V CZ 16/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania, uznając, że nowe dowody powstałe po uprawomocnieniu się wyroku nie mogą stanowić podstawy do jego wznowienia.
Powódka wniosła skargę o wznowienie postępowania cywilnego, powołując się na nowe opinie biegłych uzyskane w toku postępowania karnego. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, uznając, że dowody te powstały po uprawomocnieniu się wyroku i nie spełniają przesłanek z art. 403 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, potwierdzając, że nowe środki dowodowe muszą istnieć przed uprawomocnieniem się orzeczenia, a nie powstać później.
Sprawa dotyczy skargi o wznowienie postępowania cywilnego, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego oddalającym apelację powódki. Powódka W. C. wniosła o wznowienie postępowania, wskazując jako podstawę nowe dowody w postaci opinii biegłych uzyskanych w toku postępowania karnego. Argumentowała, że opinie te rzucają nowe światło na sprawę i mogłyby wpłynąć na wynik postępowania cywilnego, a z których nie mogła skorzystać wcześniej. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, stwierdzając, że dowody te powstały po uprawomocnieniu się wyroku, a przepis art. 403 § 2 k.p.c. wymaga, aby dowody były „wykryte”, czyli istniały przed uprawomocnieniem się orzeczenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie powódki, potwierdził stanowisko Sądu Apelacyjnego. Podkreślił, że termin „wykrycie” odnosi się do dowodów istniejących w poprzednim postępowaniu, a nie tych, które powstały po jego zakończeniu. Sąd Najwyższy przywołał ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym nowe opinie biegłych sporządzone po uprawomocnieniu się wyroku nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania. Oddalił zażalenie, uznając je za bezzasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, dowody te nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis art. 403 § 2 k.p.c. posługuje się terminem „wykrycie”, który odnosi się do dowodów istniejących (lub istniejących w poprzednim postępowaniu), a nie tych, które powstały po uprawomocnieniu się orzeczenia. Dowody powstałe po uprawomocnieniu się wyroku nie spełniają przesłanki „wykrycia” w rozumieniu tego przepisu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Szpital [...] i Towarzystwo Ubezpieczeń HDI "Samopomoc" S.A.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. C. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Szpital [...] | instytucja | pozwany |
| Towarzystwo Ubezpieczeń HDI "Samopomoc" S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 403 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Termin „wykrycie” odnosi się do dowodów istniejących przed uprawomocnieniem się orzeczenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.k. art. 160 § § 3
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dowody (opinie biegłych) powstały po uprawomocnieniu się wyroku, co wyklucza ich „wykrycie” w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Nowe dowody (opinie biegłych z postępowania karnego) mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy i zostały „wykryte” po uprawomocnieniu się wyroku. Istnieje powiązanie między dowodami wskazanymi w skardze o wznowienie a dowodami dopuszczonymi, lecz nieprzeprowadzonymi w poprzednim postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
termin „wykrycie” zgodnie ze swoim sensem może odnosić się jedynie do tego, co już istnieje (istniało) środki dowodowe powstałe po uprawomocnieniu się wyroku nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia
Skład orzekający
Gerard Bieniek
przewodniczący
Krzysztof Strzelczyk
sprawozdawca
Hubert Wrzeszcz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c., w szczególności dotyczących momentu powstania dowodów."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy nowe dowody powstały po uprawomocnieniu się orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczową zasadę proceduralną dotyczącą wznowienia postępowania i ograniczeń związanych z nowymi dowodami, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Nowe dowody po wyroku? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można wznowić postępowanie.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CZ 16/09 POSTANOWIENIE Dnia 8 kwietnia 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Gerard Bieniek (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie ze skargi W. C. przeciwko Szpitalowi […] w T. i Towarzystwu Ubezpieczeń HDI "Samopomoc" S.A. w Warszawie o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 kwietnia 2009 r., zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] z dnia 22 stycznia 2009 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie 2 Sąd Apelacyjny w sprawie z powództwa W. C. przeciwko Szpitalowi […] i Towarzystwu Ubezpieczeń HDI „SAMOPOMOC” S.A. w Warszawie o zapłatę wyrokiem z dnia 21 października 2005 r. oddalił apelacje powódki rozstrzygając o kosztach procesu jak w sentencji. Powódka wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem Sądu Apelacyjnego wskazując jako podstawę wznowienia „pojawienie się” nowych środków dowodowych w postaci opinii biegłego K. M. oraz biegłych z Katedry i Zakładu Medycyny Sadowej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, złożonych w postępowaniu karnym, które toczy się przed Sądem Rejonowym w T., które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których powódka nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 403 § 2 k.p.c.). W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że na skutek wniesienia w dniu 1 lutego 2006 r. zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa wszczęto postępowanie karne, w wyniku którego został wniesiony do Sądu Rejonowego w T. akt oskarżenia przeciwko K. W. o czyn z art. 160 § 3 k.k. W toku postępowania przygotowawczego uzyskano między innymi opinię biegłych B. P. i J. P. z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, natomiast podczas postępowania przed Sądem opinię biegłego K. M. Zdaniem skarżącej opinie pisemne, jak i ustne złożone przed Sądem Rejonowym w T. w sprawie karnej przez wymienionych biegłych rzucają nowe światło na sprawę rozpatrywaną przed Sądem Okręgowym w W., który oddalił powództwo W. C., z powodu nie wykazania przez nią związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem pozwanego szpitala a skutkiem w postaci śmierci jej męża. Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 22 stycznia 2009 r. odrzucił skargę W. C. wskazując w uzasadnieniu, że według art. 403 § 2 k.p.c. można domagać się wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia faktów lub dowodów, przy czym idzie tu o fakty i dowody wykryte, tj. istniejące przed uprawomocnieniem się zaskarżonego wyroku. Powódka tymczasem wskazała w skardze opinie biegłych sporządzone w postępowaniu karnym zainicjowanym przez nią dopiero 1.02.2006 r., tj. po uprawomocnieniu się wyroku oddalającego powództwo. 3 Bezspornym jest - podkreśla Sąd Apelacyjny – że obie opinie zostały sporządzone jeszcze później, bo już w toku postępowania przygotowawczego i postępowania przed sądem. Nadto, w ocenie Sądu Apelacyjnego, również zeznania świadków złożone przed sądem w sprawie karnej nie stanowią dowodów wykrytych w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny stwierdził, że powołane w skardze dowody nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia i orzekł jak na wstępie. Powódka w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła Sądowi Apelacyjnemu oparcie rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach polegających na przyjęciu, że dowody wskazane przez powódkę jako podstawa skargi o wznowienie postępowania, nie są dowodami wykrytymi, czyli istniejącymi przed wydaniem prawomocnego orzeczenia w sprawie pomimo, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania przed Sądem Okręgowym prowadzi do odmiennego wniosku, a to ze względu na powiązanie między niektórymi dowodami wskazanymi w skardze o wznowienie postępowania a dowodami, które Sąd Okręgowy dopuścił w sprawie I C …/03, a które następnie nie zostały przeprowadzone w toku postępowania przed tym Sądem. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Według art. 403 § 2 można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W świetle powołanego przepisu wątpliwości nie budzi fakt, że środki dowodowe powstałe po uprawomocnieniu się wyroku nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w bogatym i od lat ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego, który już w uzasadnieniu uchwały z dnia 21 lutego 1969, III PZP 63/68, (OSNC 1969, Nr 12, poz. 208) trafnie zwrócił uwagę na fakt, że przepis art. 403 § 2 k.p.c. posługuje się terminem „wykrycie" okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, przy czym termin wykrycie zgodnie ze swoim sensem może odnosić się jedynie do tego, co już istnieje (istniało). Sąd Najwyższy podkreślił, że redakcja tego przepisu wyraźnie wskazuje na to, do jakiego momentu w czasie - z punktu widzenia momentu wyrokowania – 4 to wykrycie się odnosi, a w konsekwencji stwierdził, że muszą to być okoliczności istniejące w poprzednim postępowaniu. Warunek „wykrycia” dotyczy każdej okoliczności faktycznej i środka dowodowego w poprzednim postępowaniu nie ujawnionych i podówczas nieujawnialnych. Tytułem przykładu należy wskazać, że - w świetle dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego - wznowienia postępowania nie uzasadnia: retrospektywna ocena okoliczności, na których oparto orzeczenie, dokonana przez innego biegłego po uprawomocnieniu się wyroku, odmienna od opinii złożonych w toku rozpoznawania sprawy; uzyskanie - po uprawomocnieniu się wyroku - świadectwa lekarza specjalisty, które to świadectwo przedstawia wyniki badań strony procesowej i zawiera ocenę stanu zdrowia badanego odmienną od wyrażonej przez biegłych lekarzy w poprzednio zakończonym postępowaniu sądowym; opinia biegłego sporządzona w innej sprawie po prawomocnym zakończeniu procesu, którego wznowienia dotyczy (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1968 r., I CO 1/68, OSNC 1969, Nr 2, poz. 36; z dnia 27 listopada 1969 r., I PZ 48/69, nie publ.; z dnia 14 maja 1971 r., II CO 3/71, nie publ; z dnia 22 kwietnia 1975 r., III PZP 4/75, OSNC 1976, Nr 2, poz. 38; z dnia 10 stycznia 1977 r., I CO 5/76, nie publ.; z dnia 25 czerwca 1998 r., II UKN 106/98, OSNP 1999, Nr 13, poz. 438; z dnia 15 września 2005 r., II CZ 78/05, nie publ.; z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 96/05, nie publ.; z dnia 10 lutego 2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007, Nr 3-4, poz. 48). W niniejszej sprawie skarżąca jako podstawę wznowienia podała „pojawienie się” nowych środków dowodowych w postaci opinii biegłych. Zważyć jednak należy, że podstawę wznowienia stanowi „wykrycie” nie zaś „pojawienie się” nowych środków dowodowych, przy czym o „wykryciu” w niniejsze sprawie nie może być mowy, bowiem, co pozostaje poza przedmiotem sporu, przedmiotowe opinie powstały już po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie podlegające wznowieniu. Nadto należy podnieść, że bez znaczenia jest, z punktu widzenia oceny dopuszczalności skargi o wznowienie opartej na podstawie z art. 403 § 2 k.p.c., podnoszona przez skarżącą w zażaleniu okoliczność wskazująca na powiązania między dowodami wskazanymi w skardze, a dowodami dopuszczonymi a nieprzeprowadzonymi w prawomocnie zakończonym postępowaniu. Nawet gdyby 5 przyjąć, że powołane w skardze dowody „mają związek” z okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi, o których traktuje przepis art. 403 § 2 k.p.c., to tylko te ostatnie środki dowodowe czy też okoliczności faktyczne stanowią podstawę wznowienia, nie zaś inne pozostające z nimi w związku. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. rozstrzygnął jak w sentencji. jz
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI