I CZ 40/10

.Sygn. akt I CZ 40/10 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 3 lutego 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
SSN Dariusz Zawistowski 
 
w sprawie z powództwa T. S. 
przeciwko Syndykowi masy upadłości U. D. Spółki z o.o.  
w  upadłości w W. 
o uznanie umowy za bezskuteczną, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2011 r., 
zażalenia strony pozwanej na postanowienia dotyczące kosztów procesu zawarte  
w punkcie 1 i 3 wyroku Sądu Apelacyjnego  
z dnia 1 grudnia 2009 r.,  
 
 
odrzuca zażalenie na postanowienie w przedmiocie 
kosztów procesu objęte punktem 1 wyroku Sądu Apelacyjnego z 
dnia 1 grudnia 2009 r. a w pozostałym zakresie zażalenie oddala. 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Zaskarżonymi postanowieniami zawartymi w punktach 2 i 3 wyroku z dnia 
1  grudnia 2009 r. Sąd Apelacyjny nie obciążył powódki T. S. obowiązkiem zwrotu 
pozwanym 
Syndykowi 
masy 
upadłości 
U. 
D. 
Spółki 
z 
ograniczoną 
odpowiedzialnością w W. i Ł. B. kosztów procesu za obie instancje. Sąd ten uznał, 
że za zastosowaniem zasady słuszności, przewidzianej art. 102 k.p.c., 
przemawiała szczególna sytuacja powódki, której powództwo zostało oddalone, 
uniemożliwiająca jej realizację dochodzonego roszczenia z przyczyn od niej 
niezależnych, wywołanych ogłoszeniem upadłości Spółki, z którą zawarła umowę. 
Pozwany Syndyk w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 233 k.p.c. przez 
dokonanie oceny materiału dowodowego dowolnie i sprzecznie z zasadami logiki 
oraz doświadczenia życiowego, a także błędne przyjęcie, że w sprawie zachodził 
szczególny wypadek, przewidziany art. 102 k.p.c. Domagał się zmiany 
postanowień i zasądzenia zwrotu kosztów procesu w wysokości 3600 zł odnośnie 
postępowania pierwszoinstancyjnego i 9760 zł co do postępowania apelacyjnego. 
Powołał się na to, że w sprawie nie miał miejsca szczególny wypadek, który 
uzasadniał odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik sporu, a nadto 
nieprzyznanie zwrotu kosztów procesu godzi w interesy wierzycieli. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji orzekające o kosztach procesu 
w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji jest niedopuszczalne, jako 
nieprzewidziane art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. Stosownie do tego uregulowania 
zaskarżeniu zażaleniem do Sądu Najwyższego podlega postanowienie sądu 
drugiej instancji co do kosztów procesu w takim zakresie, w jakim mogło ono być 
wydane tylko przez ten sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie apelacyjne. 
W  odniesieniu do orzeczenia o kosztach postępowania przed sądem pierwszej 
instancji, o których sąd ten rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie 
w  sprawie dochowanie zasady dwuinstancyjności, o jakiej mowa w art. 176 ust. 1 
Konstytucji, następuje przez zaskarżenie postanowienia do sądu drugiej instancji 
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2010 r., II CZ 45/10, 
OSNC 2010/12/171). 

 
3 
Z tej przyczyny zażalenie w omówionym zakresie podlegało odrzuceniu 
w  oparciu o art. 373 w związku z art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 k.p.c. 
Odstępstwo od podstawowej zasady orzekania o kosztach procesu - 
odpowiedzialności za wynik sporu - przewidzianej art. 98 § 1 k.p.c. na rzecz zasady 
słuszności, objętej art. 102 k.p.c., wymaga wykazania, że występują szczególnie 
uzasadnione wypadki, przemawiające za nieobciążaniem kosztami procesu strony 
przegrywającej sprawę. Jako wyjątek od zasady, przepis ten nie może być 
rozszerzająco interpretowany. Do szczególnych wypadków zaliczane są zarówno 
fakty związane z przebiegiem postępowania, jak i leżące poza nim, dotyczące 
stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony, szczególnie powiązanych 
z  przedmiotem sporu. W rozpoznawanej sprawie były podstawy do uznania, że 
wystąpiła wyjątkowa sytuacja, usprawiedliwiająca powołane odstępstwo. Trafnie 
przyjął Sąd drugiej instancji, że decydujące znaczenie przyznać należy 
przedmiotowi postępowania, szczególnie istotnego dla powódki, która wpłaciła 
upadłej Spółce wymaganą należność za objęty umową lokal. Z przyczyn 
niezależnych od powódki, które związane są z upadłością Spółki U. D., starania o 
wykonanie umowy z dnia 9 czerwca 1996 r. zakończyły się niepowodzeniem. 
Niezależnie od tego, obowiązkowi ponoszenia przez powódkę kosztów procesu 
sprzeciwia się jej trudna sytuacja majątkowa i życiowa, w tym głównie stan zdrowia, 
łącząca się także z problemami dotyczącymi przedmiotu procesu. Stwierdzenie, że 
w rozpoznawanej sprawie istnieją podstawy do nieobciążania przegrywającej 
sprawę powódki kosztami procesu oznacza, że zasada słuszności nakazuje 
ochronę jej interesu, jako rezultatu rozważenia racji obu stron, niezależnie od tego, 
że i jej wierzytelność objęta jest listą wierzytelności. 
Z powyższych względów zażalenie w pozostałym zakresie zostało oddalone, 
jako pozbawione uzasadnionych podstaw, w oparciu o art. 39814 w związku z art. 
3941 § 3 k.p.c.