II PZP 1/06

Sąd Najwyższy2006-04-19
SNPracyprzywrócenie do pracyWysokanajwyższy
apelacjawymogi formalneodrzuceniepełnomocnikSąd NajwyższyKodeks postępowania cywilnegopostępowanie apelacyjneprawo pracy

Podsumowanie

Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że apelacja sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, która nie spełnia jedynie szczególnych wymogów formalnych określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i 5 k.p.c., podlega odrzuceniu bez wzywania do uzupełnienia braków.

Sprawa dotyczyła zagadnienia prawnego, czy apelacja sporządzona przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, niespełniająca tylko szczególnych wymogów formalnych (art. 368 § 1 pkt 1-3 i 5 k.p.c.), podlega odrzuceniu bez wzywania do usunięcia braków na podstawie art. 370¹ k.p.c. Sąd Najwyższy, analizując przepisy k.p.c. i porównując je z regulacjami dotyczącymi skargi kasacyjnej, uznał, że rygorystyczne odrzucenie apelacji bez wezwania do uzupełnienia braków dotyczy wyłącznie niespełnienia tych szczególnych wymogów, a nie ogólnych wymogów pisma procesowego (art. 126 k.p.c.).

Sąd Najwyższy rozpatrzył zagadnienie prawne dotyczące interpretacji art. 370¹ k.p.c. w związku z art. 368 § 1 k.p.c. po zmianach wprowadzonych ustawą nowelizującą z dnia 2 lipca 2004 r. Dotyczyło ono sytuacji, w której apelacja sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego) nie spełniała wymogów formalnych. Sąd Okręgowy w Warszawie powziął wątpliwości, czy w przypadku braków ogólnych pisma procesowego (art. 126 k.p.c.) apelacja podlega odrzuceniu bez wzywania do ich uzupełnienia, czy też rygor ten dotyczy wyłącznie braków szczególnych, wymienionych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i 5 k.p.c. Sąd Najwyższy, po analizie gramatycznej, systemowej i funkcjonalnej przepisów, a także porównując je z regulacjami dotyczącymi skargi kasacyjnej, doszedł do wniosku, że racjonalny ustawodawca nie mógł zastosować bardziej rygorystycznych wymogów do apelacji (zwykłego środka zaskarżenia) niż do skargi kasacyjnej (nadzwyczajnego środka zaskarżenia). W związku z tym uchwała stanowi, że apelacja sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, niespełniająca tylko szczególnych wymogów określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i 5 k.p.c., podlega odrzuceniu bez wzywania do usunięcia tych braków (art. 370¹ k.p.c.). Natomiast ogólne braki formalne pisma procesowego powinny być uzupełniane w trybie art. 130 k.p.c.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Apelacja sporządzona przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, niespełniająca tylko wymagań szczególnych określonych w pkt 1-3 i pkt 5 art. 368 § 1 k.p.c. podlega odrzuceniu bez wzywania do usunięcia tych braków (art. 370¹ k.p.c.).

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że rygor odrzucenia apelacji bez wzywania do uzupełnienia braków na podstawie art. 370¹ k.p.c. dotyczy wyłącznie niespełnienia szczególnych wymogów formalnych apelacji określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i 5 k.p.c. Wykładnia ta wynika z analizy systemowej i porównania z przepisami dotyczącymi skargi kasacyjnej, gdzie odróżniono braki ogólne od szczególnych. Ustawodawca nie mógł zastosować bardziej rygorystycznych zasad do apelacji niż do skargi kasacyjnej. Ogólne braki pisma procesowego (art. 126 k.p.c.) powinny być uzupełniane w trybie art. 130 k.p.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchwała

Strony

NazwaTypRola
Jerzy J.osoba_fizycznapowód
W. SA w W. Oddział Centrumspółkapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 370¹

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten stanowi, że apelację sporządzoną przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, niespełniającą wymagań określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5 k.p.c., sąd pierwszej instancji odrzuca bez wzywania do usunięcia tych braków.

k.p.c. art. 368 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa szczególne wymogi formalne apelacji, w tym: oznaczenie wyroku, zwięzłe przedstawienie zarzutów, uzasadnienie zarzutów, wniosek o zmianę lub uchylenie wyroku. Art. 370¹ k.p.c. odnosi się do punktów 1-3 i 5 tego paragrafu.

