II PZP 3/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale II PZP 3/07 rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące interpretacji postanowień zakładowego układu zbiorowego pracy (ZUCP) w zakresie nagród z zysku. Sprawa wywodziła się z powództwa pracownika domagającego się wypłaty nagród za lata 1998 i 1999. Sąd Okręgowy w Poznaniu, przed przedstawieniem sprawy Sądowi Najwyższemu, powziął wątpliwości, czy sformułowanie w ZUCP, iż pracownicy otrzymują nagrodę z zysku 'zależnie od decyzji organu uprawnionego do podziału zysku', obliguje walne zgromadzenie akcjonariuszy do podjęcia uchwały o podziale zysku na nagrody. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, uznając nagrody za uznaniowe. Sąd drugiej instancji nie podzielił tego stanowiska, wskazując na utrwaloną zasadę, że premia stanowi część wynagrodzenia za pracę, a prawo do niej powstaje po spełnieniu skonkretyzowanych wskaźników. Sąd Najwyższy, opierając się na wcześniejszym orzecznictwie (III ZP 14/98), podkreślił, że kompetencje organów spółki, w tym walnego zgromadzenia, nie są ograniczone wyłącznie prawem handlowym, ale muszą uwzględniać także prawo pracy, w tym postanowienia układów zbiorowych. Uznał, że zapis 'zależnie od decyzji organu uprawnionego' może być interpretowany jako przekazujący organowi jedynie decyzję o wielkości funduszu nagród, a nie o tym, czy fundusz taki w ogóle ma powstać, jeśli wypracowano zysk. Sąd Najwyższy podkreślił, że nagrody z zysku, przyznawane powszechnie pracownikom, stanowią w istocie odłożony w czasie składnik wynagrodzenia za pracę, a nie świadczenie uznaniowe w rozumieniu art. 105 k.p. Uchwała stanowi, że posłużenie się w ZUCP sformułowaniem, iż pracownicy otrzymają nagrody 'zależnie od decyzji organu uprawnionego do podziału zysku', oznacza powstanie po ich stronie roszczenia o te nagrody, chyba że z niewątpliwego zgodnego zamiaru stron układu zbiorowego pracy wynika, iż ich wolą było uzależnienie powstania prawa do nagrody od wcześniejszej decyzji walnego zgromadzenia o przeznaczeniu części zysku na te nagrody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zapisów układów zbiorowych pracy dotyczących nagród z zysku, relacja między prawem handlowym a prawem pracy w spółkach akcyjnych, charakter prawny nagród z zysku.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy układ zbiorowy pracy zawiera zapis 'zależnie od decyzji organu uprawnionego', a strony nie miały wyraźnie odmiennego zamiaru. Wymaga analizy konkretnych zapisów układu i statutu spółki.
Zagadnienia prawne (1)
Czy zamieszczenie w zakładowym układzie zbiorowym pracy uregulowanie, iż pracownicy otrzymują nagrodę z zysku 'zależnie od decyzji organu uprawnionego do podziału zysku', stanowi o obowiązku podjęcia przez walne zgromadzenie akcjonariuszy uchwały o podziale zysku, na mocy której pracownicy uzyskaliby uprawnienia do żądania wypłacenia przez pracodawcę części wypracowanego zysku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie sformułowanie oznacza powstanie po stronie pracowników roszczenia o te nagrody, chyba że z niewątpliwego zgodnego zamiaru stron układu zbiorowego pracy wynika, iż ich wolą było uzależnienie powstania prawa do nagrody z zysku od wcześniejszej decyzji walnego zgromadzenia akcjonariuszy o przeznaczeniu określonej części zysku na te nagrody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zapisy układów zbiorowych pracy dotyczące nagród z zysku, przyznawane powszechnie pracownikom, stanowią w istocie odłożony w czasie składnik wynagrodzenia za pracę, a nie świadczenie uznaniowe. Kompetencje organów spółki muszą uwzględniać prawo pracy, a interpretacja przepisów powinna zmierzać do ochrony praw pracowniczych, chyba że strony układu wyraźnie postanowiły inaczej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Piotr K. | osoba_fizyczna | powód |
| G.P. SA w P. | spółka | pozwany |
| G.G.L. | inne | interwenient uboczny |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (10)
Główne
Zakładowy układ zbiorowy pracy z 1996 r. art. 30
Pracownicy otrzymują, zależnie od decyzji organu uprawnionego do podziału zysku Spółki, nagrodę z zysku zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie wypłat nagród z zysku.
