II PZP 2/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 kwietnia 2009 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące prawa sędziów sądów powszechnych do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Sprawa wyłoniła się z powództwa sędziego Tomasza C. przeciwko Sądowi Rejonowemu w W. o zapłatę wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Sąd Okręgowy w Warszawie, przedstawiając zagadnienie prawne Sądowi Najwyższemu, powziął wątpliwość, czy sędziemu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie na zasadach wynikających z art. 151(1) Kodeksu pracy, w sytuacji gdy jego czas pracy jest określony wymiarem zadań (art. 129 § 1 k.p.). Sąd Najwyższy, analizując status prawny sędziego, podkreślił jego szczególną pozycję w państwie jako przedstawiciela władzy sądowniczej. Stwierdzono, że choć sędziowie należą do państwowej służby publicznej, ich status jest regulowany odrębną pragmatyką służbową, która ma pierwszeństwo przed przepisami Kodeksu pracy (art. 5 k.p.). Kluczowe znaczenie ma przepis art. 83 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, który stanowi, że czas pracy sędziego jest określony wymiarem jego zadań. Sąd Najwyższy uznał, że ta regulacja jest odmienna od zadaniowego czasu pracy uregulowanego w Kodeksie pracy (art. 140 k.p.), który wymaga uwzględnienia wymiaru czasu pracy z art. 129 k.p. Ponadto, analiza historyczna wykazała, że od okresu międzywojennego przyjęto zasadę, iż osoby uczestniczące w sprawowaniu władzy publicznej, w tym sędziowie, wykonują pracę poza normalnymi godzinami bez prawa do dodatkowego wynagrodzenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ich status prawny i obowiązki są kompensowane innymi uprawnieniami. Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych w pełni regulują kwestię wynagrodzenia sędziego, a katalog składników wynagrodzenia jest zamknięty (art. 91 p.u.s.p.). W konsekwencji, Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że sędziemu sądu powszechnego nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie na zasadach wynikających z art. 151(1) k.p. w razie świadczenia pracy w rozmiarze wykraczającym poza normy czasu pracy ustanowione w art. 129 § 1 k.p. Podkreślono również, że dyrektywa 2003/88/WE dotycząca organizacji czasu pracy nie reguluje kwestii wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, a jedynie prawo do wypoczynku, które w tym zakresie wymaga stosowania norm Kodeksu pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie braku prawa sędziów do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, interpretacja przepisów o czasie pracy sędziego i jego wynagrodzeniu.
Dotyczy wyłącznie sędziów sądów powszechnych i specyfiki ich statusu prawnego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy sędziemu sądu powszechnego przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych na zasadach wynikających z art. 151(1) k.p., w sytuacji gdy jego czas pracy jest określony wymiarem zadań?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędziemu sądu powszechnego nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych na zasadach wynikających z art. 151(1) k.p.
Uzasadnienie
Czas pracy sędziego jest określony wymiarem jego zadań (art. 83 Prawa o ustroju sądów powszechnych), co stanowi odrębną regulację od zadaniowego czasu pracy z Kodeksu pracy. Pragmatyka służbowa sędziego ma pierwszeństwo przed Kodeksem pracy, a przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych w pełni regulują kwestię wynagrodzenia sędziego, nie przewidując dodatku za godziny nadliczbowe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Tomasz C. | osoba_fizyczna | powód |
| Sąd Rejonowy w W. | instytucja | pozwany |
| Prokurator Okręgowy w W. | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokurator Prokuratury Krajowej Piotr Wiśniewski | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 5
Kodeks pracy
Pragmatyka służbowa ma pierwszeństwo przed Kodeksem pracy.
p.u.s.p. art. 83
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Czas pracy sędziego jest określony wymiarem jego zadań.
p.u.s.p. art. 91
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Katalog składników wynagrodzenia sędziego jest zamknięty.
Pomocnicze
k.p. art. 151¹
Kodeks pracy
Przepis nie ma zastosowania do sędziów.
k.p. art. 129 § § 1
Kodeks pracy
Normy czasu pracy, do których odnosi się art. 151(1) k.p., nie mają zastosowania do sędziów w kontekście wynagrodzenia za nadgodziny.
k.p. art. 140
Kodeks pracy
Zadaniowy czas pracy uregulowany w k.p. różni się od systemu czasu pracy sędziego.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zapewnia warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu, ale nie stanowi samodzielnej podstawy roszczeń o wynagrodzenie wyższe od określonego w przepisach płacowych.
Konstytucja RP art. 66 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do wypoczynku i bezpiecznych warunków pracy, a nie prawa do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czas pracy sędziego jest określony wymiarem jego zadań, co odróżnia go od zadaniowego czasu pracy z Kodeksu pracy. • Pragmatyka służbowa sędziego ma pierwszeństwo przed Kodeksem pracy. • Przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych w pełni regulują wynagrodzenie sędziego, a katalog składników jest zamknięty. • Historyczna analiza przepisów dotyczących państwowej służby cywilnej wskazuje na brak prawa do dodatkowego wynagrodzenia za pracę poza normalnymi godzinami dla osób sprawujących władzę publiczną.
Odrzucone argumenty
Sędzia jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy i do niego mają zastosowanie przepisy o wynagrodzeniu za godziny nadliczbowe. • Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych nie reguluje kompleksowo zasad wynagradzania sędziów, co uzasadnia stosowanie art. 151(1) k.p. • Zlecanie zadań, których wykonanie nie jest możliwe w normalnym czasie pracy, jest równoznaczne z poleceniem świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych. • Brak regulacji norm czasu pracy w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych jest sprzeczny z dyrektywą 2003/88/WE.
Godne uwagi sformułowania
Sędziemu sądu powszechnego nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie na zasadach wynikających z art. 1511 k.p. w razie świadczenia pracy w rozmiarze wykraczającym poza normy czasu pracy ustanowione w art. 129 § 1 k.p. • Czas pracy sędziego jest określony wymiarem jego zadań. • Pragmatyka służbowa ma pierwszeństwo zastosowania przed Kodeksem pracy. • Katalog zamknięty składników wynagrodzenia sędziego.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Małgorzata Gersdorf
sprawozdawca
Herbert Szurgacz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku prawa sędziów do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, interpretacja przepisów o czasie pracy sędziego i jego wynagrodzeniu."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sędziów sądów powszechnych i specyfiki ich statusu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego pytania o prawa pracownicze sędziów, co jest interesujące dla prawników i może budzić dyskusje społeczne.
“Czy sędziowie pracują za darmo po godzinach? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Zdanie odrębne
nie podano
Sędzia, który zgłosił zdanie odrębne do wyroku Sądu Rejonowego, zajął stanowisko, że przepisy art. 83 i art. 91 u.p.u.s.p. regulują w całości zagadnienia czasu pracy i wynagrodzenia sędziego, a ustawa nie przewiduje różnicowania wynagrodzeń w zależności od ilości zadań, co wyklucza stosowanie przepisów Kodeksu pracy.
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.