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw

Ustawa nowelizująca, która wprowadziła m.in. art. 370¹ k.p.c.

Pomocnicze

k.p.c. art. 126 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa ogólne wymagania dla pisma procesowego, które nie są objęte rygorem odrzucenia apelacji bez wzywania do uzupełnienia braków na podstawie art. 370¹ k.p.c.

k.p.c. art. 130

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje procedurę uzupełniania braków pisma procesowego.

k.p.c. art. 3984 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa szczególne wymagania skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 3986 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wzywa do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, jeśli nie spełnia ona ogólnych wymagań pisma procesowego.

k.p.c. art. 3986 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stanowi o odrzuceniu skargi kasacyjnej, gdy nie spełnia ona szczególnych wymagań lub braków nie uzupełniono.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykładnia systemowa i porównanie z przepisami o skardze kasacyjnej wskazują, że rygor odrzucenia apelacji bez wezwania do uzupełnienia braków dotyczy tylko szczególnych wymogów formalnych. Ustawodawca nie mógł zastosować bardziej rygorystycznych zasad do apelacji niż do skargi kasacyjnej. Ogólne braki pisma procesowego powinny być uzupełniane w trybie art. 130 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Gramatyczna analiza art. 370¹ k.p.c. może sugerować objęcie nim wszystkich wymogów art. 368 § 1 k.p.c. (z wyjątkiem pkt 4). Celem art. 370¹ k.p.c. jest zwiększenie profesjonalizmu w sporządzaniu środków zaskarżenia, co może obejmować także ogólne wymogi pisma procesowego.

Godne uwagi sformułowania

racjonalny ustawodawca nie mógł zastosować bardziej rygorystycznych wymagań do zwykłego środka zaskarżenia, jakim jest apelacja, w porównaniu do nadzwyczajnego środka zaskarżenia prawomocnych orzeczeń sądowych, jakim jest skarga kasacyjna odrzucenie apelacji niespełniającej wymogów ogólnych pisma procesowego może nastąpić wyłącznie po uprzednim wezwaniu pełnomocnika procesowego do uzupełnienia tych braków formalnych fachowy pełnomocnik powinien umieć w sposób profesjonalny skonstruować apelację, to tym bardziej obowiązany jest zachować wymogi ogólne pisma procesowego

Skład orzekający

Andrzej Wróbel

przewodniczący

Jerzy Kwaśniewski

sędzia

Zbigniew Myszka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 370¹ k.p.c. w zakresie odrzucania apelacji przez profesjonalnych pełnomocników bez wzywania do uzupełnienia braków."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy apelacja jest sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię proceduralną dotyczącą wymogów formalnych apelacji, co jest kluczowe dla praktyków prawa pracy i postępowania cywilnego. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy w celu zapewnienia spójności systemu prawnego.

Kiedy apelacja może zostać odrzucona bez ostrzeżenia? Kluczowa uchwała Sądu Najwyższego dla pełnomocników.

Sektor

praca

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Uchwała z dnia 19 kwietnia 2006 r. 
II PZP 1/06 
 
Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, 
Zbigniew Myszka (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczy-
szyn, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy z powództwa 
Jerzego J. przeciwko W. SA w W. Oddziałowi Centrum o przywrócenie do pracy, na 
skutek zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Okręgowego-
Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 26 stycznia 2006 r. [...] 
 
„Czy apelacja sporządzona przez adwokata (radcę prawnego, rzecznika pa-
tentowego) podlega odrzuceniu bez wzywania do usunięcia braków (art. 3701 k.p.c.) 
tylko w zakresie dyspozycji punktów 1 - 3 i 5 art. 368 § 1 k.p.c., czy również w zakre-
sie dyspozycji art. 126 § 1 k.p.c. ?” 
 
p o d j ą ł   uchwałę: 
 
Apelacja sporządzona przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika pa-
tentowego, niespełniająca tylko wymagań szczególnych określonych w pkt 1 - 
3 i pkt 5 art. 368 § 1 k.p.c. podlega odrzuceniu bez wzywania do usunięcia tych 
braków (art. 3701 k.p.c.). 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne 
ujawniło się w następującym stanie faktycznym. Postanowieniem z dnia 21 paździer-
nika 2005 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Pragi-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecz-
nych w Warszawie odrzucił apelację pełnomocnika powoda Jerzego J. od wyroku 
tego Sądu z dnia 8 lipca 2005 r., oddalającego powództwo Jerzego J. w sprawie o 
przywrócenie do pracy przeciwko W. SA w W. Oddziałowi Centrum. W uzasadnieniu 
postanowienia Sąd pierwszej instancji podniósł, że jeżeli fachowy pełnomocnik, jakim 

 
2
jest adwokat, nie wskaże w apelacji w czyim imieniu ją składa, to znajduje zastoso-
wanie art. 3701 k.p.c.  
W zażaleniu pełnomocnik powoda zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, że 
zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 3701 k.p.c. w związku z art. 368 § 1 
k.p.c., przez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, iż brak spełnienia w apelacji 
wymagań ogólnych pisma procesowego, o których mowa w art. 126 § 1 k.p.c., upo-
ważnia Sąd do jej odrzucenia bez wzywania do usunięcia tych braków. Pełnomocnik 
powoda twierdził, że wskazana w uzasadnieniu postanowienia przyczyna odrzucenia 
apelacji, tj. nieokreślenie strony pozwanej, nie mieści się w żadnym z przywołanych 
w art. 3701 k.p.c. punktów paragrafu pierwszego art. 368 k.p.c. Przepis art. 3701 
k.p.c. nie może być poddany wykładni rozszerzającej. Możliwość odrzucenia apelacji 
bez wzywania do uzupełnienia braków istnieje tylko wówczas, gdy apelacja nie po-
siada elementu, o którym mowa w art. 368 § 1 pkt 1-3 i 5 k.p.c. Wymóg wskazania 
strony postępowania nie został wyszczególniony w żadnym ze wskazanych wyżej 
punktów, natomiast art. 3701 k.p.c. odwołuje się nie do całego paragrafu 1 art. 368, 
lecz do konkretnych punktów tego paragrafu. Zdaniem wnoszącego zażalenie inten-
cją ustawodawcy było umożliwienie Sądowi odrzucenia apelacji w sytuacji, gdy nie 
spełnia ona wymagań zawartych w punktach 1-3 i 5 art. 368 § 1 k.p.c. Skutek taki nie 
dotyczy natomiast braków pisma procesowego, o których mowa w art. 126 k.p.c., 
które to braki winny być uzupełnione w trybie art. 130 k.p.c. Ponadto brak wskazania 
w apelacji strony pozwanej w ogóle nie powodował, iż apelacja nie mogła otrzymać 
prawidłowego biegu, ponieważ jej treść nie pozostawiała wątpliwości co do strony 
pozwanej. 
Na tle takiego stanu sprawy Sąd Okręgowy w Warszawie powziął istotne wąt-
pliwości co do interpretacji art. 3701 k.p.c. w związku z 368 § 1 k.p.c., po zmianach 
Kodeksu postępowania cywilnego dokonanych ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmia-
nie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 
172, poz. 1804, zwaną dalej: ustawą nowelizującą), których rozstrzygnięcie ma 
istotny wpływ na prawa strony reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika do 
skutecznego złożenia apelacji w postępowaniu przed sądami pracy. Sąd Okręgowy 
wskazał, że od strony konstrukcyjnej apelacja jako szczególne pismo procesowe 
składa się z formalnych elementów ogólnych (powszechnych dla wszystkich pism 
procesowych), uregulowanych w art.126 k.p.c., jak i z formalnych elementów szcze-
gólnych (odróżniających apelację od innych pism procesowych), uregulowanych w 