Zakładowy układ zbiorowy pracy z 1999 r. art. 32
Powtórzenie art. 30 poprzednio obowiązującego układu.
Pomocnicze
k.p. art. 77¹
Kodeks pracy
Warunki wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą ustalają przede wszystkim układy zbiorowe pracy.
k.p. art. 9 § § 2
Kodeks pracy
Układy zbiorowe pracy mogą być korzystniejsze dla pracowników niż przepisy ustaw.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Wynagrodzenie jest świadczeniem wzajemnym za pracę.
k.p. art. 105
Kodeks pracy
Pracownikom przyczyniającym się szczególnie do wykonywania zadań zakładu pracy mogą być przyznane nagrody i wyróżnienia. Nagrody nie mogą być świadczeniem o charakterze powszechnym, przyznawanym za zwykłe wykonywanie pracy.
k.p. art. 100 § § 1
Kodeks pracy
Pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie.
k.p. art. 241¹ § 3
Kodeks pracy
Strony układu zbiorowego mogą ustalić tryb wyjaśniania treści postanowień układu.
k.p. art. 2416
Kodeks pracy
Treść postanowień układu zbiorowego pracy wyjaśniają wspólnie jego strony.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Umowa wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustalonych zwyczajów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zapis w układzie zbiorowym pracy o nagrodach z zysku 'zależnie od decyzji organu uprawnionego' tworzy roszczenie pracownika. • Nagrody z zysku, przyznawane powszechnie, są częścią wynagrodzenia za pracę, a nie świadczeniem uznaniowym. • Kompetencje organów spółki muszą uwzględniać prawo pracy. • Interpretacja przepisów układu zbiorowego pracy powinna uwzględniać wolę stron i zasady prawa pracy.
Odrzucone argumenty
Nagrody z zysku miały charakter uznaniowy. • Brak obowiązku podjęcia uchwały o podziale zysku na nagrody. • Roszczenia nie można wyprowadzać z Pakietu Spraw Socjalnych Załogi. • Wysokość nagrody nie mogła być precyzyjnie określona.
Godne uwagi sformułowania
Posłużenie się w zakładowym układzie zbiorowym pracy sformułowaniem, że pracownicy otrzymają nagrody 'zależnie od decyzji organu uprawnionego do podziału zysku' oznacza powstanie po ich stronie roszczenia o te nagrody, chyba że z niewątpliwego zgodnego zamiaru stron układu zbiorowego pracy wynika, iż ich wolą było uzależnienie powstania prawa do nagrody z zysku od wcześniejszej decyzji walnego zgromadzenia akcjonariuszy o przeznaczeniu określonej części zysku na te nagrody. • Przyznanie przez przepisy prawa handlowego określonych kompetencji organom spółki, w tym walnemu zgromadzeniu, nie oznacza, że ich zakres jest wyznaczony (ograniczony) jedynie przez normy tego prawa i postanowienia statutu spółki. • Nagrody z zysku, które zwyczajowo są od wielu dziesięcioleci przyznawane przez nasze zakłady pracy (pracodawców), z uwagi na treść art. 105 k.p. nie mogą być uznane za nagrody w jego rozumieniu. Przysługują one bowiem ogółowi pracowników danego pracodawcy i uwzględniają tę część ich wysiłku (ilości i jakości pracy), która może zostać ustalona i zmierzona dopiero po zakończeniu danego roku obrachunkowego oraz po obliczeniu wielkości zysku.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Gonera
sędzia
Jerzy Kuźniar
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zapisów układów zbiorowych pracy dotyczących nagród z zysku, relacja między prawem handlowym a prawem pracy w spółkach akcyjnych, charakter prawny nagród z zysku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy układ zbiorowy pracy zawiera zapis 'zależnie od decyzji organu uprawnionego', a strony nie miały wyraźnie odmiennego zamiaru. Wymaga analizy konkretnych zapisów układu i statutu spółki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia nagród z zysku i ich charakteru prawnego, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców. Wyjaśnia, kiedy pracownik może skutecznie dochodzić takich świadczeń.
“Czy nagroda z zysku to pewnik? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy pracownik może ją żądać.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.