II PZP 8/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, Andrzej L., dochodził zapłaty odprawy w wysokości ponad 329 tys. zł od Kopalni Węgla Brunatnego „K.” SA, twierdząc, że naruszono gwarancje zatrudnienia określone w Pakiecie Gwarancji Pracowniczych i Socjalnych z 1999 r. Pakiet ten, zawarty między dyrekcją przedsiębiorstwa państwowego a zakładowymi organizacjami związkowymi w związku z planowaną komercjalizacją, gwarantował zatrudnienie przez 5 lat od rejestracji spółki, z pewnymi wyłączeniami. W 2003 r. zawarto porozumienie modyfikujące pakiet, które rozszerzyło krąg osób, z którymi można rozwiązać umowę o pracę bez odszkodowania, w tym pracowników, którzy nabyli uprawnienia emerytalne i ukończyli 55 lat. Pracodawca wypowiedział powodowi umowę o pracę, powołując się na te zmiany. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając zmianę pakietu za doprecyzowanie, a nie wprowadzenie mniej korzystnych warunków. Sąd Apelacyjny, widząc rozbieżności w orzecznictwie, przedstawił zagadnienie prawne Sądowi Najwyższemu: czy konieczne jest zastosowanie trybu wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 k.p.) przy wprowadzaniu mniej korzystnych zmian do pakietu socjalnego w drodze porozumienia zbiorowego. Sąd Najwyższy, rozważając różne poglądy na charakter prawny pakietów socjalnych (jako źródła prawa pracy czy umowy na rzecz osoby trzeciej) oraz interpretację art. 24113 § 2 k.p., uznał, że przepisy te nie mają zastosowania do porozumień zbiorowych, które nie są układami zbiorowymi pracy. Podkreślono, że art. 42 k.p. dotyczy warunków wynikających z umowy o pracę, a nie z innych porozumień zbiorowych. Wartość przedmiotu sporu w podobnych sprawach była wysoka, co podkreślało wagę problemu dla pracodawców.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy w kontekście porozumień zbiorowych innych niż układy zbiorowe pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji porozumień zbiorowych (pakietów socjalnych) niebędących układami zbiorowymi pracy, w kontekście komercjalizacji przedsiębiorstw.
Zagadnienia prawne (1)
Czy konieczne jest zastosowanie przez pracodawcę trybu wypowiedzenia zmieniającego warunki indywidualnych umów o pracę (art. 42 k.p.), w sytuacji, gdy w Pakiecie Gwarancji Pracowniczych i Socjalnych wprowadzono w drodze porozumienia zmieniającego zmiany niekorzystne dla pracowników ograniczające gwarancje zatrudnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy art. 42 § 1-3 k.p. oraz art. 24113 § 2 k.p. nie mają zastosowania do wprowadzenia mniej korzystnych dla pracownika postanowień porozumienia zbiorowego zawartego przez zakładowe organizacje związkowe i spółkę akcyjną, zmieniającego porozumienie zbiorowe (pakiet socjalny) zawarte wcześniej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 42 k.p. dotyczy warunków wynikających z umowy o pracę, a nie z innych porozumień zbiorowych, które nie są układami zbiorowymi pracy. Art. 24113 § 2 k.p. jest wyjątkiem od art. 42 k.p. i nie może być stosowany a simili do porozumień innych niż układy zbiorowe pracy. Pakiet socjalny, nawet jeśli jest źródłem prawa pracy, nie jest układem zbiorowym pracy, a jego zmiany nie wymagają trybu wypowiedzenia zmieniającego, chyba że umowa o pracę odsyła do jego postanowień.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Andrzej L. | osoba_fizyczna | powód |
| Kopalnia Węgla Brunatnego „K.” SA w K. | spółka | pozwany |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | udział |
Przepisy (6)
Główne
k.p. art. 42 § § 1 - 3
Kodeks pracy
Nie ma zastosowania do wprowadzania mniej korzystnych postanowień porozumienia zbiorowego, które nie jest układem zbiorowym pracy.
k.p. art. 24113 § § 2
Kodeks pracy
Nie ma zastosowania do porozumień zbiorowych innych niż układy zbiorowe pracy.
Pomocnicze
k.p. art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Dotyczy źródeł prawa pracy, w kontekście kwalifikacji pakietu socjalnego.
u.k.p.p.p. art. 1 § ust. 1 zdanie drugie
Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Spółka wstępuje we wszystkie stosunki prawne przedsiębiorstwa państwowego.
k.c. art. 393
Kodeks cywilny
Zastosowanie do oceny pakietu socjalnego jako umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Odpowiednie stosowanie przepisów k.c. do stosunków pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 42 k.p. i art. 24113 § 2 k.p. mają zastosowanie tylko do układów zbiorowych pracy, a nie do innych porozumień zbiorowych. • Zmiana pakietu socjalnego nie wymaga wypowiedzenia zmieniającego, jeśli nie jest on układem zbiorowym pracy. • Pakiet socjalny, nawet jeśli jest źródłem prawa pracy, nie jest układem zbiorowym pracy w rozumieniu przepisów. • Art. 24113 § 2 k.p. jest wyjątkiem i nie podlega wykładni rozszerzającej ani analogicznej do innych porozumień zbiorowych. • Warunki pracy lub płacy określone w pakiecie socjalnym nie wynikają bezpośrednio z umowy o pracę w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.
Odrzucone argumenty
Zmiana pakietu socjalnego, wprowadzająca mniej korzystne warunki, wymaga zastosowania trybu wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 k.p.). • Pakiet socjalny jest źródłem prawa pracy i zmiana jego postanowień na niekorzyść pracowników wymaga wypowiedzeń zmieniających (art. 42 § 1 w zw. z art. 24113 § 2 k.p.). • Zmiana pakietu socjalnego doprecyzowała pojęcie 'przejście na emeryturę lub rentę', nie wprowadzając postanowień mniej korzystnych.
Godne uwagi sformułowania
Przepisy art. 42 § 1 - 3 k.p. oraz art. 24113 § 2 k.p. nie mają zastosowania do wprowadzenia mniej korzystnych dla pracownika postanowień porozumienia zbiorowego zawartego przez zakładowe organizacje związkowe i spółkę akcyjną... • Aktem najbardziej zbliżonym do tego porozumienia jest układ zbiorowy pracy. Z tego względu należy przez analogię stosować art. 24113 § 2 k.p. • art. 24113 § 2 k.p. nie ma zastosowania do postanowień porozumienia zbiorowego niebędącego układem zbiorowym pracy. • exceptiones non sunt extentendae • Warunki pracy lub płacy określone w postanowieniach pakietu (umowy o świadczenie przez osobę trzecią) nie wynikają bowiem z umowy o pracę w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Beata Gudowska
sędzia
Zbigniew Hajn
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy w kontekście porozumień zbiorowych innych niż układy zbiorowe pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji porozumień zbiorowych (pakietów socjalnych) niebędących układami zbiorowymi pracy, w kontekście komercjalizacji przedsiębiorstw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa pracy, które ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu pracowników i pracodawców, zwłaszcza w kontekście restrukturyzacji firm.
“Czy zmiana pakietu socjalnego zawsze wymaga wypowiedzenia umowy o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 329 137,58 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.