 
3
art. 368 § 1 k.p.c. Ponadto, ustawodawca wprowadził przesłanki apelacji obligatoryj-
ne (art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5 k.p.c.) oraz przesłanki fakultatywne apelacji (art. 368 § 
1 pkt 4 k.p.c.). Na prawidłowo skonstruowaną apelację składają się wymogi zawarte 
w obu przywołanych przepisach (art.126 k.p.c. i art. 368 k.p.c.). Ustawą nowelizującą 
do Kodeksu postępowania cywilnego został dodany nowy art. 3701 k.p.c., który sta-
nowi, że apelację sporządzoną przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika pa-
tentowego, niespełniającą wymagań określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5, Sąd 
pierwszej instancji odrzuca bez wzywania do usunięcia tych braków, zawiadamiając 
o tym właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik.  
Sąd Okręgowy zauważył, że gramatyczna analiza art. 3701 k.p.c. w związku z 
art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5 k.p.c. nie daje jednoznacznej odpowiedzi, czy należy z 
urzędu odrzucić apelację, która ma jedynie braki formalne określone w art. 126 k.p.c. 
Sąd uznał za nieuprawnione twierdzenia pełnomocnika powoda, jakoby wyłączenie 
spod dyspozycji art. 3701 k.p.c. tylko wymagania określonego w pkt 4 art. 368 § 1 
oznaczało, że „brak jest przeszkód do wyłączenia spod dyspozycji tego przepisu bra-
ków formalnych określonych w art. 126 k.p.c.”. Tymczasem ustawodawca nie mógł 
przywołać w art. 3701 k.p.c. wymagania z art. 368 § 1 pkt 4 k.p.c., ponieważ powoła-
nie w apelacji nowych faktów i dowodów jest jedynie uprawnieniem strony, która ta-
kie żądania może wnieść tylko po spełnieniu wymogów w tym przepisie określonych. 
Dlatego ustawodawca nie mógł przywołać w treści art. 3701 k.p.c. pełnej dyspozycji 
art. 368 § 1 k.p.c. Sąd zwrócił też uwagę, że gdyby ustawodawca zmierzał do wyeli-
minowania z dyspozycji art. 3701 k.p.c. wymogów zawartych w art.126 § 1 k.p.c., to 
„mógłby ten zamysł wyraźnie odzwierciedlić w spornie rozumianym przepisie”. 
Skoro wykładnia językowa nie prowadzi do jednoznacznych rezultatów inter-
pretacyjnych, to zasadne jest zastosowanie wykładni systemowej przez odwołanie 
się do regulacji innych środków zaskarżenia w Kodeksie postępowania cywilnego. 
Najbardziej zbliżonym do apelacji instrumentem zaskarżenia orzeczeń sądowych jest 
skarga kasacyjna, która wprawdzie została wprowadzona późniejszą ustawą niż art. 
3701 k.p.c., ale zaczęła obowiązywać w tym samym czasie. Reforma kasacji doko-
nana została ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowa-
nia cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. 
Nr 13, poz. 98), w wyniku której wprowadzono skargę kasacyjną, jednakże ta nowa 
regulacja nie spowodowała w omawianym zakresie istotnej zmiany przepisów w po-
równaniu z ich poprzednią treścią określoną ustawą nowelizacyjną z dnia 2 lipca 

