II PZP 1/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrzył zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w Gdańsku, dotyczące statusu prawnego i roszczeń asesora sądowego zwolnionego za wypowiedzeniem w okresie pełnienia czynności sędziowskich. Kluczowe pytanie dotyczyło tego, czy do takich przypadków stosuje się przepisy Kodeksu pracy, a także czy możliwe jest przywrócenie do pracy. Sąd Najwyższy, opierając się na przepisach ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych z 1985 r. oraz Kodeksu pracy, stwierdził, że art. 115 § 4 tej ustawy nie stanowił wyczerpującej regulacji dotyczącej rozwiązania stosunku pracy z asesorem. W sprawach nieuregulowanych przez przepisy ustrojowe, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy, zgodnie z art. 5 k.p. Sąd uznał, że stosunek prawny asesora sądowego, zwłaszcza w zakresie możliwości zwolnienia za wypowiedzeniem, ma cechy stosunku pracy. W związku z tym, w przypadku wadliwego wypowiedzenia umowy na czas określony, pracownikowi przysługuje odszkodowanie (art. 50 § 3 k.p.). Sąd podkreślił, że choć asesor sądowy wykonujący czynności sędziowskie posiada pewne gwarancje, jego zatrudnienie ma charakter terminowy (nie dłuższy niż trzy lata), co wyklucza możliwość przywrócenia do pracy. Niemniej jednak, sąd pracy jest władny badać zasadność merytoryczną wypowiedzenia, a asesor ma prawo kwestionować przyczyny zwolnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu stosowania przepisów Kodeksu pracy do roszczeń asesorów sądowych, zasady odpowiedzialności odszkodowawczej za wadliwe zwolnienie, a także interpretacja przepisów dotyczących ustroju sądów powszechnych w kontekście stosunku pracy.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2004 roku, w szczególności przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych z 1985 r. i ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Nowsze regulacje mogą wpływać na stosowanie tych zasad.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepis art. 115 § 4 zdanie 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych zezwalający Ministrowi Sprawiedliwości na zwolnienie asesora sądowego po wypowiedzeniu, za zgodą kolegium sądu okręgowego, stanowił wyczerpującą regulację dotyczącą rozwiązania stosunku pracy z asesorem sądowym i czy zasadność tej decyzji podlega kontroli sądu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten określał jedynie sposób rozwiązania stosunku pracy oraz organ uprawniony do jego dokonania, nie stanowiąc regulacji wyczerpującej. Zasada zwolnienia podlega kontroli sądu pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 115 § 4 Prawa o ustroju sądów powszechnych z 1985 r. nie zawierał wyczerpującej regulacji dotyczącej rozwiązania stosunku pracy z asesorem sądowym. Określał jedynie organ i tryb, ale nie wyłączał kontroli sądowej nad zasadnością decyzji.
Jeżeli przepis art. 115 § 4 dawnego u.s.p. wskazuje tylko organ i tryb rozwiązania stosunku pracy z asesorem sądowym, któremu powierzono pełnienie czynności sędziowskich, to czy w zakresie przyczyn dopuszczających wypowiedzenie stosuje się odpowiednio art. 13 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, czy też przyczynami tymi mogą być jedynie te, które skutkują odpowiedzialnością dyscyplinarną sędziów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie stosuje się przepisów ustawy o pracownikach urzędów państwowych dotyczących przyczyn wypowiedzenia, gdyż nie przystają one do sytuacji asesora sądowego. Przyczyny zwolnienia powinny być badane w kontekście odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy ustawy o pracownikach urzędów państwowych dotyczące przyczyn wypowiedzenia nie przystają do sytuacji asesora sądowego, któremu powierzono czynności sędziowskie. Sytuacja asesora jest odmienna od sytuacji urzędnika państwowego.
Czy możliwe jest orzeczenie o przywróceniu do pracy asesora sądowego, któremu powierzono pełnienie czynności sędziowskich, jeżeli upłynął już okres, na który powierzono mu pełnienie czynności sędziowskich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest możliwe orzeczenie o przywróceniu do pracy asesora sądowego, któremu powierzono pełnienie czynności sędziowskich, gdyż jego zatrudnienie ma charakter terminowy i nie można go przywrócić do pracy po upływie tego okresu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że ze względu na terminowy charakter zatrudnienia asesora sądowego (nie dłuższy niż trzy lata) oraz powierzonych mu czynności sędziowskich, wadliwe zwolnienie może skutkować jedynie zasądzeniem odszkodowania, a nie przywróceniem do pracy.
