II PZ 36/11

Sygn. akt II PZ 36/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 12 stycznia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) 
SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) 
SSN Romualda Spyt 
 
w sprawie z powództwa P. M. 
przeciwko T. Dystrybucja S.A. o przywrócenie do pracy, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 stycznia 2012 r., 
zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 12 września 2011 r.,  
 
1. uchyla zaskarżone postanowienie w części oddalającej 
wniosek 
strony 
pozwanej 
o 
uzupełnienie 
wyroku 
Sądu 
Okręgowego z dnia 11 sierpnia 2011 r., o orzeczenie o zwrocie 
przez powoda na rzecz pozwanej spełnionego świadczenia w 
kwocie 5.478,70 zł oraz znosi postępowanie w tym zakresie a 
sprawę 
przekazuje 
Sądowi 
Okręgowemu 
do 
ponownego 
rozpoznania wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania 
zażaleniowego, 
2. oddala zażalenie w pozostałym zakresie. 
 
 
 
UZASADNIENIE 
 
Postanowieniem z dnia 12 września 2011 Sąd Okręgowy Wydział Pracy 
uzupełnił wyrok tego Sądu z dnia 11 sierpnia 2011 r., zmieniający wyrok Sądu 

 
 
2 
Rejonowego z dnia 24 marca 2011 r. i oddalający powództwo P. M. w sprawie 
przeciwko E. S.A. o przywrócenie do pracy, w ten sposób, że zasądził od powoda 
na rzecz pozwanej kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed 
Sądem pierwszej instancji i dalej idący wniosek oddalił. 
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że uzupełnił wyrok i zasądził na 
rzecz od powoda na rzecz strony pozwanej „dalszą” kwotę 120 zł tytułem zwrotu 
kosztów postępowania. Natomiast Sąd ten nie znalazł podstaw do uzupełnienia 
wydanego wyroku o orzeczenie w przedmiocie wniosku pozwanej o zasądzenie od 
powoda zwrotu wypłaconej na jego rzecz kwoty 5.478,80 zł, zasądzonej w punkcie I 
wyroku Sądu Rejonowego z dnia 24 marca 2011 r., co do której postanowieniem z 
dnia 22 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy nadał jej rygor natychmiastowej 
wykonalności, którą na tej podstawie pozwany pracodawca wypłacił powodowi. 
Tymczasem „brak było argumentów na to, iż w związku z wyrokiem Sądu 
Rejonowego powód P. M.        otrzymał od pozwanej kwotę 5.478,80 zł”, skoro 
„pisemna argumentacja apelacji nie była wystarczająca dla potwierdzenia, że 
pozwana wypłaciła powodowi powyższą kwotę”. Strona pozwana nie przedstawiła 
na tę okoliczność dowodów wskazujących, że taki fakt miał miejsce. Z tych 
względów Sąd Okręgowy „nie orzekł w przedmiocie wniosku pozwanej o 
zasądzenie od powoda zwrotu wypłaconej na rzecz powoda kwoty”. 
W zażaleniu na to postanowienie pozwana domagała się jego zmiany przez 
uzupełnienie wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r. i orzeczenie o zwrocie przez 
powoda na jej rzecz wypłaconej mu kwoty 5.478,70 zł oraz o zasądzenie od 
powoda na rzecz wnoszącej zażalenie zwrotu kosztów postępowania przed Sądem 
pierwszej instancji w kwocie 120 zł, ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego 
postanowienia „w całości” jako dotkniętego wadą nieważności, zniesienie 
postępowania w tym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia, 
a także o zasądzenie od powoda na rzecz wnoszącej zażalenie kosztów 
postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według 
norm prawem przepisanych. Wnosząca zażalenie zarzuciła naruszenie: 1/ art. 230 
k.p.c. w związku z art. 233 k.p.c. przez uznanie, że nie wykazała, iż wypłaciła 
powodowi kwoty 5.478,80 zł „pomimo tego, że strona powodowa - mając ku temu 
sposobność - nie wypowiedziała się w przedmiocie tej okoliczności faktycznej 

 
 
3 
podanej przez pozwanego”, 2/ art. 379 pkt 5 k.p.c., tj. nieważność postępowania 
wskutek naruszenia art. 351 § 2 i § 3 k.p.c. przez rozstrzygnięcie w przedmiocie 
wniosku o uzupełnienie wyroku w zakresie zwrotu świadczenia spełnionego na 
rzecz powoda, na podstawie nieprawomocnego wyroku zaopatrzonego rygorem 
natychmiastowej 
wykonalności, 
na 
posiedzeniu 
niejawnym 
i 
w 
formie 
postanowienia, pomimo obowiązku wydania w tym zakresie rozstrzygnięcia w 
postaci wyroku po przeprowadzeniu rozprawy, co pozbawiło stronę pozwaną 
możliwości obrony swoich praw. Tymczasem argumentem potwierdzającym, że 
wnosząca zażalenie wypłaciła powodowi kwotę 5.478,80 zł było przemilczenie 
przez powoda tego faktu zarówno w piśmie z dnia 25 maja 2011 r. jak i na 
rozprawie apelacyjnej, mimo że w obu tych przypadkach pełnomocnik powoda 
szczegółowo odniósł się do twierdzeń apelacji. Spełniony został zatem warunek z 
art. 230 k.p.c. i Sąd Okręgowy powinien uznać tę okoliczność za przyznaną przez 
powoda. Jakkolwiek strony nie pozostawały w sporze co do spełnienia świadczenia 
i prowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie było zbędne, to 
wnosząca zażalenie przedstawiła dowód wpłaty na rzecz powoda kwoty 5.478,80 zł 
„a okoliczność spełnienia na rzecz powoda rzeczonego świadczenia”. 
Odnośnie do zarzutu nieważności postępowania wskazano, że zwrot „rygor 
natychmiastowej 
wykonalności" 
obejmuje 
swoim 
zakresem 
wszystkie 
postanowienia o rygorze natychmiastowej wykonalności, a więc nadające rygor, 
odmawiające jego nadania, zawieszające ten rygor lub odmawiające jego 
zawieszenia, a także uzależniające nadanie lub zawieszenie rygoru od złożenia 
zabezpieczenia. W wyliczeniu tym brak orzeczenia w przedmiocie zwrotu 
świadczenia spełnionego na mocy nieprawomocnego wyroku zaopatrzonego 
rygorem natychmiastowej wykonalności. Dlatego Sąd powinien orzec w tym 
zakresie wyrokiem po przeprowadzeniu rozprawy, a nie postanowieniem wydanym 
na posiedzeniu niejawnym. Ponadto skoro strona ma prawo do wytoczenia 
osobnego powództwa o zwrot świadczenia spełnionego na mocy nieprawomocnego 
wyroku zaopatrzonego w rygor natychmiastowej wykonalności i może ustnie 
popierać wytoczone powództwo, to „nie sposób przyjąć, że wystąpienie przez 
stronę z wnioskiem o uzupełnienie wyroku w tym zakresie - co jednocześnie 
pozbawia jej możliwości wystąpienia o to samo roszczenie w osobnym procesie - 

 
 
