II PZP 9/09

Uchwała z dnia 12 sierpnia 2009 r. 
II PZP 9/09 
 
Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Bogusław Cudowski 
(sprawozdawca), Katarzyna Gonera. 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2009 r. 
sprawy z powództwa Mariana K. przeciwko Funduszowi Gwarantowanych Świad-
czeń Pracowniczych Biuru Terenowemu w W. o świadczenie z Funduszu Gwaranto-
wanych Świadczeń Pracowniczych na skutek zagadnienia prawnego przedstawione-
go postanowieniem Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w 
Warszawie z dnia 17 czerwca 2009 r. [...] 
 
„Czy przepis art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pra-
cowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. Nr 158, poz. 1121) stanowi 
regulację całościową dla wypłaty świadczeń ze środków Funduszu z tytułu niezaspo-
kojonych roszczeń pracowniczych czy też dla oceny zasadności wypłaty tych świad-
czeń należy uwzględniać okresy, o których mowa w art. 12 ust. 3 - 5 tej ustawy ?” 
 
p o d j ą ł   uchwałę: 
 
Samodzielną podstawę dochodzenia roszczeń od Funduszu Gwaranto-
wanych Świadczeń Pracowniczych stanowi art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 
r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy 
(Dz.U. Nr 158, poz. 1121, ze zm.). 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych w Warszawie postanowieniem z dnia 17 czerwca 2009 r. [...], wydanym 
w sprawie z powództwa Mariana K. przeciwko Funduszowi Gwarantowanych Świad-
czeń Pracowniczych - Biuru Terenowemu w W. o świadczenie z Funduszu Gwaran-
towanych Świadczeń Pracowniczych, przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzy-

 
2
gnięcia następujące zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości: „czy przepis 
art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie 
niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. Nr 158, poz. 1121) stanowi regulację całościo-
wą dla wypłaty świadczeń ze środków Funduszu z tytułu niezaspokojonych roszczeń 
pracowniczych, czy też dla oceny zasadności wypłaty tych świadczeń należy 
uwzględniać okresy, o których mowa w art. 12 ust. 3 - 5 tej ustawy ?” 
Przedstawione zagadnienie prawne wyłoniło się przy rozpoznawaniu apelacji 
powoda Mariana K. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo-
łecznych dla Warszawy Żoliborza w Warszawie z dnia 7 października 2008 r. [...], od-
dalającego powództwo przeciwko Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracow-
niczych - Biuru Terenowemu w W. o świadczenie z Funduszu Gwarantowanych 
Świadczeń Pracowniczych. Powód Marian K. wystąpił z powództwem przeciwko 
Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - Biuru Terenowemu w W. 
o zapłatę kwoty 5.886,50 zł z tytułu zaspokojenia niewypłaconej powodowi przez 
niewypłacalnego pracodawcę odprawy pieniężnej przysługującej na podstawie 
ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracow-
nikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (jednolity tekst: Dz.U. 
z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.). Powód był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Pań-
stwowym „Polskie Koleje Państwowe”, a następnie w Zakładzie Robót Inżynieryjnych 
Sp. z o.o. w W. w okresie od dnia 1 września 1994 r. do dnia 31 grudnia 2003 r. Sto-
sunek pracy został z nim rozwiązany przez pracodawcę na podstawie art. 10 ust. 1 w 
związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach 
rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu 
pracy. Okres wypowiedzenia został skrócony na podstawie art. 361 § 1 k.p. Sąd Re-
jonowy-Sąd Gospodarczy dla m. st. Warszawy postanowieniem z dnia 6 czerwca 
2003 r. [...] ogłosił upadłość Zakładu Robót Inżynieryjnych Sp. z o.o. z siedzibą w W. 
Postępowanie upadłościowe zostało umorzone na wniosek syndyka masy upadłości 
postanowieniem Sądu Rejonowego-Sądu Gospodarczego dla Warszawy Pragi w 
Warszawie z dnia 18 lipca 2005 r. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 11 
sierpnia 2005 r. 
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu w wyroku z 
dnia 15 lutego 2004 r., wydanym z powództwa Mariana K. i innych przeciwko syndy-
kowi masy upadłości Zakładu Robót Inżynieryjnych Sp. z o.o., zasądził na rzecz po-
woda Mariana K. kwotę 5.886,50 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 stycznia 2004 

 
3
r. Pracodawca nie zaspokoił zasądzonego tym wyrokiem roszczenia powoda Maria-
na K. o odprawę. Powód wystąpił na podstawie art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy z wnio-
skiem do Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych o zaspokojenie 
roszczenia o odprawę zasądzoną na jego rzecz wyrokiem Sądu Rejonowego-Sądu 
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 15 lutego 2004 r. Fundusz od-
mówił powodowi wypłaty świadczenia, wskazując, że zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 
13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności praco-
dawcy wniosek powoda podlegał rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 
29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności 
pracodawcy w brzmieniu obowiązującym w okresie, za który roszczenie nie zostało 
zaspokojone. Fundusz, powołując się na art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 
r., stwierdził, że w tym wypadku przekroczony został ustalony w tym przepisie okres 
między dniem powstania niewypłacalności pracodawcy, a dniem ustania stosunku 
pracy. Artykuł 6 ust. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. stanowił bowiem, że odprawa 
pieniężna przysługująca w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących 
pracodawcy podlega zaspokojeniu przez Fundusz, jeżeli ustanie stosunku pracy na-
stąpiło w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy poprzedzających dzień wystąpienia 
niewypłacalności pracodawcy lub w okresie nie dłuższym niż 4 miesiące następujące 
po tym dniu. 
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dla Warszawy Żoliborza 
w Warszawie oddalił powództwo wyrokiem z dnia 7 października 2008 r. [...]. Sąd 
Rejonowy stwierdził, że przepisy art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. wprowadzają 
wyjątki od stosowania regulacji zawartych w tej ustawie. Zgodnie z zasadami wy-
kładni prawa wyjątki należy interpretować ściśle a nie w sposób rozszerzający. 
Ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. od dnia wejścia w życie jest stosowana w pełnym za-
kresie do wniosków składanych po tym dniu. Na podstawie art. 46 tej ustawy tylko w 
sprawach wszczętych i niezakończonych w dniu jej wejścia w życie należy stosować 
przepisy dotychczasowe. W pozostałych sprawach, tj. gdy wnioski zostały złożone po 
dniu wejścia w życie ustawy z dnia 13 lipca 2006 r., a więc po dniu 1 października 
2006 r., należy stosować przepisy tej ustawy. 
Na podstawie art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. do wypłaty świad-
czeń, o których jest mowa w art. 43 ust. 1 i 2 tej ustawy, stosuje się odpowiednio art. 
7 ust. 3 i 4, art. 8, art. 9 ust. 1 i art. 10 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. w brzmieniu 

 
4
obowiązującym w okresie, za który roszczenia nie zostały zaspokojone, oraz art. 291 
§ 5 k.p. Niewypłacalność pracodawcy oraz okresy, z których roszczenia podlegają 
zaspokojeniu przez Fundusz, należy określać według ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
Z art. 43 ust. 2 tej ustawy wynika bowiem jedynie, że przy wypłacie świadczeń nie 
uwzględnia się okresów, o których mowa w art. 6, oraz terminów, o których mowa w 
art. 7, dotychczas obowiązującej ustawy. Należy zatem stosować przepisy art. 12 
ustawy z dnia 13 lipca 2006 r., które określają okresy, z których roszczenia podlegają 
zaspokojeniu przez Fundusz. 
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dla Warszawy Żoliborza 
w Warszawie oddalił powództwo, gdyż roszczenie powoda o odprawę nie powstało w 
okresie referencyjnym, o którym jest mowa w art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 13 lipca 
2006 r. 
Powód Marian K. wniósł apelację od wyżej wskazanego wyroku, domagając 
się jego zmiany i zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Funduszu dochodzonej 
pozwem kwoty 5.886,50 zł. Powód zarzucił zaskarżonemu wyrokowi błędną wykład-
nię art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. Powód wyraził pogląd, że art. 43 ustawy z 
dnia 13 lipca 2006 r. ma charakter wyjątku i należy interpretować go ściśle oraz że 
jest jednocześnie regulacją zupełną w tym znaczeniu, że do świadczeń zaległych 
można stosować zarówno ustawę dawną, jak i nową jedynie w zakresie wprost z 
niego wynikającym. Artykuł 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r., zdaniem powoda, nie 
dopuszcza możliwości stosowania zarówno art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 
1993 r. jak i art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, rozpa-
trując apelację powoda uznał, że w sprawie występuje zagadnienie prawne budzące 
poważne wątpliwości i przedstawił to zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyż-
szemu w powołanym na wstępie pytaniu prawnym. Sąd Okręgowy w Warszawie w 
uzasadnieniu pytania prawnego wyraził pogląd odmienny od wyrażonego przez Sąd 
Rejonowy w zaskarżonym wyroku. W ocenie Sądu Okręgowego wykładnia językowa 
art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. wskazuje, że ustawodawca uregulował cało-
ściowo zagadnienie wypłaty świadczeń ze środków Funduszu z tytułu niezaspokojo-
nych roszczeń pracowniczych, o których jest mowa w tym artykule. Regulacja za-
warta w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. dotyczy roszczeń pracowniczych, do 
których uprawnienie powstało przed dniem wejścia w życie tej ustawy, są stwierdzo-
ne prawomocnym wyrokiem sądu i nie zostały zaspokojone ze środków Funduszu z 

 
5
powodu niezłożenia wniosku do Funduszu, niespełnienia wymogów dotyczących 
okresów, o których mowa w art. 6, lub terminów, o których mowa w art. 7 ustawy z 
dnia 29 grudnia 1993 r. Przepis art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. stanowi 
wprawdzie, że zaspokojenie świadczeń następuje w zakresie zgodnym z art. 6 i 6a 
ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. Jednak art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
wyłącza badanie okresów referencyjnych określonych w art. 6 ustawy z dnia 29 
grudnia 1993 r. Jednocześnie przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r., które na 
podstawie art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. mają zastosowanie do wypłaty 
świadczeń z Funduszu, regulują wszystkie zagadnienia niezbędne do wypłaty świad-
czeń z Funduszu. 
Sąd Okręgowy wskazał, że przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r., które 
zostały wymienione w art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r., mają swoje odpo-
wiedniki w ustawie z dnia 13 lipca 2006 r. Z tożsamości wskazanych regulacji w obu 
ustawach wynika, że gdyby ustawodawca chciał wprowadzić stosowanie przepisów 
ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. do roszczeń, o których jest mowa w art. 43 tej ustawy, 
w tym stosowanie przepisów wskazanej ustawy o okresach referencyjnych, to byłby 
zbędny art. 43 ust. 7 wskazanej ustawy, który odsyła do stosowania przepisów 
ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r., gdyż analogiczne przepisy znajdują się we wska-
zanej ustawie. Jeżeli w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. ustawodawca zrezy-
gnował ze stosowania przepisów tej ustawy, które dotyczą wypłaty świadczeń przez 
Fundusz, to należy uznać, że odstąpił także od uwzględniania okresów referencyj-
nych określonych w art. 12 tej ustawy przy ustalaniu prawa do świadczeń z Fundu-
szu, o których jest mowa w art. 43 tej ustawy. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpie-
czeń Społecznych w Warszawie uważa jednak, że pogląd, który wyraził Sąd Rejo-
nowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dla Warszawy Żoliborza w Warszawie 
w zaskarżonym wyroku, można również uznać za przekonujący. 
Sąd Okręgowy podniósł ponadto, że uznanie, iż regulacje zawarte w art. 43 
ustawy z dnia 13 lipca 2006 r.są regulacjami szczególnymi i całościowymi, może 
wywoływać wątpliwość, czy taka wykładnia jest zgodna z zasadą równości wobec 
prawa. Nie ma bowiem aksjologicznego uzasadnienia dla twierdzenia, iż od dnia 
wejścia w życie ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. występują okresy referencyjne, które 
ograniczają zaspokajanie roszczeń przez Fundusz (dla odprawy pieniężnej jest to 9 
miesięcy poprzedzających datę wystąpienia niewypłacalności pracodawcy lub okres 
nie dłuższy niż 4 miesiące następujący po tej dacie), a w art. 43 tej ustawy ustawo-

 
6
dawca nie wprowadził żadnych okresów referencyjnych, które ograniczają zaspoka-
janie przez Fundusz roszczeń powstałych w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 
grudnia 1993 r. Byłoby to nieuzasadnione i niedopuszczalne różnicowanie obywateli 
wobec prawa. W tej sytuacji nie można wykluczyć, że wykładnia przepisów art. 43 
ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. powinna uwzględniać okoliczność, iż zaspokojeniu 
przez Fundusz mogą podlegać roszczenia, które nie zostały zaspokojone przez Fun-
dusz na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r., tylko wówczas, gdy spełnione 
zostaną kryteria ograniczające (okresy referencyjne) z ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
Porównanie odpowiednich przepisów dawnej i nowej ustawy wskazuje, że przy za-
stosowaniu przepisów nowej ustawy nastąpiłoby rozszerzenie kręgu pracowników 
uprawnionych do wypłaty tych świadczeń, gdyż zwiększony o trzy miesiące został 
okres, w jakim może nastąpić ustanie stosunku pracy przed wystąpieniem niewypła-
calności pracodawcy. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Treść pytania, które przedstawił Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych w Warszawie, jest dość niejasna i nie wynika z niej, jaki problem 
prawny miałby konkretnie rozstrzygnąć Sąd Najwyższy, zważywszy zwłaszcza to, iż 
art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. ma rozbudowaną treść. Artykuł 43 ustawy za-
wiera 7 ustępów i samo określenie regulacji w nim zawartej jako przepisu jest niepo-
prawne. Z uzasadnienia przedstawionego przez Sąd Okręgowy można wywniosko-
wać, że Sąd ten chciałby uzyskać rozstrzygnięcie problemu rozgraniczenia działania 
w czasie ustawy nowej (ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracow-
niczych w razie niewypłacalności pracodawcy) i ustawy dawnej (ustawy z dnia 29 
grudnia 1993 r o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności praco-
dawcy; jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 85 ze zm.), powoływanej w przepi-
sach art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. jako „ustawa, o której mowa w art. 50 ust. 
1”. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie rozpatruje 
przepisy art. 43 jako przepisy kolizyjnoprawne (przejściowe), które rozstrzygają pro-
blemy kolizji w czasie między dawną a nową ustawą. Sąd Okręgowy nie rozpatrzył 
jednak bliżej problemu prawidłowości takiej kwalifikacji przepisów art. 43 ustawy z 
dnia 13 lipca 2006 r. Artykuł 43 tej ustawyznajduje się w rozdziale 8 ustawy z dnia 13 
lipca 2006 r., zatytułowanym „Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przej-

