V CZ 16/09

Sąd Najwyższy2009-04-08
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniadowodyopinie biegłychprawomocnośćart. 403 k.p.c.Sąd Najwyższypostępowanie karneterminy procesowe

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania, uznając, że nowe dowody powstałe po uprawomocnieniu się wyroku nie mogą stanowić podstawy do jego wznowienia.

Powódka wniosła skargę o wznowienie postępowania cywilnego, powołując się na nowe opinie biegłych uzyskane w toku postępowania karnego. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, uznając, że dowody te powstały po uprawomocnieniu się wyroku i nie spełniają przesłanek z art. 403 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, potwierdzając, że nowe środki dowodowe muszą istnieć przed uprawomocnieniem się orzeczenia, a nie powstać później.

Sprawa dotyczy skargi o wznowienie postępowania cywilnego, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego oddalającym apelację powódki. Powódka W. C. wniosła o wznowienie postępowania, wskazując jako podstawę nowe dowody w postaci opinii biegłych uzyskanych w toku postępowania karnego. Argumentowała, że opinie te rzucają nowe światło na sprawę i mogłyby wpłynąć na wynik postępowania cywilnego, a z których nie mogła skorzystać wcześniej. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, stwierdzając, że dowody te powstały po uprawomocnieniu się wyroku, a przepis art. 403 § 2 k.p.c. wymaga, aby dowody były „wykryte”, czyli istniały przed uprawomocnieniem się orzeczenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie powódki, potwierdził stanowisko Sądu Apelacyjnego. Podkreślił, że termin „wykrycie” odnosi się do dowodów istniejących w poprzednim postępowaniu, a nie tych, które powstały po jego zakończeniu. Sąd Najwyższy przywołał ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym nowe opinie biegłych sporządzone po uprawomocnieniu się wyroku nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania. Oddalił zażalenie, uznając je za bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, dowody te nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis art. 403 § 2 k.p.c. posługuje się terminem „wykrycie”, który odnosi się do dowodów istniejących (lub istniejących w poprzednim postępowaniu), a nie tych, które powstały po uprawomocnieniu się orzeczenia. Dowody powstałe po uprawomocnieniu się wyroku nie spełniają przesłanki „wykrycia” w rozumieniu tego przepisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Szpital [...] i Towarzystwo Ubezpieczeń HDI "Samopomoc" S.A.

Strony

NazwaTypRola
W. C.osoba_fizycznaskarżąca
Szpital [...]instytucjapozwany
Towarzystwo Ubezpieczeń HDI "Samopomoc" S.A.spółkapozwany

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Termin „wykrycie” odnosi się do dowodów istniejących przed uprawomocnieniem się orzeczenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.k. art. 160 § § 3

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dowody (opinie biegłych) powstały po uprawomocnieniu się wyroku, co wyklucza ich „wykrycie” w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Nowe dowody (opinie biegłych z postępowania karnego) mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy i zostały „wykryte” po uprawomocnieniu się wyroku. Istnieje powiązanie między dowodami wskazanymi w skardze o wznowienie a dowodami dopuszczonymi, lecz nieprzeprowadzonymi w poprzednim postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

termin „wykrycie” zgodnie ze swoim sensem może odnosić się jedynie do tego, co już istnieje (istniało) środki dowodowe powstałe po uprawomocnieniu się wyroku nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia

Skład orzekający

Gerard Bieniek

przewodniczący

Krzysztof Strzelczyk

sprawozdawca

Hubert Wrzeszcz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c., w szczególności dotyczących momentu powstania dowodów."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy nowe dowody powstały po uprawomocnieniu się orzeczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczową zasadę proceduralną dotyczącą wznowienia postępowania i ograniczeń związanych z nowymi dowodami, co jest istotne dla praktyków prawa.

Nowe dowody po wyroku? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można wznowić postępowanie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CZ 16/09 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 8 kwietnia 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Gerard Bieniek (przewodniczący) 
SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
 
 
w sprawie ze skargi W. C. 
przeciwko Szpitalowi […]  w T. i Towarzystwu Ubezpieczeń HDI "Samopomoc" S.A. 
w Warszawie 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 8 kwietnia 2009 r., 
zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] 
z dnia 22 stycznia 2009 r.,  
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Sąd Apelacyjny w sprawie z powództwa W. C. przeciwko Szpitalowi […] i 
Towarzystwu Ubezpieczeń HDI „SAMOPOMOC” S.A. w Warszawie o zapłatę 
wyrokiem z dnia 21 października 2005 r. oddalił apelacje powódki rozstrzygając o 
kosztach procesu jak w sentencji. 
 
Powódka wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego 
powyższym wyrokiem Sądu Apelacyjnego wskazując jako podstawę wznowienia 
„pojawienie się” nowych środków dowodowych w postaci opinii biegłego K. M. oraz 
biegłych z Katedry i Zakładu Medycyny Sadowej Uniwersytetu Jagiellońskiego w 
Krakowie, złożonych w postępowaniu karnym, które toczy się przed Sądem 
Rejonowym w T., które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których powódka 
nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 403 § 2 k.p.c.). W 
uzasadnieniu skarżąca wskazała, że na skutek wniesienia w dniu 1 lutego 2006 r. 
zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa wszczęto postępowanie karne, w 
wyniku którego został wniesiony do Sądu Rejonowego w T. akt oskarżenia 
przeciwko K. W. o czyn z art. 160 § 3 k.k. W toku postępowania przygotowawczego 
uzyskano między innymi opinię biegłych  B. P. i J. P. z Katedry i Zakładu Medycyny 
Sądowej 
Uniwersytetu 
Jagiellońskiego 
w 
Krakowie, 
natomiast 
podczas 
postępowania przed Sądem opinię biegłego K. M. Zdaniem skarżącej opinie 
pisemne, jak i ustne złożone przed Sądem Rejonowym w T. w sprawie karnej przez 
wymienionych biegłych rzucają nowe światło na sprawę rozpatrywaną przed 
Sądem Okręgowym w W., który oddalił powództwo W. C., z powodu nie wykazania 
przez nią związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem 
pozwanego szpitala a skutkiem w postaci śmierci jej męża.      
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 22 stycznia 2009 r. odrzucił skargę 
W. C. wskazując w uzasadnieniu, że według art.  403  § 2 k.p.c. można domagać 
się wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia faktów lub dowodów, 
przy czym idzie tu o fakty i dowody wykryte, tj. istniejące przed uprawomocnieniem 
się zaskarżonego wyroku. Powódka tymczasem wskazała w skardze opinie 
biegłych sporządzone w postępowaniu karnym zainicjowanym przez nią dopiero 
1.02.2006 r., tj. po uprawomocnieniu się wyroku oddalającego powództwo. 

 
3 
Bezspornym jest - podkreśla Sąd Apelacyjny – że obie opinie zostały sporządzone 
jeszcze później, bo już w toku postępowania przygotowawczego i postępowania 
przed sądem. Nadto, w ocenie Sądu Apelacyjnego, również zeznania świadków 
złożone przed sądem w sprawie karnej nie stanowią dowodów wykrytych w 
rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny stwierdził, że 
powołane w skardze dowody nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia i orzekł 
jak na wstępie. 
 
Powódka w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła Sądowi 
Apelacyjnemu oparcie rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach polegających na 
przyjęciu, że dowody wskazane przez powódkę jako podstawa skargi o wznowienie 
postępowania, nie są dowodami wykrytymi, czyli istniejącymi przed wydaniem 
prawomocnego orzeczenia w sprawie pomimo, że analiza materiału dowodowego 
zgromadzonego w toku postępowania przed Sądem Okręgowym prowadzi do 
odmiennego wniosku, a to ze względu na powiązanie między niektórymi dowodami 
wskazanymi w skardze o wznowienie postępowania a dowodami, które Sąd 
Okręgowy dopuścił w sprawie I C …/03, a które następnie nie zostały 
przeprowadzone w toku postępowania przed tym Sądem.  
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
 
