II PZP 2/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne dotyczące możliwości rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy w okresie ciąży (art. 52 § 1 k.p. w zw. z art. 177 § 1 k.p.), w sytuacji gdy u pracodawcy brak jest zakładowej organizacji związkowej lub taka organizacja nie reprezentuje pracownicy. Sąd Okręgowy, przekazując sprawę, miał wątpliwości interpretacyjne dotyczące art. 177 § 1 k.p., w szczególności znaczenia wymogu zgody zakładowej organizacji związkowej. Sąd Najwyższy, analizując przepisy i ich historyczne brzmienie, doszedł do wniosku, że pracodawca jest uprawniony do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy w ciąży, nawet jeśli nie działa u niego organizacja związkowa reprezentująca tę pracownicę. Podkreślono, że nowelizacja z 1996 r. uczyniła zgodę organizacji związkowej dodatkowym instrumentem ochrony, a brak wskazania przez pracownicę reprezentującego ją związku zwalnia pracodawcę z obowiązku uzyskania zgody. Wskazano, że przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do naruszenia zasady wolności związkowej i tworzenia nieuzasadnionych różnic w ochronie pracownic. W związku z tym, Sąd Najwyższy udzielił pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie. Na drugie pytanie, dotyczące podstawy zasądzenia odszkodowania w przypadku niedopuszczalności rozwiązania umowy, Sąd Najwyższy odmówił odpowiedzi, uznając je za zbędne w świetle rozstrzygnięcia pierwszego pytania oraz dominującego poglądu co do charakteru okresów wypowiedzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 177 § 1 k.p. w kontekście braku organizacji związkowej lub braku reprezentacji pracownicy przez organizację związkową.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku organizacji związkowej lub braku reprezentacji pracownicy przez organizację związkową.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dopuszczalne jest rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy (art. 52 § 1 k.p.) w okresie ciąży pracownicy (art. 177 § 1 k.p.) w sytuacji, gdy u pracodawcy brak jest zakładowej organizacji związkowej bądź taka organizacja funkcjonuje, ale pracownica nie jest jej członkiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy w okresie ciąży, nawet jeśli u pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa reprezentująca pracownicę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nowelizacja art. 177 § 1 k.p. z 1996 r. uczyniła zgodę organizacji związkowej dodatkowym instrumentem ochrony, a brak wskazania przez pracownicę reprezentującego ją związku zwalnia pracodawcę z obowiązku uzyskania zgody. Odmienna interpretacja prowadziłaby do naruszenia zasady wolności związkowej i tworzenia nieuzasadnionych różnic w ochronie pracownic.
Czy w przypadku niedopuszczalności rozwiązania umowy o pracę opisanym w punkcie pierwszym pytania, w stosunku do kobiety w ciąży z którą rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z jej winy w okresie biegnącego już wypowiedzenia tej umowy, podstawę do zasądzenia odszkodowania będzie stanowił art. 60 k.p.?
Odpowiedź sądu
Odmowa udzielenia odpowiedzi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odmówił odpowiedzi na drugie pytanie, uznając je za zbędne w świetle pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie. Skoro rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia w ciąży jest dopuszczalne nawet bez zgody organizacji związkowej, to brak takiej zgody nie stanowi wadliwości rozwiązania stosunku pracy, a pracownicy nie przysługują żadne roszczenia z tego tytułu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Elżbieta W. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. Spółka z o.o. | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 52 § § 1
Kodeks pracy
Przyczyna uzasadniająca rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy.
k.p. art. 177 § § 1
Kodeks pracy
Ochrona pracownicy w ciąży przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę, z uwzględnieniem wymogu zgody organizacji związkowej.
Pomocnicze
k.p. art. 60
Kodeks pracy
Dotyczy odszkodowania w przypadku wadliwego rozwiązania umowy o pracę w okresie wypowiedzenia.
k.p. art. 36
Kodeks pracy
Okresy wypowiedzenia.
k.p. art. 56
Kodeks pracy
Roszczenia pracownika w przypadku niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę.
k.p. art. 58
Kodeks pracy
Dotyczy odszkodowania w przypadku niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę.
u.SN art. 61 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna do odmowy udzielenia odpowiedzi na zagadnienie prawne.
u.ZZ art. 3
Ustawa o związkach zawodowych
Wolność pracownika w zakresie niekorzystania z pomocy związków zawodowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja art. 177 § 1 k.p. z 1996 r. uczyniła zgodę organizacji związkowej dodatkowym instrumentem ochrony, a brak wskazania przez pracownicę reprezentującego ją związku zwalnia pracodawcę z obowiązku uzyskania zgody. • Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do naruszenia zasady wolności związkowej i tworzenia nieuzasadnionych różnic w ochronie pracownic. • Intencją ustawodawcy było zwiększenie ochrony kobiet w ciąży poprzez udział związków zawodowych, a nie jej zmniejszenie. • Odmowa odpowiedzi na drugie pytanie jest uzasadniona jego zbędnością w świetle rozstrzygnięcia pierwszego pytania oraz dominującym poglądem co do charakteru okresów wypowiedzenia.
Odrzucone argumenty
Interpretacja Sądu Okręgowego, zgodnie z którą brak organizacji związkowej lub brak reprezentacji pracownicy przez organizację związkową uniemożliwia rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 k.p. w okresie ciąży. • Argumentacja Sądu Okręgowego oparta na dyrektywie koniunkcji w odniesieniu do art. 177 § 1 k.p.
Godne uwagi sformułowania
W odniesieniu do kobiet w ciąży ustawodawca stosuje zatem oba instrumenty ochrony, tj. zakaz w zakresie rozwiązania za wypowiedzeniem i rozwiązywania w trybie art. 53 k.p. i zgodę organizacji związkowej w zakresie rozwiązywania w trybie art. 52 k.p. • Zakaz jest odrębnym od zgody organizacji związkowej instrumentem ochrony trwałości stosunku pracy. • Wskazana zmiana art. 177 § 1 k.p. podkreśliła, iż legitymację do ochrony praw pracownicy w ciąży ma tylko taka organizacja związkowa, którą pracownica do tego wybrała. • Nietrafna jest zatem argumentacja Sądu Okręgowego, że gdy uzyskanie zgody organizacji związkowej nie jest możliwe, nie jest również dopuszczalne rozwiązanie umowy o pracę z pracownicą w ciąży. • Pracodawca w takiej sytuacji samodzielnie rozwiązuje umowę o pracę bez wypowiedzenia i ochrona kobiety w ciąży realizowana jest na zasadach ogólnych, tj. poprzez sądowe badanie zgodności z prawem rozwiązania umowy pracę bez wypowiedzenia.
Skład orzekający
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
przewodniczący
Roman Kuczyński
sędzia
Jolanta Pietrzak
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 177 § 1 k.p. w kontekście braku organizacji związkowej lub braku reprezentacji pracownicy przez organizację związkową."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku organizacji związkowej lub braku reprezentacji pracownicy przez organizację związkową.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony pracownic w ciąży i interpretacji przepisów Kodeksu pracy, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców.
“Czy pracodawca może zwolnić w ciąży pracownicę, jeśli nie ma u niego związków zawodowych? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
odszkodowanie: 16 986,52 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.