie któregoś z dokumentów normy prawnej oraz w tym iż nie jest ono stopniowalne" /Z. Cieślak "o rażącym naruszeniu prawa w postępowaniu administracyjnym" PiP 1986 r. Nr 11 s. 109-111/.
Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
Na zasadzie przepisu art. 152 cyt. ustawy orzeczono, iż decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach orzeczono na zasadzie przepisów art. 200 cyt. ustawy.