 
4
2004 r. Zgodnie z brzmieniem art. 3984 § 2 k.p.c., „ponadto skarga kasacja powinna 
czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a w sprawach o 
prawa majątkowe powinna zawierać również oznaczenie wartości przedmiotu za-
skarżenia". Równocześnie, stosownie do art. 3986 § 1 k.p.c., „jeżeli skarga kasacyjna 
nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2, przewodniczący w sądzie dru-
giej instancji wzywa stronę do usunięcia braków w terminie tygodniowym pod rygo-
rem odrzucenia skargi”. Natomiast § 2 tego artykułu stanowi, że Sąd drugiej instancji 
odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, 
skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 3984 § 1 oraz skargę, której bra-
ków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną. W powołanych 
przepisach ustawodawca zatem w sposób niebudzący wątpliwości rozróżnił konse-
kwencje procesowe w razie niespełnienia ogólnych, jak i szczególnych wymagań 
formalnych skargi kasacyjnej. W celu zachowania jednolitości systemu prawa, należy 
przyjąć, że ustawodawca nie mógł zastosować bardziej rygorystycznych wymogów 
dla zwykłego środka zaskarżenia, jakim jest apelacja, w stosunku do szczególnego 
środka zaskarżenia, jakim jest wnoszona do Sądu Najwyższego skarga kasacyjna. 
Stojąc zatem „na stanowisku priorytetu jednolitości systemu prawa” i racjonalnego 
działania ustawodawcy należy przyjąć, że odrzucenie apelacji niespełniającej wymo-
gów ogólnych pisma procesowego może nastąpić wyłącznie po uprzednim wezwaniu 
pełnomocnika procesowego do uzupełnienia tych braków formalnych.  
Wprawdzie oba akty prawne (dotyczące skargi kasacyjnej i art. 3701 k.p.c.) 
uchwalone zostały w odstępie około sześciu miesięcy, to poprzednio podobne kon-
sekwencje procesowe braków formalnych uregulowane były „w obowiązującej do 
dnia 5 lutego 2005 r. kasacji, będącej wtedy trzecim, zwyczajnym środkiem zaskar-
żenia”. Przepisy art. 3933 k.p.c. i art. 3935 k.p.c. (obecnie już nieobowiązujące) 
wprowadzone zostały tą samą ustawą nowelizacyjną z dnia 2 lipca 2004 r., którą 
wprowadzono do obrotu prawnego art. 3701 k.p.c. Ustawodawca nie zastosował po-
dobnej metody legislacyjnej dotyczącej odrzucenia z urzędu apelacji na wzór naj-
pierw kasacji, a potem skargi kasacyjnej, chociaż dwukrotnie miał możliwość ujedno-
licenia zasad odrzucania środków zaskarżenia a limine, bez wzywania fachowych 
pełnomocników do uzupełnienia braków formalnych.  
Równocześnie, odwołując się do wykładni funkcjonalnej, celem wprowadzenia 
art. 3701 k.p.c., dającego prawo odrzucenia apelacji sporządzonej przez fachowego 
pełnomocnika bez wzywania go do uzupełnienia braków formalnych, jest zwiększe-

 
5
nie profesjonalizmu w sporządzaniu środków zaskarżenia, zwłaszcza w sprawach, w 
których uczestnicy postępowania zwolnieni są z obowiązku uiszczania kosztów są-
dowych, a przedmiot sprawy nakazuje sądom bardziej liberalne stosowanie procedur 
cywilnych (np. w sprawach prawa pracy i ubezpieczeń społecznych). Z tego punktu 
widzenia można twierdzić, że skoro fachowy pełnomocnik „powinien umieć w sposób 
profesjonalny skonstruować apelację (szczególne wymogi formalne), to tym bardziej 
obowiązany jest zachować wymogi ogólne pisma procesowego, bez którego nie 
może istnieć apelacja”. Oznaczenie strony ma istotne znaczenie dla bytu apelacji, 
zwłaszcza w przypadku wielości podmiotów po obu stronach postępowania. W prze-
ciwnym razie apelacja stanowiłaby „’niepewny’ środek odwoławczy dla praw proce-
sowych jego przeciwnika”. Brak wskazania strony postępowania może oznaczać 
„nieokreślenie czy wyrok skarżony jest w całości czy też w części (w tym drugim 
przypadku zaskarżenie w części wyroku może oznaczać odwołanie tylko do części 
roszczenia bez wskazania współuczestników postępowania, w sytuacji gdy zapadły 
odmienne wobec nich rozstrzygnięcia)”. Dlatego „brak oznaczenia strony postępo-
wania, wobec której kieruje się apelację, stanowi więc istotny brak formalny. Wpraw-
dzie ta ostatnia argumentacja nie ma bezpośredniego wpływu na rozwiązanie zaist-
niałych wątpliwości interpretacyjnych, to jednak wskazuje na wagę wadliwości spo-
rządzonej apelacji, której to wadliwości ustawodawca mógł nie wyłączyć z dyspozycji 
art. 3701 k.p.c.”. Różne sposoby uregulowania skutków braków formalnych skargi 
kasacyjnej i apelacji może uzasadniać różny rodzaj tych środków odwoławczych 
(nadzwyczajny środek odwoławczy i zwykły środek odwoławczy). Jeżeli postępowa-
nie drugoinstancyjne stanowi kontynuację postępowania co do istoty sprawy, to sąd 
odwoławczy koncentruje się w nim na merytorycznym rozpoznaniu sprawy w grani-
cach apelacji „(kasacja jak i skarga kasacyjna nie są środkami prowadzącymi do me-
rytorycznego kontynuowania postępowania)”. Przepis art. 3701 k.p.c. być może ma 
zatem przeciwdziałać sytuacjom, w których sąd drugiej instancji zamiast prowadzić w 
jak najkrótszym okresie czasu postępowanie co do istoty sporu, prowadzi postępo-
wanie mające na celu uzupełnienie braków formalnych apelacji sporządzonej przez 
profesjonalnego pełnomocnika.  
Taka interpretacja nie wyjaśnia poprzednio podnoszonej wątpliwości, dlaczego 
ustawodawca nałożył na adwokata (radcę prawnego, rzecznika patentowego) więk-
sze wymagania przy składaniu apelacji niż przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, przy 
założeniu, że należy zmierzać do realizacji postulatu jednolitości systemu prawa. 