Jakie przepisy stosuje się do roszczeń mianowanego asesora sądowego, zwolnionego za wypowiedzeniem w okresie pełnienia czynności sędziowskich, w zakresie nieuregulowanym w art. 115 § 4 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W zakresie nieuregulowanym w art. 115 § 4 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych z 1985 r. do stosunku pracy mianowanego asesora sądowego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w sprawach nieuregulowanych przez przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy, zgodnie z art. 5 k.p., co wynika również z celu instytucji asesury.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Grzegorz K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Prezes Sądu Okręgowego w Gdańsku | organ_państwowy | pozwany |
| Sąd Rejonowy w Gdańsku | instytucja | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
u.s.p. art. 115 § § 4
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Nie stanowi wyczerpującej regulacji dotyczącej rozwiązania stosunku pracy z asesorem sądowym. Określa jedynie organ i tryb, ale nie wyłącza kontroli sądowej nad zasadnością decyzji.
k.p. art. 5
Kodeks pracy
Jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy Kodeksu pracy stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami.
k.p. art. 50 § § 3
Kodeks pracy
W przypadku wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony z naruszeniem przepisów, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie.
Pomocnicze
u.s.p. art. 150
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Nakazuje stosowanie odpowiednio przepisów Kodeksu pracy w sprawach nieuregulowanych.
u.p.u.p. art. 13
Ustawa o pracownikach urzędów państwowych
Przepisy dotyczące przyczyn wypowiedzenia nie przystają do sytuacji asesora sądowego.
u.s.p. art. 201 § § 4
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Do aplikacji sądowej i asesury rozpoczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stosowanie przepisów Kodeksu pracy do roszczeń asesora sądowego w zakresie nieuregulowanym przepisami szczególnymi. • Możliwość badania zasadności merytorycznej wypowiedzenia umowy o pracę asesora sądowego. • Wadliwe zwolnienie asesora sądowego skutkuje prawem do odszkodowania, a nie przywrócenia do pracy.
Odrzucone argumenty
Art. 115 § 4 Prawa o ustroju sądów powszechnych stanowi wyczerpującą regulację zwolnienia asesora, niepodlegającą kontroli sądu pracy. • Przyczyny zwolnienia asesora sądowego powinny być takie same jak przyczyny odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. • Możliwość przywrócenia do pracy asesora sądowego po upływie okresu pełnienia czynności sędziowskich.
Godne uwagi sformułowania
Prawo o ustroju sądów powszechnych [...] przewidywało w sprawach nim nieuregulowanych odpowiednie stosowanie do sędziów i innych pracowników sądowych przepisów ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, a w sprawach nieuregulowanych także tą ustawą - przepisów Kodeksu pracy. • Przepisy rozdziału 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych [...] w żaden sposób nie przystają do sytuacji asesora sądowego, któremu powierzono pełnienie czynności sędziowskich. • Rozwiązanie stosunku pracy podczas pełnienia przez asesora czynności sędziowskich należy uznać - co do zasady - za niezgodne z prawem i sprzeczne z celem asesury. • Jeżeli zatem unormowanie dotyczące asesorów sądowych [...] jest niepełne, należy w sprawach nim nieuregulowanych posłużyć się przepisami Kodeksu pracy (art. 150 tego Prawa), a te interpretować nie tylko zgodnie z ich brzmieniem, ale także z celem, któremu służy instytucja asesury.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Roman Kuczyński
członek
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu stosowania przepisów Kodeksu pracy do roszczeń asesorów sądowych, zasady odpowiedzialności odszkodowawczej za wadliwe zwolnienie, a także interpretacja przepisów dotyczących ustroju sądów powszechnych w kontekście stosunku pracy."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2004 roku, w szczególności przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych z 1985 r. i ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Nowsze regulacje mogą wpływać na stosowanie tych zasad.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych ze statusem prawnym i prawami pracowników sądów, w tym asesora sądowego, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem pracy i ustrojem sądów. Wyjaśnia granice kontroli sądowej nad decyzjami administracyjnymi w kontekście stosunku pracy.
“Czy asesor sądowy może być zwolniony bez możliwości obrony? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
wynagrodzenie: 5626,72 PLN
odszkodowanie: 8440,08 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.