II PZ 39/11

Sygn. akt II PZ 39/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 25 stycznia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący, 
sprawozdawca) 
SSN Bogusław Cudowski 
SSN Zbigniew Myszka 
 
w sprawie z powództwa R. S. 
przeciwko P. Spółce Gazownictwa sp. z o.o.  
o przywrócenie do pracy, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 stycznia 2012 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych […] 
z dnia 8 września 2011 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
UZASADNIENIE 
 
Postanowieniem z dnia 8 września 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie 
R. S. na postanowienie tego Sądu z dnia 2 sierpnia 2011 r. w przedmiocie 
uzupełnienia wyroku z dnia 17 czerwca 2011 r. orzeczeniem o kosztach 
postępowania poniesionych przez powoda przed Sądem pierwszej instancji w 
postaci uiszczonej przez niego opłaty od pozwu. 
W uzasadnieniu podniesiono, że sądem właściwym do rozpoznania 
zażalenia na postanowienie sądu okręgowego orzekającego jako sąd drugiej 
instancji jest Sąd Najwyższy (art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c.), a nie sąd apelacyjny, a 

 
 
2 
samo zażalenie jest niedopuszczalne z uwagi na fakt, że powód uiścił opłatę od 
pozwu w czasie trwania postępowania przed Sądem Rejonowym i Sąd ten - jako 
sąd pierwszej instancji - oddalając powództwo uczynił to na koszt powoda, 
natomiast postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy dokonał 
częściowej zmiany postanowienia w tym przedmiocie. W tym zakresie Sąd 
Okręgowy powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 
2010 r., II CZ 45/10, w którym stwierdzono, że niedopuszczalne jest zażalenie do 
Sądu Najwyższego na zawarte w wyroku sądu drugiej instancji postanowienie 
dotyczące kosztów poniesionych przed sądem pierwszej instancji. 
W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c., poprzez 
jego niezastosowanie oraz art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 i art. 
373 k.p.c., poprzez ich błędne zastosowanie i wniósł o uchylenie zaskarżonego 
postanowienia i przekazanie zażalenia do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. 
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd Okręgowy był co prawda 
sądem drugiej instancji meriti, natomiast sądem pierwszej instancji w zakresie 
zaskarżonym zażaleniem, gdyż żaden sąd wcześniej w tym postępowaniu nie 
orzekał o kosztach sądowych w sprawie. Dopiero uchylenie wyroku tego Sądu 
przez Sąd Najwyższy i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania 
uprawniało ten Sąd do rozstrzygnięcia o kosztach sądowych. W ocenie skarżącego, 
sąd jest sądem pierwszej lub drugiej instancji nie w zależności od tego, czy daną 
kwestię rozpoznaje po raz pierwszy lub drugi, a sporna kwestia była przedmiotem 
rozpoznania przez Sąd Okręgowy, a zatem sąd pierwszej instancji. W tym zakresie 
skarżący powołał się na pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z 
dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 26/98 oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 
27 marca 2007 r., SK 3/05. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów. 
Skarżący w pierwszym rzędzie podważa trafność stanowiska Sądu drugiej 
instancji, że zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów procesu (błędnie 
kwalifikowanych przez skarżącego jako koszty sądowe) wydane przez sąd 

 
 
3 
okręgowy będący formalnie sądem drugiej instancji przysługuje do Sądu 
Najwyższego, a nie do sądu apelacyjnego. Tymczasem wynika to wprost z art. 394 
§ 1 pkt 9 k.p.c., zgodnie z którym zażalenie na postanowienie sądu pierwszej 
instancji w przedmiocie zwrotu kosztów procesu przysługuje do sądu drugiej 
instancji oraz z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., w myśl którego zażalenie na 
postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były 
przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji przysługuje do Sądu 
Najwyższego. Nic innego nie wynika również z wyrażonego przez Trybunał 
Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 marca 2007 r., SK 3/05 (OTK-A 2007 nr 3, poz. 
32) poglądu, do którego odwołuje się skarżący, że „w zakresie orzekania o 
kosztach za sąd pierwszej instancji należy uznać ten sąd, który orzekał o zwrocie 
kosztów w danym zakresie po raz pierwszy”. Oznacza to bowiem tylko tyle, że 
postanowienie, w którym sąd drugiej instancji po raz pierwszy orzekł o kosztach 
procesu jest zaskarżalne zgodnie z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności 
postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd ten pozostaje jednak 
formalnie sądem drugiej instancji, a od wydanego przez niego postanowienia 
przysługiwać może wyłącznie zażalenie do Sądu Najwyższego. Natomiast 
powołanie się przez skarżącego w omawianej kwestii na postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 26/98 (OSNAPiUS 1999 nr 9, poz. 
320) jest niezrozumiałe, gdyż w ogóle nie odnosi się ono do rozważanego 
zagadnienia. Już tylko z tego względu wniosek skarżącego o „uchylenie w całości 
zaskarżonego postanowienia i przekazanie odrzuconego zażalenia (…) Sądowi 
Apelacyjnemu do rozpoznania” nie może być uwzględniony. 
Wbrew sugestii skarżącego, rozstrzygnięcie przez sąd drugiej instancji - w 
następstwie wydania orzeczenia reformatoryjnego - o kosztach procesu przed 
sądem pierwszej instancji, nie jest orzeczeniem co do kosztów procesu, które nie 
były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Oznacza to, że - ze 
względu na treść art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. - postanowienie w tym przedmiocie nie 
podlega kontroli Sądu Najwyższego. W judykaturze wyrażany jest bowiem zgodnie 
pogląd, że sądem pierwszej instancji rozstrzygającym o kosztach procesu jest ten 
sąd, do którego kognicji należało orzekanie po raz pierwszy o zwrocie tych 
kosztów. Zażalenie do Sądu Najwyższego służy zatem tylko na postanowienie sądu 

 
 
4 
drugiej instancji co do kosztów procesu i to w takim zakresie, w jakim mogło być 
ono wydane przez ten sąd po raz pierwszy w orzeczeniu kończącym postępowanie 
apelacyjne. W konsekwencji zażalenie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 
3941 § 1 pkt 2 k.p.c. przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji o kosztach 
postępowania apelacyjnego, a także o kosztach postępowania kasacyjnego w 
przypadku uprzedniego uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku sądu drugiej 
instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania oraz 
rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 108 § 2 w związku z 
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 
23 czerwca 2010 r., II CZ 45/10, OSNC 2010 nr 12, poz. 171; z dnia 27 stycznia 
2011 r., II PZ 53/10, LEX nr 784936; z dnia 5 maja 2011 r., II PK 181/10, LEX nr 
863979 i orzeczenia w nich powołane). Orzeczenia o kosztach postępowania 
pierwszoinstancyjnego, wydanego w konsekwencji reformatoryjnego orzeczenia 
przez sąd drugiej instancji, nie można zatem uznać za orzeczenie tego sądu co do 
kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd pierwszej 
instancji, a tym samym za orzeczenie, na które - zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. 
- przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Sąd odwoławczy rozstrzygając 
bowiem o kosztach procesu przed pierwszą instancją rozstrzyga w istocie o 
kosztach procesu, które były uprzednio przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd 
pierwszej instancji. 
Trafnie zatem przyjął Sąd drugiej instancji, że skoro Sąd Rejonowy orzekał o 
kosztach procesu, to wniesione przez powoda zażalenie w części dotyczącej 
rozstrzygnięcia o kosztach procesu w postępowaniu przed tym Sądem podlegało - 
jako niedopuszczalne – odrzuceniu. 
Z tych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 3941 § 3 w 
związku z art. 39814 k.p.c.