 
6
Wątpliwość ta ma wsparcie w wykładni logicznej, zgodnie z którą, skoro pełnomocnik 
fachowy jest zobowiązany do dochowania ogólnych i szczególnych wymagań apela-
cji, to tym bardziej jego obowiązki mogą być ograniczone tylko do dochowania 
„szczególnych przesłanek apelacji bez wzywania do uzupełnienia jej braków (argu-
mentum a maiori ad minus)”. Ponieważ każdy z zaproponowanych sposobów wy-
kładni art. 3701 k.p.c. wiąże się z wyżej przedstawionymi wątpliwościami, to koniecz-
ne stało się zwrócenie się do Sądu Najwyższego z pytaniem prawnym. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Wstępnie trzeba zwrócić uwagę, że przedstawiając do rozstrzygnięcia zagad-
nienie prawne Sąd drugiej instancji niekonsekwentnie wskazał, iż Sąd pierwszej in-
stancji odrzucił apelację, ponieważ pełnomocnik powoda „nie oznaczył w czyim imie-
niu wnosi ten środek zaskarżenia”, następnie w uzasadnieniu zagadnienia prawnego 
podał, że „brak oznaczenia strony postępowania wobec której kieruje się apelację, 
stanowi więc istotny brak formalny”. Tymczasem w sporządzonej apelacji adwokat 
Aleksander K. wyraźnie określił się jako „pełnomocnik powoda Jerzego J.”, natomiast 
Sąd pierwszej instancji uznał, że apelacja, tj. „wniesione przez pełnomocnika powoda 
pismo z dnia 10 października 2005 r. nie spełnia ustawowych wymogów z art. 368 
par. 1 pkt 1 k.p.c. i 126 par. 1 pkt 1 k.p.c. jakim winna odpowiadać apelacja, albo-
wiem nie została w nim oznaczona w sposób prawidłowy strona postępowania” i z tej 
przyczyny przyjął, że skoro „w apelacji pełnomocnik powoda nie określił przy tym 
strony pozwanej”, to podlegała ona odrzuceniu w myśl art. 3701 k.p.c. Już taki kon-
tekst faktyczny, w którym pełnomocnik powoda oznaczył konkretny wyrok Sądu 
pierwszej instancji, od którego wniósł apelację, ze wskazaniem granic jego zaskarże-
nia, nie powinien prowadzić do odrzucenia a limine wniesionej apelacji tylko z tej 
przyczyny, że pełnomocnik powoda istotnie pominął nazwanie strony pozwanej, która 
jako jedyna pozwana w sprawie była z łatwością do zidentyfikowania z sentencji za-
skarżonego wyroku, zważywszy nadto, że apelację kieruje się przeciwko wyrokowi 
sądu pierwszej instancji, a nie przeciwko stronie postępowania. 
Pomimo tych krytycznych uwag Sąd Najwyższy uznał za uzasadnione udzie-
lenie odpowiedzi w kwestii prawidłowego rozumienia art. 3701 k.p.c., którego wykład-
nia w praktyce może budzić istotne wątpliwości prawne. Powołany przepis stanowi, 
że apelację sporządzoną przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowe-

 
7
go, niespełniającą wymagań określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5 k.p.c., sąd 
pierwszej instancji odrzuca bez wzywania do usunięcia tych braków, zawiadamiając 
o tym właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik. 
Prawidłowa wykładnia i stosowanie tego przepisu wymagają wskazania, czy odrzu-
cenie a limine apelacji następuje w każdym przypadku wystąpienia jakichkolwiek 
braków nieczyniących zadość ogólnym wymaganiom przewidzianym dla pisma pro-
cesowego (art. 368 § 1 ni initio k.p.c. w związku z art. 126 k.p.c.), czy tylko w przy-
padku niespełnienia szczególnych wymagań apelacji określonych w art. 368 § 1 pkt 
1-3 i pkt 5 k.p.c., tj. braków ujawnionych w następujących zakresach: 1) oznaczenia 
wyroku, od którego jest wniesiona apelacja, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony 
w całości czy w części, 2) zwięzłego przedstawienia zarzutów apelacji, 3) uzasadnie-
nia tych zarzutów, 4) wniosku o zmianę lub uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakre-
su żądanej zmiany. 
W pierwszym rzędzie istotny jest kontekst historyczny rozważanych regulacji 
procesowych, z którego wynika, że przed wprowadzeniem art. 3701 k.p.c. sąd pierw-
szej instancji odrzucał na posiedzeniu niejawnym apelację wniesioną po upływie 
przepisanego terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również apelację, 
której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 370 k.p.c.). Z art. 
370 k.p.c. wynikało, że zasady w nim zawarte miały wcześniej zastosowanie do każ-
dej apelacji, a zatem także do apelacji sporządzonej przez profesjonalnego pełno-
mocnika procesowego. Na gruncie tego unormowania odrzuceniu a limine podlegała 
wyłącznie apelacja spóźniona lub niedopuszczalna z innych przyczyn, natomiast nie-
spełnienie wymagań formalnych apelacji określonych w całym art. 368 k.p.c. mogło 
stanowić przyczynę odrzucenia tego środka zaskarżenia tylko w razie ich nieuzupeł-
nienia przez stronę skarżącą lub jej pełnomocnika procesowego w wyznaczonym 
terminie.  
W tym kontekście dodanie art. 3701 k.p.c. można postrzegać jako obowiązek 
zagwarantowania przez fachowego pełnomocnika procesowego tylko szczególnych 
wymagań apelacji określonych w art. 368 §1 pkt 1-3 i pkt 5 k.p.c., które wymagają 
profesjonalnej prawniczej wiedzy i sprawności zawodowej, z rygorem powiadomienia 
właściwego organu samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik sprze-
niewierzający się obowiązkowi zapewnienia profesjonalnej pomocy prawnej. Nato-
miast niezachowanie elementarnych ogólnych wymagań dotyczących apelacji jako 
pisma procesowego niekiedy może wystąpić jako zwykłe niedopatrzenie lub oczywi-

 
8
ste niedokładności, które mogą być usunięte (poprawione lub uzupełnione) w krótkim 
kodeksowym (tygodniowym) terminie, co nie wpływa w istotnym stopniu na spraw-
ność postępowania. Tego rodzaju usuwalne ogólne braki formalne nie powinny wy-
woływać rygoru powiadamiania organów samorządu zawodowego o braku profesjo-
nalizmu prawniczego fachowych pełnomocników procesowych.  
Wprowadzeniu nowej regulacji art. 3701 k.p.c. nie towarzyszyły żadne zmiany 
redakcyjne art. 368 § 1 k.p.c., które precyzowałyby zakres zawartego w nim odesła-
nia wymuszającego odrzucenie a limine (bez wzywania do uzupełnienia braków) 
apelacji sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego (adwokata, 
radcę prawnego lub rzecznika patentowego). Literalnie rzecz ujmując, art. 3701 k.p.c. 
zakresem tego odesłania może obejmować cały paragraf 1 art. 368 k.p.c., z wyłą-
czeniem punktu 4, a nie tylko pkt 1-3 i pkt 5 tego paragrafu, co mogłoby prowadzić 
do wniosku, że odrzucenie apelacji następuje w każdym przypadku niezachowania 
zarówno wymagań ogólnych przewidzianych dla każdego pisma procesowego (art. 
368 § 1 in initio k.p.c.), jak i wymagań szczególnych określonych w całym  art. 368 § 
1 k.p.c., z wyjątkiem jego pkt 4. Jednakże, obok sygnalizowanego wyżej kontekstu 
historycznego, taka koncepcja budzi wątpliwości na gruncie wymagań stawianych 
nadzwyczajnemu środkowi zaskarżania prawomocnych orzeczeń sądu drugiej in-
stancji, tj. skardze kasacyjnej, co do której ustawodawca wyraźnie odróżnił dwa ro-
dzaje braków w zakresie obowiązku spełnienia wymagań stawianych temu nadzwy-
czajnemu środkowi zaskarżenia, w stosunku do których przewidział odmienne kon-
sekwencje procesowe. Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna za-
wierać konieczne szczególne wymagania konstrukcyjne w postaci: 1) oznaczenia 
orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w 
całości czy w części, 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, 3) 
wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie oraz 4) 
wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żą-
danego uchylenia i zmiany. Obowiązek spełnienia - między innymi - wymagań 
przewidzianych dla pisma procesowego wynika z § 2 tego przepisu. Odrzucenie a 
limine skargi kasacyjnej następuje wyłącznie w sytuacji, gdy nie spełnia ona którego-
kolwiek z konstrukcyjnych (szczególnych) wymagań tego środka zaskarżenia (art. 
3986 § 2 k.c. w związku z art. 3984 § 1 k.c.). Natomiast, jeżeli skarga kasacyjna nie 
spełnia innych wymagań, w tym wymagań ogólnych przewidzianych dla pisma pro-
cesowego, to przewodniczący sądu drugiej instancji wzywa skarżącego do usunięcia 

 
9
braków w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi (art. 3986 § 1 k.p.c.) i 
dopiero w razie nieuzupełnina tych braków w ustawowym terminie sąd drugiej in-
stancji odrzuca skargę (art. 3986 § 2 in fine k.p.c.). 
W odniesieniu do tych unormowań, określających w podobny sposób szcze-
gólne wymagania apelacji i skargi kasacyjnej, doktryna (M. Wirwiński: Komentarz do 
ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz 
niektórych ustaw, Dz.U. Nr 172, poz. 1804, LEX/el. 2005), a także Sąd przestawia-
jący zagadnienie prawne trafnie dostrzegli wyraźną analogię, która prowadzi do za-
akceptowania takiego kierunku wykładni art. 3701 k.p.c., która opiera się na założe-
niu, że racjonalny ustawodawca nie mógł zastosować bardziej rygorystycznych wy-
magań do zwykłego środka zaskarżenia, jakim jest apelacja (art. 367 § 1 k.p.c.), w 
porównaniu do nadzwyczajnego środka zaskarżenia prawomocnych orzeczeń sądo-
wych, jakim jest skarga kasacyjna (art. 3981 § 1 k.p.c.). Dopuszczalne jest zatem od-
kodowanie odesłania zawartego w art. 3701 k.p.c. w ten sposób, że przepis ten wy-
raźnie odsyła do enumeratywnie wskazanych punktów 1-3 i pkt 5 art. 368 § 1 k.p.c., 
a nie do całego tego paragrafu, przeto skutek w postaci odrzucenia apelacji a limine 
zachodzi wyłącznie w przypadkach niedochowania wymagań szczególnych tego 
środka zaskarżenia. Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że art. 3701 k.p.c. od-
wołuje się wyłącznie do wymagań szczególnych apelacji wymienionych expressis 
verbis w pkt 1-3 i pkt 5 § 1 art. 368 k.p.c., a nie do całego tego paragrafu, co dopro-
wadziło do podjęcia uchwały jak w sentencji.  
========================================

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę