V S 178/23

Sygn. akt V S 178/23 POSTANOWIENIE Dnia 31 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodnicząca: Sędzia Maria Dudziuk Sędziowie: Wiesława Śmich (del.) Dorota Walczyk po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2024 roku w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Ł. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym dla Warszawy –Mokotowa w Warszawie sygn. akt XVI C 3717/21 z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie postanawia: 1. stwierdzić, że w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie, pod sygn. akt XVI C 3717/21, nastąpiła przewlekłość postępowania; 2. przyznać skarżącej od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie kwotę 3000 (trzy tysiące) złotych za okres od 02 marca 2017 r. do 31 stycznia 2024 r.; 3. oddalić skargę w pozostałym zakresie; 4. zwrócić skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem opłaty od skargi i polecić jej wypłacenie z rachunku Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie; 5. przyznać skarżącej od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie kwotę 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym. Sygn. akt V S 178/23 UZASADNIENIE K. Ł. w dniu 27 kwietnia 2023 r. wniosła o: 1. stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie pod sygn. akt XVI C 3717/21 nastąpiła przewlekłość; 2. przyznanie skarżącej od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Warszawy –Mokotowa w Warszawie kwoty 12.000 złotych; 3. zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Warszawy –Mokotowa w Warszawie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów tego postępowania. W odpowiedzi na powyższe Prezes Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie wniósł o oddalenie skargi. Sąd Okręgowy ustalił w sprawie, iż: W dniu 07 marca 2017 r. do Sądu Rejonowego wpłynął pozew. W dniu 15 marca 2017 r. wydano w sprawie nakaz zapłaty. Następnie w dniu 01 czerwca 2017 wpłynął sprzeciw od nakazu zapłaty. W dniu 20 lipca 2017 r. wydano zarządzenie, w którym wezwano pozwaną do usunięcia braków formalnych sprzeciwu, które pozwana uzupełniła w dniu 28 sierpnia 2017 r. Następnie w dniu 3 stycznia 2019 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 15 maja 2019 r. W dniu 26 lutego 2019 r. wpłynęła odpowiedź na sprzeciw. W dniu 6 maja 2019 r. wydano zarządzenie w sprawie dotyczące delegacji sędziego referenta do pełnienia czynności administracyjnym w KSSiP. W dniu 7 maja 2019 r. wydano zaradzenie w sprawie. Na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. i w dniu 5 września 2019 r. przesłuchano świadków w sprawie. W dniu 4 listopada 2019 r. zmieniono termin rozprawy zaplanowany na dzień 5 listopada 2019 r., na którym to terminie odroczono rozprawę do dnia 27 lutego 2020 r. wobec niestawiennictwa świadka. W dniu 16 stycznia 2020 r. wpłynęło do Sądu Rejonowego pismo procesowe. Następnie zarządzeniem z dnia 26 lutego 2020 r. w związku z usprawiedliwioną nieobecnością referenta odwołano posiedzenie wyznaczone na dzień 27 lutego 2020 r. Następnie w dniu 14 maja 2020 r. wydano zarządzenie w sprawie o podziale części referatu sędziego referenta wobec długotrwałej nieobecności. Po czym niniejsza sprawa została ponownie wpisana do rep. C i wyznaczono nowego referenta w sprawie. W dniu 19 czerwca 2020 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 28 lipca 2020 r., na którym odroczono rozprawę do dnia 30 września 2020 r. Następnie na rozprawie w dniu 30 września 2020 r. Sąd Rejonowy odroczył rozprawę bez terminu wobec nie stawienia się świadka i dopuścił dowód z zeznań świadka na piśmie. W dniach 29 października 2020 r. oraz 07 kwietnia 2021 r. wydano zarządzenie w sprawie. Następnie zarządzeniem z dnia 13 lipca 2021 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 13 lipca 2021 r., który został zmieniony zarządzeniem z dnia 05 sierpnia 2021 r. na nowy termin w dniu 19 października 2021 r. Następnie zarządzeniem z dnia 18 października 2021 r. wobec usprawiedliwionej nieobecności sędziego referenta odwołano rozprawę wyznaczoną na dzień 19 października 2021 r. Kolejno w dniu 03 listopada 2021 r. wyznaczono nowego referenta w sprawie. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2022 r. skazano świadka na grzywnę za nieusprawiedliwiony brak nadesłania zeznań na piśmie. W dniu 09 marca 2022 r. odbyła się rozprawa, którą odroczono do dnia 10 czerwca 2022 r., którą następnie zarządzeniem z dnia 09 czerwca 2022 r. odwołano. Zarządzeniem z dnia 03 stycznia 2023 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 14 kwietnia 2023 r., na którą wezwano strony postępowania. Na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2023 r. Sąd Rejonowy pominął wniosek o przesłuchanie świadka oraz dopuścił dowód z zeznań strony pozwanej. Jednocześnie Sąd Rejonowy wydał wyrok w sprawie. W tym samym dniu powód, a następnie pozwana złożyli opłacony wniosek o uzasadnienie wyroku. Odpis wyroku Sądu Rejonowego wraz z uzasadnieniem został wysłany stronom w dniu 08 maja 2023 r. W świetle powyższych ustaleń skarga, w ocenie Sądu Okręgowego, zasługuje na uwzględnienie. Jak wnika z treści art. 2 ust. 2 powyższej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. W ocenie Sądu Okręgowego analiza czynności podejmowanych przez Sąd Rejonowy w objętym skargą postępowaniu, prowadzi do stwierdzenia, że uzasadniony jest zarzut przewlekłości postępowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 ww. ustawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, iż postępowanie w sprawie prowadzonej pod sygn. akt XVI C 3717/17 trwało ponad 6 lat. Tym samym w ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie doszło do nadmiernych odstępstw od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur, które mogą być uznane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki (post. SA w Katowicach z 11.5.2005 r., II S 26/05, Legalis). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ETPCz, który ocenia postępowanie jako całość i zwykle stwierdza przewlekłość, jeśli trwało ono w jednej instancji dłużej niż trzy lata (zob. tak np. Wyrok ETPC z dnia 10 lipca 1984 r. w sprawie G. przeciwko (...) , nr 8990/80 ), a w dwóch instancjach pięć lat (zob. tak np. Wyrok ETPC z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie D. przeciwko (...) , nr 19249/02 ), a z udziałem Sądu Najwyższego sześć lat (zob. tak np. wyrok ETPC z dnia 9 stycznia 2007 r. w sprawie G. przeciwko (...) , nr 47986/99 ), nawet jeśli w postępowaniu nie było długotrwałych okresów bezczynności sądu, wychodząc z założenia iż sprawnie działający system prawny powinien być w stanie osądzić w zasadzie każdą sprawę we wskazanych terminach. Z orzecznictwa ETPCz wynika, iż stwierdza on przewlekłość również w sprawie, w której czynności podejmowane były często, ale nie skończyła się ona odpowiednio szybko. Wielokrotnie bowiem podkreślano, że sam stopień skomplikowania sprawy nie usprawiedliwia ogólnej długości postępowania (sprawa P. przeciwko (...) , skarga nr 77741/01). Zdaniem Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie czynności zmierzające do nadania sprawie prawidłowego biegu i zmierzające do jej rozpoznania, nie były podejmowane w sposób terminowy, następowały w znacznych odstępach czasu, nieuzasadnionych okolicznościami. W tym miejscu wskazać należy, iż do przewlekłości postępowania doszło już na samym początku postępowania, bowiem pomimo, że uzupełnienie braków formalnych sprzeciw od nakazu zapłaty nastąpiło w dniu 04 sierpnia 2017 r., to Sąd Rejonowy dopiero zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2019 r. nakazał doręczyć odpis sprzeciwu od nakazu zapłaty stronie pozwanej. Natomiast pierwsza rozprawa w sprawie odbyła się dopiero w dniu 15 maja 2019 r. Następna rozprawa odbyła się 5 września 2019 r. Kolejno dwukrotnie zmieniano termin rozprawy wskutek nieprawidłowo wykonania zarządzenia przez Sąd Rejonowy, a następnie usprawiedliwianej nieobecności sędziego referenta. W konsekwencji czego rozprawa odbyła się dopiero w dniu 28 lipca 2020 r. W dalszej kolejności zauważyć należy, iż zarządzeniem z dnia 5 sierpnia 2021 r. Sąd Rejonowy zmienił kolejny termin rozprawy, jednocześnie wezwano pozwaną do osobistego stawiennictwa celem przesłuchania. Następnie wobec usprawiedliwionej nieobecności sędziego referenta zarządzeniem z dnia 18 października 2021 r. ponownie zmieniono termin rozprawy. Sąd Okręgowy ma na względzie okoliczność, iż w Sądach Rejonowych od dłuższego okresu występują braki kadrowe przy jednoczesnym wzroście wpływu nowych spraw, a także znana jest mu trudna sytuacja kadrowa Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie. Niemniej jednak z punktu widzenia prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie nie ma zasadniczego znaczenia, że sędzia, referendarz jak również inni pracownicy sądu są obciążeni pracą w stopniu uniemożliwiającym terminowe wykonywanie obowiązków, jakkolwiek należy podkreślić, że za nadmierne obciążenie pracą ani sędzia, ani referendarz, ani pracownicy wykonujący zarządzenia nie ponoszą odpowiedzialności. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka w tym zakresie ponosi państwo, które winno w sposób prawidłowy dbać o organizację wymiaru sprawiedliwości tak co do obsady kadrowej jak i podziału kompetencji (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w S. z dnia 7 lipca 2015 roku w sprawach R. i inni przeciwko (...) skargi nr 72287/10, 13927/11 i 46187/11) tak by sądy miały możliwość sprostania nałożonym na nie obowiązkom w rozsądnym terminie. Za oddaleniem skargi nie przemawia również fakt, że niniejsza sprawa nie jest sprawą pilną. Niewątpliwie bowiem sprawa ta toczyła się przed Sądem Rejonowym ponad 6 lat zanim został wydany w sprawie wyrok. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd Okręgowy uznał skargę za uzasadnioną i na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 ustawy orzekł jak w pkt. pierwszym i drugim postanowienia przyznając skarżącemu od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie kwotę 3 000 zł. W ocenie Sądu Okręgowego ww. kwota, jest adekwatna do wagi uchybienia jakiego dopuścił się Sąd Rejonowy. Zasadnym było zatem oddalenie skargi w pozostałym zakresie, co Sąd Okręgowy uczynił w pkt 3. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł stosownie do art. 17 ust. 3 powołanej ustawy. O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym Sąd Okręgowy orzekł zaś na podstawie § 14 ust 3. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.