4 
pozwala sądowi orzekać na posiedzeniu niejawnym i tym samym uniemożliwiać 
stronie ustne popieranie swoich twierdzeń w toku rozprawy, do czego byłaby 
uprawniona gdyby wytoczyła o to samo roszczenie odrębne powództwo”. Oznacza 
to, że wniosek o uzupełnienie wyroku „o obowiązek wskazany w art. 338 k.p.c. 
winien zostać rozstrzygnięty w wyroku po przeprowadzeniu rozprawy”. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zażalenie, które zostało skierowane przeciwko „całemu” zaskarżonemu 
postanowieniu, jest uzasadnione w części odnoszącej się do wadliwego, bo 
bezpodstawnego oddalenia postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym 
wniosku strony pozwanej o zasądzenie od powoda zwrotu wypłaconej mu kwoty 
5.478,80 zł w zakresie objętym rygorem natychmiastowej wykonalności. Wprawdzie 
w uzasadnieniu  zaskarżonego postanowienia Sąd drugiej instancji wskazał, że z 
braku dowodu na to, iż strona pozwana wypłaciła powodowi kwotę 5.478,80 zł w 
wykonaniu pkt III zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, któremu nadany 
był rygor natychmiastowej wykonalności, nie orzekł w przedmiocie tego wniosku, to 
Sąd Najwyższy uznał, że zawartego w sentencji zaskarżonego postanowienia 
sformułowania: „dalej idący wniosek oddalić” wynikało, iż Sąd drugiej instancji w 
istocie rzeczy oddalił także wniosek o uzupełnienie swojego wyroku w części 
dotyczącej żądania jego uzupełnienia o orzeczenie o zwrocie od powoda 
spełnionego na jego rzecz świadczenia. Sąd rozpoznający wniosek o uzupełnienie 
wyroku, w którym nie orzekł o całości żądania, nie może uchylić się od wydania 
orzeczenia w zakresie złożonego w trybie art. 351 k.p.c. wniosku strony o 
uzupełnienie „brakującego” osądzenia całości żądania, gdyż ujawniłby się problem 
sposobu zaskarżenia nadal „brakującego” (nieistniejącego) orzeczenia w sytuacji, w 
której sąd w dalszym ciągu uchylałby się od orzeczenia (nie orzekł) o zwrocie 
spełnionego świadczenia na wniosek pozwanego dotyczący koniecznego 
uzupełnienia orzeczenia kończącego postępowanie, w którym wcześniej nie osądził 
całości żądań strony wygrywającej sprawę. 
Zgodnie z art. 338 § 1 k.p.c., uchylając lub zmieniając wyrok, któremu 
nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, sąd na wniosek pozwanego 

 
 
5 
orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie o zwrocie spełnionego lub 
wyegzekwowanego świadczenia lub o przywróceniu poprzedniego stanu. Jeżeli sąd 
nie orzekł o tym wniosku w orzeczeniu kończącym postępowanie, to strona 
pozwana może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, a gdy jego 
doręczenie następuje z urzędu - od jego doręczenia, zgłosić wniosek o 
uzupełnienie wyroku w tej nieorzeczonej („brakującej”) części żądania, o 
natychmiastowej wykonalności albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego 
orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić urzędu (art. 351 
§ 1 k.p.c.). Rację ma pozwana wnosząca zażalenie, że orzeczenie uzupełniające 
wyrok zapada w postaci wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów 
postępowania lub natychmiastowej wykonalności (art. 351 § 3 k.p.c., które sąd 
może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym, które kończy się wydaniem 
postanowienia (art. 351 § 2 k.p.c.). Załatwienie wniosku restytucyjnego o 
orzeczenie zwrotu spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub o 
przywróceniu do stanu poprzedniego - w kończącym postępowanie w sprawie 
orzeczeniu uchylającym lub zmieniającym wyrok, któremu był nadany rygor 
natychmiastowej wykonalności (art. 338 § 1 k.p.c.) następuje w formie wyroku lub 
jego uzupełnienia (art. 351 § 3 k.p.c.), które wymagają przeprowadzenia rozprawy. 
Oznaczało to, że bezpodstawne i bezzasadne było „pominięcie milczeniem”, tj. w 
istocie rzeczy oddalenie na posiedzeniu niejawnym dalej idącego wniosku strony 
pozwanej o uzupełnienie wyroku Sądu drugiej instancji o brakujące orzeczenie o 
zwrocie od powoda na rzecz pozwanej spełnionego świadczenia w kwocie 5.478,80 
zł w wykonaniu pkt III zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, któremu 
nadany był rygor natychmiastowej wykonalności. Nie można podzielić przekonania 
strony wnoszącej zażalenie, że milczenie powoda co do okoliczności spełnionej na 
jego rzecz kwoty 5.478, 80 zł, stanowiło oczywiście bezsporne przyznanie tego 
faktu wedle domniemania faktycznego, ponieważ nie podlega wątpliwości, że 
dowód 
spełnienia 
świadczenia 
pieniężnego, 
a 
nie 
jedynie 
dorozumiane 
„procesowo” domniemanie faktyczne („milczące”) spełnienia lub wyegzekwowania 
świadczenia, obarcza stronę domagającą się wydania orzeczenia restytucyjnego na 
podstawie z art. 338 § 1 lub art. 39815 zdanie drugie i art. 415 k.p.c. Sąd Najwyższy 
nie podzielił też wywodów zażalenia, że strona, która złożyła wniosek o 

 
 
6 
uzupełnienie wyroku o orzeczenie restytucyjne, może domagać się restytucji 
spełnionego świadczenia w odrębnym procesie, bo ten jest dopuszczalny tylko 
wtedy, gdy strona wygrywająca proces przed zakończeniem postępowania w 
sprawie nie złożyła wniosku o orzeczenie restytucji. Procesowa możliwość 
dochodzenia w osobnym procesie zwrotu spełnionego świadczenia na rzecz strony 
przegrywającej sprawę dotyczy zatem tylko takich przypadków, w których strona 
wygrywająca proces nie składała w zakończonym wcześniej postępowaniu wniosku 
o restytucję spełnionego świadczenia, które z tego względu nie był przedmiotem 
orzeczenia kończącego postępowanie. Natomiast w razie złożenia takiego wniosku 
przez stronę wygrywającą sprawę przed jej procesowym zakończeniem sąd drugiej 
instancji ma obowiązek jego merytorycznego osądzenia albo uzupełnienia wyroku 
na podstawie art. 351 k.p.c. w związku z art. 338 § 1 bądź art. 39815 zdanie drugie 
k.p.c. lub art. 415 k.p.c. Wydanie orzeczenia uzupełniającego wymaga wydania 
wyroku uzupełniającego po przeprowadzeniu rozprawy, na której mogą być 
usunięte potencjalne wątpliwości co spełnienia świadczenia, którego restytucji 
domaga się strona wygrywająca sprawę na podstawie art. 338 § 1 bądź art. 39815 
zdanie drugie k.p.c. lub art. 415 k.p.c. w trybie art. 351 § 1 i 3 k.p.c., skoro wyrok 
uzupełniający nie może być wydany na posiedzeniu niejawnym (a contrario do art. 
351 § 2 k.p.c.). Wszystko to oznaczało, że wadliwe było oddalenie postanowieniem 
wydanym na posiedzeniu niejawnym wniosku strony pozwanej o uzupełnienie 
wyroku 
kończącego 
postępowanie 
o 
orzeczenie 
o 
zwrocie 
spełnionego 
świadczenia, 
ponieważ 
orzeczenie 
uzupełniające 
wyrok 
we 
wskazanym 
(wnioskowanym) zakresie zapada w postaci wyroku jako niedotyczące wyłącznie 
kosztów lub natychmiastowej wykonalności (art. 351 § 3 k.p.c.) W konsekwencji 
uznania zarzutu nieważności postępowania w omówionej części (art. 379 pkt 5 
k.p.c.) Sąd Najwyższy postanowił jak w pkt 1 sentencji wydanego orzeczenia. 
W pozostałym zakresie wnoszący zażalenie nie kwestionował zaskarżonego 
„całego” postanowienia w części dotyczącej kosztów postępowania w zakresie 
uzupełnienia wyroku Sądu drugiej instancji, który zasądził od powoda na rzecz 
strony pozwanej kwotę 120 zł na jej wniosek o „uzupełniające” zasądzenie od 
powoda „zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji w kwocie 
8217,01 PLN”. Autor zażalenia nie kontestował zażalenia co do tak zasądzonych 

 
 
7 
kosztów, ale objął zakresem zaskarżenia „całe” postanowienie Sądu Okręgowego 
tylko dlatego, że Sąd ten „nie wyodrębnił w treści sentencji orzeczenia o kosztach, 
oraz w części orzeczenia o zwrocie świadczenia spełnionego na rzecz powoda”. 
Takie 
ograniczenie 
zakresu 
zażalenia 
wniesionego 
przeciwko 
„całemu” 
zaskarżonemu orzeczeniu do zasadnie kontestowanego braku orzeczenia 
restytucyjnego wymagało dla porządku oddalenia zażalenia (pkt 2 postanowienia) 
w pozostałym zakresie dotyczącym orzeczenia o kosztach postępowania przed 
Sądem pierwszej instancji, którego - wedle treści zażalenia - strona pozwana w 
istocie rzeczy nie zakwestionowała ani nie podniosła jakichkolwiek zarzutów 
przeciwko zaskarżonemu „w całości” orzeczeniu w jego części dotyczącej kosztów 
postępowania.