 
7
ściowe i końcowe”. Nie oznacza to jednak, że regulacje zamieszczone w art. 43 są 
regulacjami międzyczasowego prawa kolizyjnego. 
Przeprowadzenie analizy regulacji zawartej w art. 43 w celu udzielenia Sądowi 
Okręgowemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie odpowiedzi 
zawierającej wykładnię przydatną w rozstrzygnięciu zawisłej przed nim sprawy wy-
maga powołania i rozpatrzenia całości regulacji zawartej w art. 43 ustawy z dnia 13 
lipca 2006 r. 
Artykuł 43 tej ustawy stanowi: 
„1. Osoby będące byłymi pracownikami lub członkami rodzin zmarłych pra-
cowników lub zmarłych byłych pracowników, uprawnionymi do renty rodzinnej, któ-
rych roszczenia pracownicze nie zostały zaspokojone przez syndyka, likwidatora lub 
byłego niewypłacalnego pracodawcę, pomimo prawomocnego wyroku sądu prze-
ciwko tym podmiotom, mogą w terminie do dnia 30 czerwca 2007 r. wystąpić z pi-
semnym wnioskiem do kierownika Biura Terenowego Funduszu Gwarantowanych 
Świadczeń Pracowniczych o wypłatę świadczeń ze środków Funduszu z tytułu nie-
zaspokojonych roszczeń, w zakresie zgodnym z art. 6 i 6a ustawy, o której mowa w 
art. 50 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym w okresie, za który roszczenia nie zostały 
zaspokojone. 2. Przepis ust. 1 ma zastosowanie do roszczeń pracowniczych, do któ-
rych uprawnienie powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a z tytułu 
których świadczenia ze środków Funduszu nie mogły być wypłacone z powodu nie-
złożenia wniosku do Funduszu, o którym mowa w ust. 1, niespełnienia wymogów 
dotyczących okresów, o których mowa w art. 6, lub terminów, o których mowa w art. 
7 ustawy, o której mowa w art. 50 pkt 1 w brzmieniu obowiązującym w okresie, za 
który roszczenia nie zostały zaspokojone. 3. Przepisy ust. 1 i 2 mają również zasto-
sowanie, z wyłączeniem warunku prawomocnego wyroku sądu przeciwko syndykowi, 
likwidatorowi lub byłemu niewypłacalnemu pracodawcy, w przypadkach, gdy świad-
czenia ze środków Funduszu nie mogły być wypłacone w związku z art. 29 ust. 2 
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publiczno-
prawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287, z późn. zm.). 4. Wniosek, o 
którym mowa w ust. 1, powinien zawierać określenie syndyka, likwidatora lub niewy-
płacalnego pracodawcy oraz wskazanie tytułów roszczeń, o których mowa w ust. 1, 
oraz ich wysokości. Do wniosku należy dołączyć prawomocne orzeczenie sądu, o 
którym mowa w ust. 1, oraz dokumenty potwierdzające bezskuteczność przeprowa-
dzonej egzekucji lub bezskuteczność ich dochodzenia w postępowaniu likwidacyjnym 

 
8
lub upadłościowym prowadzonym wobec niewypłacalnego pracodawcy, z zastrzeże-
niem ust. 5. 5. W przypadkach, o których mowa w ust. 3, orzeczenie sądu nie jest 
wymagane. 6. Zaspokojeniu ze środków Funduszu podlegają należności główne. 7. 
Do wypłaty świadczeń, o których mowa w ust. 1 i 2, stosuje się odpowiednio art. 7 
ust. 3 i 4, art. 8, art. 9 ust. 1 i art. 10 ustawy, o której mowa w art. 50 pkt 1 w brzmie-
niu obowiązującym w okresie, za który roszczenia nie zostały zaspokojone, oraz art. 
291 § 5 Kodeksu pracy.” 
Treść przepisów art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. jednoznacznie wska-
zuje, że te przepisy odnoszą się do stanów faktycznych, które miały miejsce w cało-
ści w okresie obowiązywania poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 grudnia 
1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. W 
okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. zaistniał stan niewypłacal-
ności pracodawcy i powstały roszczenia, do których zaspokojenia była zobowiązana 
instytucja gwarancyjna, a także upłynęły terminy do zgłaszania wniosków indywidu-
alnych o zaspokojenie roszczeń przez Fundusz. Roszczenia, o których jest mowa w 
art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r., podlegają zaspokojeniu przez Fundusz, jeżeli 
mimo powstania niewypłacalności pracodawcy nie zostały one zaspokojone przez 
Fundusz. Niezaspokojenie roszczeń przez Fundusz mogło nastąpić z różnych przy-
czyn: a) syndyk czy likwidator w ogóle nie wystąpił z wnioskiem do Funduszu; b) za-
interesowana osoba nie wystąpiła z wnioskiem do Funduszu; c) zainteresowana 
osoba wystąpiła do Funduszu, ale z naruszeniem terminu, w którym powinna złożyć 
wniosek; d) Fundusz odmówił wypłaty, ponieważ nie zostały spełnione wymogi doty-
czące okresów, za które Fundusz zaspokajał roszczenia pracownicze. 
Regulacje zawarte w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. mają zastosowanie 
nawet w takich sytuacjach, gdy powództwo pracownika o zaspokojenie przez Fun-
dusz roszczenia przysługującego w stosunku do niewypłacalnego pracodawcy zo-
stało oddalone prawomocnym wyrokiem sądu. 
Regulacje zawarte w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. dotyczą stanów 
faktycznych, które miały miejsce w całości w okresie obowiązywania ustawy z dnia 
29 grudnia 1993 r. Ustawodawca w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. wprowadził 
szczególną podstawę obowiązku zaspokojenia przez Fundusz roszczeń, o których 
jest mowa w tym artykule. Regulacje zawarte w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
nie należą zatem do kolizyjnych norm międzyczasowych, które wskazują w razie 
zmiany prawa, a w szczególności w razie wejścia w życie nowej ustawy i uchylenia 

 
9
ustawy dotychczasowej (dawnej), prawo właściwe do rozstrzygnięcia konkretnej sy-
tuacji faktycznej, która jest powiązana zarówno z okresem obowiązywania dawnego, 
jak i nowego prawa. 
Niestosowanie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. do zaspokojenia 
przez Fundusz roszczeń, o których jest mowa w art. 43 tej ustawy, wynika z ogólnej 
zasady prawa kolizyjnego międzyczasowego, że prawo nie działa wstecz (lex retro 
non agit). Ta zasada została wyrażona dla przepisów regulujących stosunki o cha-
rakterze cywilnoprawnym w art. 3 k.c., zgodnie z którym ustawa nie ma mocy 
wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu. 
Z zasady niedziałania prawa wstecz wynika, że do sytuacji, które miały miej-
sce w całości pod rządami dawnej ustawy, nie może być zastosowana ustawa nowa, 
chyba że przewiduje to wyraźnie przepis prawa (dopuszczalność wywodzenia retro-
aktywności z celu ustawy jest obecnie kwestionowana w doktrynie i w orzecznictwie, 
zob. M. Kłoda: Prawo międzyczasowe prywatne. Podstawowe zasady, Warszawa 
2007, s. 160 i nast. oraz powołane tam piśmiennictwo i orzecznictwo). W ustawie z 
dnia 13 lipca 2006 r. nie ma przepisu, z którego wynikałoby, że ta ustawa ma zasto-
sowanie do zaspokajania przez Fundusz roszczeń niezaspokojonych przez niewy-
płacalnego pracodawcę, jeżeli niewypłacalność pracodawcy powstała przed dniem 
wejścia w życie tej ustawy. 
Na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. w sprawach 
wszczętych i niedokończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się prze-
pisy dotychczasowe. Ustawa przewiduje więc dalsze działanie ustawy dawnej do 
spraw w toku. Pojęcie „sprawa wszczęta” nie zostało przez ustawodawcę wyjaśnione 
i mogą się nasuwać wątpliwości, czy dniem wszczęcia sprawy o zaspokojenie przez 
Fundusz roszczeń pracowniczych niezaspokojonych przez niewypłacalnego praco-
dawcę jest dzień wystąpienia niewypłacalności pracodawcy, czy też dzień, w którym 
złożony został wniosek przez syndyka, likwidatora lub pracownika o wypłatę świad-
czeń z Funduszu. Nawet jednak przy przyjęciu, że dniem wszczęcia sprawy jest 
dzień złożenia wniosku do Funduszu, co jest wysoce wątpliwe, nowa ustawa mogła-
by mieć zastosowanie jedynie do wniosków, które zostały złożone w przepisanym 
terminie od dnia wystąpienia niewypłacalności pracodawcy. 
W braku szczególnej regulacji zawartej w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
sprawy zaspokojenia przez Fundusz roszczeń, których dotyczy ten artykuł, byłyby 

 
10
sprawami zakończonymi przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lipca 2006 r., a 
tym samym znajdującymi się poza zakresem zastosowania tej ustawy. 
W świetle powyższego wadliwy jest pogląd, że przepisy ustawy z dnia 13 lipca 
2006 r. miałyby zastosowanie do wniosków składanych przez pracowników po wej-
ściu w życie tej ustawy o zaspokojenie przez Fundusz roszczeń niezaspokojonych 
przez niewypłacalnego pracodawcę, który stał się niewypłacalny przed dniem wejścia 
w życie tej ustawy, a w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. ustanowiony został wy-
jątek od stosowania w całości przepisów tej ustawy na rzecz stosowania niektórych 
przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. Przedstawiony pogląd został wyrażony 
przez Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dla Warszawy Żoliborza 
w Warszawie w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 7 października 2008 r. 
[...], którym zostało oddalone powództwo Mariana K. przeciwko Funduszowi Gwa-
rantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zagadnienie prawne, które Sąd Okręgowy-
Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie przedstawił do rozstrzygnięcia 
Sądowi Najwyższemu, wynika z wątpliwości, czy wyżej przedstawiony pogląd jest 
prawidłowy. 
Ustawodawca w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. zamieścił szczególną 
regulację, która stanowi podstawę do występowania z wnioskami do Funduszu o za-
spokojenie roszczeń pracowniczych, do których zaspokojenia przez Fundusz miały 
zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r., ale z różnych przyczyn nie 
doszło do ich zaspokojenia. Ustawodawca w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
nie poddał tych wniosków i roszczeń regulacjom zawartym w wymienionej ustawie. 
Wnioski składane do Funduszu na podstawie art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
podlegają przepisom ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r., ale z wyłączeniem zastoso-
wania niektórych jej przepisów. Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
roszczenia są zaspokajane przez Fundusz w zakresie określonym w art. 6 i art. 6a 
ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. W art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
ustawodawca wyłączył jednak zastosowanie określonych w art. 6 ustawy z dnia 
grudnia 1993 r. okresów referencyjnych, z których roszczenia podlegają zaspokoje-
niu przez Fundusz. W art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. ustawodawca 
enumeratywnie wskazał przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r., które mają zasto-
sowanie do wypłaty świadczeń przez Fundusz. 
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 lutego 2009 r., I PK 150/08 (nieopubliko-
wany) orzekł, że regulacje zawarte w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. stanowią 

 
11
samodzielną podstawę dochodzenia świadczeń od Funduszu, a przesłanki wypłaty 
tych świadczeń zostały określone w ustawie z dnia 29 grudnia 1993 r. Sąd Najwyż-
szy wskazał, że artykuł 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. był - tak jak wszystkie prze-
pisy z zakresu szeroko rozumianego prawa pracy - wynikiem kompromisu między 
partnerami społecznymi, co trzeba zawsze uwzględniać przy wykładni prawa pracy. 
Ustawodawca zdecydował się na ochronę Funduszem tych świadczeń, które z róż-
nych przyczyn nie zostały wypłacone na starych zasadach w przeszłości. Jak wynika 
z uzasadnienia projektu ustawy, takich roszczeń było dużo. Chodziło zatem o ich 
realne zaspokojenie z uwagi na fakt, iż poprzednia regulacja nie dała uprawnionym 
takich możliwości mimo niewypłacalności pracodawcy. Brak zaspokojenia mógł na-
stępować z wielu powodów, w tym braku wniosku osoby uprawnionej, złożenia wnio-
sku po terminie, przekroczenia okresów referencyjnych. Zasada zaufania obywatela 
do państwa wymaga, aby art. 43 ustawy z 13 lipca 2006 r. był interpretowany zgod-
nie z jego założeniem, tj. jako dający możliwość zrekompensowania niewypłaconych 
świadczeń chronionych Funduszem. Oznacza to, że zarówno zakres świadczeń, jak i 
przesłanka ich wypłaty w postaci wystąpienia niewypłacalności pracodawcy, powinny 
być oceniane z punktu widzenia przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. w 
brzmieniu obowiązującym w okresie, za który roszczenia nie zostały zaspokojone. 
W sprawie, w której został wydany powyższy wyrok, chodziło o ustalenie prze-
pisów, na podstawie których należy oceniać powstanie niewypłacalności pracodaw-
cy. Powód dochodził bowiem od Funduszu zaspokojenia świadczeń przysługujących 
od pracodawcy, który faktycznie zaprzestał wykonywania działalności. Pracodawca, 
który faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności był uznawany za niewypłacal-
nego na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. w brzmieniu 
ustalonym ustawą zmieniającą z dnia 28 grudnia 1995 r. (Dz.U. Nr 87, poz. 43). Po-
wyższy przepis został uchylony przez art. 27 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 
2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności pieniężnych od przedsiębiorców 
(Dz.U. Nr 155, poz. 1287). Sąd drugiej instancji w zaskarżonym skargą kasacyjną 
wyroku wyraził pogląd, że do wniosków o wypłatę świadczeń z Funduszu wnoszo-
nych na podstawie art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. należy stosować przepisy 
tej ustawy w sprawach, w których art. 43 nie odsyła do ustawy z dnia 29 grudnia 
1993 r., a więc między innymi, w sprawie pojęcia niewypłacalności pracodawcy. 
Ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. nie obejmuje pojęciem niewypłacalności pracodawcy 
zaprzestania przez pracodawcę prowadzenia działalności. 

 
12
Należy zaznaczyć, że prawidłowość powyższego stanowiska podważa już 
treść art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r., który dotyczy sytuacji, gdy świad-
czenia ze środków Funduszu nie mogły być wypłacone w związku z art. 29 ust. 2 
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publiczno-
prawnych od przedsiębiorców. Artykuł 29 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej jest prze-
pisem przejściowym do wyżej omówionej regulacji uchylającej art. 3 ust. 2 pkt 3 
ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 maja 
2005 r., P 7/04 (Dz.U. Nr 101, poz. 851; OTK-A 2005 nr 5, poz. 53) orzekł, że art. 29 
ust. 2 w związku z art. 30 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektó-
rych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców jest niezgodny z art. 2 Kon-
stytucji RP. Przy przyjęciu, że do wniosków składanych na podstawie art. 43 ustawy 
z dnia 13 lipca 2006 r. należy stosować pojęcie niewypłacalności pracodawcy zdefi-
niowane w tej ustawie, art. 43 ust. 3 tej ustawy byłby wewnętrznie sprzeczny, gdyż 
roszczenia w nim określone nie podlegałyby zaspokojeniu przez Fundusz ze względu 
na to, że pracodawca nie jest niewypłacalny w rozumieniu ustawy z dnia 13 lipca 
2006 r. Ponadto wyżej wskazany pogląd prowadziłby do tego, że wyrok Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 30 maja 2005 r., P 7/04, nie byłby wykonany. 
W analizie zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w 
Warszawie należy wskazać, odwołując się do celów regulacji zawartej w art. 43 
ustawy z dnia 13 lipca 2006 r., że ta regulacja musi być wykładana z uwzględnieniem 
usunięcia skutków niezgodnego z prawem wspólnotowym określenia w ustawie z 
dnia 29 grudnia 1993 r. okresów referencyjnych. Dyrektywa Rady nr 80/987/EWG z 
dnia 20 października 1980 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkow-
skich dotyczących ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy 
(Dz.Urz. WE L 283, s. 23; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, s. 
217), którą Polska była związana od dnia wstąpienia do Unii Europejskiej, tj. od dnia 
1 maja 2004 r., stanowiła w art. 3: „1. Państwa członkowskie podejmują środki nie-
zbędne, aby instytucje udzielające gwarancji zapewniły, zgodnie z art. 4, zaspokoje-
nie roszczeń pracowników, wynikających z umowy o pracę lub stosunku pracy i doty-
czących zapłaty należności za okres poprzedzający wskazaną datę. 2. Data określo-
na w ust. 1 pozostaje do wyboru państw członkowskich jako: - termin zaistnienia 
niewypłacalności pracodawcy - lub termin wypowiedzenia pracy pracownikowi z po-
wodu niewypłacalności pracodawcy - lub termin zaistnienia niewypłacalności praco-
dawcy lub termin zakończenia umowy o pracę lub stosunku pracy danego pracowni-

 
13
ka spowodowany niewypłacalnością pracodawcy”. W sytuacji, gdy państwo człon-
kowskie wybrało termin zaistnienia niewypłacalności pracodawcy, to zgodnie z art. 4 
ust. 2 dyrektywy 80/987 miało obowiązek zapewnić zaspokojenie roszczeń odnoszą-
cych się do wynagrodzenia należnego za trzy ostatnie miesiące umowy o pracę lub 
stosunku pracy, przypadające w okresie sześciu miesięcy poprzedzających termin 
zaistnienia niewypłacalności pracodawcy. 
Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wyjaśnił w swoim orzecz-
nictwie, że określenie „termin zaistnienia niewypłacalności pracodawcy”, które zo-
stało użyte w art. 3 ust. 2 i art. 4 ust. 2 dyrektywy nr 80/987, należy rozumieć w ten 
sposób, że oznacza ono dzień wniesienia wniosku o otwarcie postępowania upadło-
ściowego, a nie dzień wydania w następstwie tego wniosku orzeczenia o otwarciu 
postępowania upadłościowego lub o odmowie wszczęcia postępowania ze względu 
na niewystarczające aktywa pracodawcy (zob.: wyroki z dnia 10 lipca 1997 r. w 
sprawie C-373/95, Federica Maso i inni oraz Graziano Gazzetta i inni przeciwko Isti-
tuto nazionale della previdenza sociale [INPS] i Republice Włoskiej, Zb. Orz. 1997, s. 
I-4051, punkty 52 i 54 oraz sentencja, pkt 2, z dnia 10 lipca 1997 r. w połączonych 
sprawach C- 94/95 i C-95/95, Danila Bonifaci i inni [C-94/95] oraz Wanda Berto i inni 
[C-95/95] przeciwko Istituto nazionale della previdenza sociale [INPS], Zb. Orz. 1997, 
s. I-3969, punkty 52 i 54 oraz z dnia 15 maja 2003 r. C-160/01, Karin Mau przeciwko 
Bundesanstalt für Arbeit, Zb. Orz. 2003, s. I-4791, punkt 48 i sentencja, pkt 1). W 
ustawie z dnia 29 grudnia 1993 r. okres referencyjny został określony w stosunku do 
terminu zaistnienia niewypłacalności pracodawcy, ale rozumianego jako dzień wyda-
nia orzeczenia przez sąd, a nie dzień złożenia wniosku. Powyższej sprzeczności 
prawa polskiego z prawem wspólnotowym i jej skutków dotyczą wyroki Sądu Naj-
wyższego z dnia 5 grudnia 2006 r., II PK 16/06 (niepublikowany), z dnia 5 grudnia 
2006 r., II PK 18/06 (OSNP 2008 nr 1-2, poz. 7) oraz z dnia 18 grudnia 2006 r., II PK 
17/06 (OSNP 2008 nr 1-2, poz. 8). 
Dyrektywa 2002/74/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 
2002 r. zmieniająca dyrektywę Rady 80/987/EWG w sprawie zbliżania ustawodawstw 
państw członkowskich dotyczących ochrony pracowników na wypadek niewypłacal-
ności pracodawcy (Dz.Urz. WE L 270 z 8.10.2002 r., s. 10; Dz.Urz. UE Polskie wy-
danie specjalne, rozdz. 5, t. 4, s. 261) nadała nowe brzmienie art. 3 i art. 4 w dyrek-
tywie 80/987. W art. 3 i art. 4 dyrektywy 80/987 w brzmieniu nadanym dyrektywą nr 
2002/74 prawodawca wspólnotowy odstąpił od ścisłego określania dnia, w stosunku 