Według art. 403 § 2 można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia 
takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć 
wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim 
postępowaniu. W świetle powołanego przepisu wątpliwości nie budzi fakt, że środki 
dowodowe powstałe po uprawomocnieniu się wyroku nie stanowią ustawowej 
podstawy wznowienia. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w bogatym i od lat 
ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego, który już w uzasadnieniu uchwały 
z dnia 21 lutego 1969, III PZP 63/68, (OSNC 1969, Nr 12, poz. 208) trafnie zwrócił 
uwagę na fakt, że przepis art. 403 § 2 k.p.c. posługuje się terminem „wykrycie" 
okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, przy czym termin wykrycie 
zgodnie ze swoim sensem może odnosić się jedynie do tego, co już istnieje 
(istniało). Sąd Najwyższy podkreślił, że redakcja tego przepisu wyraźnie wskazuje 
na to, do jakiego momentu w czasie - z punktu widzenia momentu wyrokowania – 

 
4 
to wykrycie się odnosi, a w konsekwencji stwierdził, że muszą to być okoliczności 
istniejące w poprzednim postępowaniu.   
Warunek „wykrycia” dotyczy każdej okoliczności faktycznej i środka 
dowodowego w poprzednim postępowaniu nie ujawnionych i podówczas 
nieujawnialnych. 
Tytułem 
przykładu 
należy 
wskazać, 
że 
- 
w 
świetle 
dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego - wznowienia postępowania nie 
uzasadnia: retrospektywna ocena okoliczności, na których oparto orzeczenie, 
dokonana przez innego biegłego po uprawomocnieniu się wyroku, odmienna od 
opinii złożonych w toku rozpoznawania sprawy; uzyskanie - po uprawomocnieniu 
się wyroku - świadectwa lekarza specjalisty, które to świadectwo przedstawia 
wyniki badań strony procesowej i zawiera ocenę stanu zdrowia badanego 
odmienną od wyrażonej przez biegłych lekarzy w poprzednio zakończonym 
postępowaniu sądowym; opinia biegłego sporządzona w innej sprawie po 
prawomocnym 
zakończeniu 
procesu, 
którego 
wznowienia 
dotyczy 
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1968 r., I CO 1/68, OSNC 
1969, Nr 2, poz. 36; z dnia 27 listopada 1969 r., I PZ 48/69, nie publ.; z dnia 
14 maja 1971 r., II CO 3/71, nie publ; z dnia 22 kwietnia 1975 r., III PZP 4/75, 
OSNC 1976, Nr  2, poz. 38; z dnia 10 stycznia 1977 r., I CO 5/76, nie publ.; z dnia 
25 czerwca 1998 r., II UKN 106/98, OSNP 1999, Nr 13, poz. 438; z dnia 
15 września 2005 r., II CZ 78/05, nie publ.; z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 
96/05, nie publ.; z dnia 10 lutego 2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007, Nr 3-4, poz. 48). 
W niniejszej sprawie skarżąca jako podstawę wznowienia podała „pojawienie 
się” nowych środków dowodowych w postaci opinii biegłych. Zważyć jednak należy, 
że podstawę wznowienia stanowi „wykrycie” nie zaś „pojawienie się” nowych 
środków dowodowych, przy czym o „wykryciu” w niniejsze sprawie nie może być 
mowy, bowiem, co pozostaje poza przedmiotem sporu, przedmiotowe opinie 
powstały już po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie 
podlegające wznowieniu. Nadto należy podnieść, że bez znaczenia jest, z punktu 
widzenia oceny dopuszczalności skargi o wznowienie opartej na podstawie z art. 
403 § 2 k.p.c., podnoszona przez skarżącą w zażaleniu okoliczność wskazująca na 
powiązania między dowodami wskazanymi w skardze, a dowodami dopuszczonymi 
a nieprzeprowadzonymi w prawomocnie zakończonym postępowaniu. Nawet gdyby 

 
5 
przyjąć, że powołane w skardze dowody „mają związek” z okolicznościami 
faktycznymi lub środkami dowodowymi, o których traktuje przepis art. 403 § 2 
k.p.c., to tylko te ostatnie środki dowodowe czy też okoliczności faktyczne stanowią 
podstawę wznowienia, nie zaś inne pozostające z nimi w związku. 
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. 
w zw. z art.  3941 § 3 k.p.c. rozstrzygnął jak w sentencji.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI