II PZ 4/15

Sygn. akt II PZ 4/15
POSTANOWIENIE
Dnia 1 kwietnia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)
‎
SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)
‎
SSN Romualda Spyt
w sprawie z powództwa E. K.
‎
przeciwko Spółdzielnia Inwalidów L.
‎
o zapłatę,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 1 kwietnia 2015 r.,
‎
zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L.
‎
z dnia 31 grudnia 2014 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem
z
31 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w L. w
sprawie z powództwa
E. K.
przeciwko
Spółdzielni Inwalidów „L.” o zapłatę, odrzucił skargę kasacyjną
strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w L. z 4 września 2014 r.
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że
skarga kasacyjna wniesiona przez stronę pozwaną Spółdzielnię Inwalidów „L.” podlegała odrzuceniu z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. Zarządzeniem z 19 listopada 2014 r. pełnomocnik strony pozwanej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez przedłożenie pełnomocnictwa upoważniającego do jej sporządzenia i wniesienia, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik strony skarżącej przedłożył pismo procesowe, do którego dołączył załącznik w postaci pełnomocnictwa z 15 września 2014 r. oraz uwierzytelnionej kopii uchwał nr 10 i 11 Walnego Zgromadzenia Spółdzielni z 4 lipca 2014 r. Pełnomocnik poinformował jednocześnie, że na mocy tych uchwał zgodnie z art. 116 ust. 1 ustawy
z dnia 16 września 1982 r.
Prawo spółdzielcze (jednolity tekst:
Dz.U. z 2013 r., poz. 1443 ze zm.)
, przywrócona została działalność spółdzielni i obecnie spółdzielnia nie znajduje się w likwidacji, a na Prezesa Zarządu została wybrana D. S., która jest uprawniona do jednoosobowej reprezentacji strony pozwanej.
Wobec braku w aktach sprawy dokumentu wykazującego podany w piśmie procesowym sposób reprezentacji spółdzielni, zarządzeniem z 9 grudnia 2014 r. pełnomocnik strony pozwanej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez wykazanie, że D. S. upoważniona jest do jednoosobowej reprezentacji spółdzielni w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Sąd Okręgowy wskazał, że w wyznaczonym terminie strona pozwana nie uzupełniła skutecznie powyższych braków formalnych skargi. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika spółdzielni, przedstawionym w piśmie procesowym z 17 grudnia 2014 r., a będącym odpowiedzią na zarządzenie z 9 grudnia 2014 r., z dokumentów w postaci uchwał z 4 lipca 2014 r. nie wynika jednoosobowa reprezentacja strony pozwanej przez obecnego prezesa zarządu  D. S.
Konieczność wykazania umocowania do działania w imieniu strony niebędącej osobą fizyczną wynika wprost z art. 68 § 1 k.p.c. Brak w tym zakresie jest brakiem formalnym pisma procesowego, w tym także, z uwagi na art. 398
4
§ 3 k.p.c., brakiem skargi kasacyjnej, którego nieusunięcie w terminie tygodniowym skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej. W myśl art. 3
1
§ 1 k.p. za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy (a więc także wszystkich czynności prawnych z tego zakresu) dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba. W przypadku spółdzielni generalnie o tym, kto ją reprezentuje, rozstrzyga w każdym wypadku jej statut. Postanowienia statutu powinny jednak pozostawać w zgodności z art. 54 § 1 i art. 55 ustawy – Prawo spółdzielcze. Zgodnie z tymi regulacjami oświadczenia woli za spółdzielnię składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i pełnomocnik. W spółdzielniach o zarządzie jednoosobowym oświadczenie woli mogą składać również dwaj pełnomocnicy. Zarząd może też udzielić jednemu z członków zarządu lub innej osobie pełnomocnictwa do dokonywania czynności prawnych związanych z kierowaniem bieżącą działalnością gospodarczą spółdzielni lub jej wyodrębnionej organizacyjnie i gospodarczo jednostki, a także pełnomocnictwa do dokonywania czynności określonego rodzaju lub czynności szczególnych.