 
14
do którego mają być ustalane roszczenia pracownicze objęte gwarancją. We wska-
zanych postanowieniach w nowym brzmieniu jest mowa o dniu ustalonym przez pań-
stwa członkowskie, sprzed którego i/lub ewentualnie po którym niezapłacone rosz-
czenia pracownicze mają zostać objęte gwarancją. Państwa członkowskie były obo-
wiązane wdrożyć postanowienia dyrektywy 2002/74 przed dniem 8 października 
2005 r. Polska wdrożyła postanowienia dyrektywy 2002/74 w ustawie z dnia 13 lipca 
2006 r., a więc z opóźnieniem. W ustawie z dnia 13 lipca 2006 r. ustawodawca mógł 
zastosować okresy referencyjne ustalane w stosunku do dnia niewypłacalności pra-
codawcy rozumianego jako dzień wydania orzeczenia przez właściwy organ, zgodnie 
z nowym brzmieniem art. 3 i art. 4 dyrektywy 80/987. 
Zastosowanie w regulacjach zawartych w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 
r. okresów referencyjnych określonych w tej ustawie nie usunęłoby skutków wyżej 
omówionej sprzeczności przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. z prawem 
wspólnotowym, gdy chodzi o określenie okresów referencyjnych, z których roszcze-
nia pracownicze są zaspokajane przez instytucję gwarancyjną. Usunięcie skutków tej 
sprzeczności mogło nastąpić tylko przez wyłączenie w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 
2006 r. stosowania okresów referencyjnych określonych w ustawie z dnia 29 grudnia 
1993 r. bez wprowadzania w to miejsce okresów referencyjnych określonych w usta-
wie z dnia 13 lipca 2006 r. Jednocześnie nie było uzasadnione, a może nawet mo-
głoby być uznane za sprzeczne z zasadą równości wobec prawa, wiązanie wyłącze-
nia lub niewyłączenia stosowania okresów referencyjnych w regulacjach zawartych w 
art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. w zależności od tego, czy niewypłacalność pra-
codawcy powstała po wstąpieniu, czy przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej. 
W analizie zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy-Sąd 
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie nie ma potrzeby rozważania przed-
stawionych przez ten Sąd uwag dotyczących ewentualnego naruszenia zasady rów-
ności wobec prawa przez przyjęcie, że do zaspokojenia przez Fundusz roszczeń, o 
których jest mowa w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r., nie mają zastosowania 
okresy referencyjne określone w tej ustawie. Zaspokajanie przez Fundusz roszczeń 
niezaspokojonych przez niewypłacalnego pracodawcę, gdy niewypłacalność praco-
dawcy powstała w okresie obowiązywania poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 
29 grudnia 1993 r., i to tylko roszczeń stwierdzonych prawomocnymi wyrokami, ure-
gulowane w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r., jest bowiem nieporównywalne z 
zaspokajaniem przez Fundusz roszczeń niezaspokojonych przez niewypłacalnego 

 
15
pracodawcę, gdy niewypłacalność pracodawcy powstała w okresie obowiązywania 
ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. 
Na podstawie powyższych ustaleń należy stwierdzić, że do zaspokojenia 
przez Fundusz roszczeń, o których jest mowa w art. 43 ustawy z dnia 13 lipca 2006 
r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, nie 
mają zastosowania okresy referencyjne określone w art. 12 ust. 3 - 5 tej ustawy. 
 
Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji. 
========================================