Sąd drugiej instancji wskazał, że strona pozwana wykazała na etapie postępowania kasacyjnego, że nie pozostaje już w likwidacji, bowiem stosowną uchwałą przywrócono jej działalność, a na prezesa zarządu wybrano dotychczasowego likwidatora D. S. Konsekwencją powyższego jest powrót do zasad reprezentacji spółdzielni na zasadach sprzed jej likwidacji. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu KRS, aktualnego na czas sprzed likwidacji strony pozwanej, wynika, że zarząd spółdzielni był wieloosobowy i statut nie przewidywał reprezentacji jednoosobowej. Zmian w tym zakresie strona pozwana nie wykazała, mimo stosownego wezwania, w szczególności nowy sposób reprezentacji i możliwość powołania zarządu jednoosobowego nie wynika treści uchwał z 4 lipca 2014 r.
W związku z powyższym Sąd Okręgowy uznał, że nie wykazano umocowania prezesa zarządu D. S. do samodzielnej reprezentacji spółdzielni, czego konsekwencją jest odrzucenie skargi kasacyjnej na postawie art. 398
6
§ 2 k.p.c.
Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej wniosła strona pozwana, zarzucając mu: (-) naruszenie art. 398
6
§ 2 w związku z art. 87
1
§ 1 i art. 92 k.p.c. przez bezzasadne ustalenie, że pełnomocnik strony pozwanej nie legitymował się pełnomocnictwem upoważniającym go do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej; (-) naruszenie art. 398
6
§ 2 w związku z art. 54 i 55 ustawy - Prawo spółdzielcze przez przyjęcie, że w przypadku zarządu jednoosobowego prezes spółdzielni nie jest uprawniony do samodzielnej reprezentacji spółdzielni.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie, że stanowi ono oczywiste naruszenie prawa wskazane w art. 79 ust. 1 lit. e ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jednolity tekst:
Dz.U. z 2014 r., poz. 1025 ze zm.)
.
Skarżąca podniosła, że
wzywając pełnomocnika skarżącej zarządzeniem z 19 listopada 2014 r. do przedłożenia pełnomocnictwa do sporządzenia i wni
esienia skargi kasacyjnej pod r
ygorem jej odrzucenia, Sąd Okręgowy zignorował fakt, że w aktach sprawy znajdowało się pełnomocnictwo złożone wraz z pismem z 18 listopada 2013 r. udzielone przez ówczesnego likwidatora pozwanej spółdzielni D. S., zawierające umocowan
ie radcy prawnego J. S. do reprezentowania spółdzieln
i „we wszystkich sprawach sądowych”.
Z treści przedmiotowego pełnomocnictwa wynikało jednoznacznie, że obejmuje ono umocowanie do reprezentowania mocodawcy we wszystkich sprawach sądowych i nie zawierało żadnych ograniczeń w tym względzie. Zakres pełnomocnictwa znajdującego się aktach sprawy wykraczał zatem poza ramy pełnomocnictwa procesowego w sprawach cywilnych z art. 91 k.p.c.
W związku z powyższym
w
pierwszej kolejności należało dokonać językowej
interpretacji pojęcia „
wszystkie sprawy sądowe”
. W pełni uprawniony jest przy tym pogląd, że pojęcie
sprawy sądowej swoim zasięgiem obejmuje nie tylko sprawy rozpoznawane przez sady powszechne ale także sprawy rozpoznawane przez Sąd Najwyższy.
W konsekwencji zdaniem skarżącej Sąd Okręgowy nieprawidłowo odczytał treść znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa, w którym spółdzieln
ia upoważniła pełnomocnika do
reprezentowania spółdzielni we wszystkich sprawach sądowych jako
n
iezawierającego wyraźnego umocowania do sporz
ądzenia skargi kasacyjnej, jej wni
esienia i występowania przed Są
dem Najwyższym, co było przejawem nadmiernego formalizmu
.
Tylko z
ostrożności procesowej skarżąca podniosła, że wbrew twierdzeniom Sądu Okręgowego zawartym w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia, art. 54 i 55 ustawy - Prawo spółdzielcze nie uzasadniają tezy, że w przypadku jednoosobowego zarządu spółdzielni prezes spółdzielni nie jest upoważniony do jednoosobowej reprezentacji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
Zgodnie z art.
398
6
§ 2 k.p.c., sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 398
4
§ 1, nieopłaconą oraz skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Natomiast art. 398
4
§ 3 k.p.c. stanowi, że skarga kasacyjna poza spełnieniem innych wymagań, które przepis ten przewiduje, musi również spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego. Wymagania, jakie musi spełniać każde pismo procesowe, a zatem także skarga kasacyjna, zostały wymienione w art. 126 k.p.c. Zgodnie z § 3, do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli wnoszący je pełnomocnik dotychczas pełnomocnictwa nie złożył. W przypadku, gdy skarga jest w tym zakresie dotknięta brakiem, zachodzi konieczność jego uzupełnienia w zwykłym trybie przewidzianym dla uzupełniania braków formalnych skargi (art. 398
6
§ 1 k.p.c.).
Sąd nie może odrzucić skargi, pomimo niewykonania zarządzenia dotyczącego usunięcia braków, jeśli – czego sąd nie dostrzegł – skarga spełnia wymagania określone w art. 398
4
k.p.c., a w szczególności nie było potrzeby wzywania do uzupełniania braków skargi w zakresie wykazania umocowania (art. 398
4
§ 3 w związku z art. 126 § 3 k.p.c.).
Sąd Okręgowy nie dostrzegł, że w aktach sprawy znajdowało się pełnomocnictwo udzielone przez ówczesnego likwidatora pozwanej Spółdzielni – D. S., zawierające umocowanie radcy prawnej J. S. do reprezentowania spółdzielni „we wszystkich postępowaniach sądowych”.
Z treści przedmiotowego pełnomocnictwa wynikało, że obejmuje umocowanie do reprezentowania mocodawcy we wszystkich postępowaniach sądowych (pełnomocnictwo nie zawierało żadnych ograniczeń w tym względzie). Zakres pełnomocnictwa znajdującego się w aktach sprawy wykraczał zatem poza ramy pełnomocnictwa procesowego w sprawach cywilnych z art. 91 k.p.c., a jego treść należało oceniać - zgodnie z art. 92 k.p.c. dotyczącym pełnomocnictwa
szerszego niż pełnomocnictwo procesowe.
Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela pogląd, że tak sformułowane pełnomocnictwo może być traktowane jako wyraz woli umocowania pełnomocnika do występowania także w postępowaniu kasacyjnym przed Sądem Najwyższym. Skoro pełnomocnictwo obejmuje reprezentowanie mocodawcy we wszystkich postępowaniach sądowych, to wynika z niego, że pełnomocnik może dokonywać wszystkich czynności, które są potrzebne do występowania przed wszystkimi sądami, w tym wnieść skargę kasacyjną wszczynającą postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym (por.
postanowienie
Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2011 r.,
II PZ 52/10,
LEX nr 784935
)
.
Pełnomocnictwo to nie zostało później odwołane lub zmienione. Brak jest podstaw do uznania, by po przywróceniu działalności spółdzielni na podstawie uchwały walnego zgromadzenia (art. 116 § 1
ustawy
-
Prawo spółdzielcze
) udzielone przez likwidatora pełnomocnictwa traciły moc. Do tej sytuacji nie ma zastosowania art. 120
ustawy
-
Prawo spółdzielcze, zgodnie z którym
z dniem wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego otwarcia likwidacji wygasają uprzednio udzielone pełnomocnictwa podlegające wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego
(por. też w
yrok
Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2013 r.,
VI ACa 1006/12,
LEX nr 1369396).
Trafny okazał się więc zarzut naruszenia przez zaskarżone postanowienie art.
398
6
§ 2 w związku z art. 87
1
§ 1 i z art. 92 k.p.c.
W tym stanie rzeczy rozważanie pozostałych zarzutów przedstawionych w zażaleniu jest zbędne.
W sprawie brak było jednak podstaw do stwierdzenia oczywistego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jednolity tekst Dz.U. z 2014 r., poz. 1025 ze zm.), o potwierdzenie którego wnosiła skarżąca.
Potwierdzenie kwalifikowanego naruszenia prawa wymaga bowiem występowania sprzeczności z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa, jeżeli wadliwość zaskarżonego orzeczenia jest zauważalna bez konieczności dokonywania jego głębszej analizy.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398
15
§ 1 k.p.c. w związku z art. 394
1
§ 3 k.p.c., orzekł jak w sentencji.