II PZ 35/05

Postanowienie z dnia 13 października 2005 r. II PZ 35/05 Przepis art. 136 § 1 k.p.c. ma zastosowanie w razie zaniedbania przez profesjonalnego pełnomocnika zawiadomienia sądu o zmianie siedziby kancelarii adwokata lub radcy prawnego. Przewodniczący SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 paź- dziernika 2005 r. sprawy z powództwa Cezarego B. przeciwko N. Spółce z o.o. z sie- dzibą w O. o przywrócenie do pracy, na skutek zażalenia strony pozwanej na posta- nowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2005 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w Warszawie postanowieniem z 26 kwietnia 2005 r. [...] odrzucił apelację strony pozwanej „N.” Spółki z o.o. w O. od wyroku Sądu Rejo- nowego-Sądu Pracy w Płocku z 17 listopada 2003 r. [...], z powództwa Cezarego B. o przywrócenie do pracy. W uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu apelacji Sąd Okręgowy wskazał, że badając dopuszczalność środka odwoławczego, do czego był uprawniony jako Sąd drugiej instancji, stwierdził braki formalne, w związku z czym zobowiązał pełno- mocnika strony pozwanej do ich uzupełnienia w trybie art. 373 k.p.c. w terminie tygo- dniowym pod rygorem odrzucenia wniesionej apelacji. Pismo wysłane do pełnomoc- nika procesowego wzywające do uzupełnienia braków zostało zwrócone przez pocztę z adnotacją, że adresat się wyprowadził. Sąd Okręgowy pozostawił pismo w aktach ze skutkiem doręczenia. Sąd podniósł, że reprezentujący stronę pozwaną radca prawny składając apelację podał adres do doręczeń: „T.G. i Partnerzy - Rad- 2 cowie Prawni”, B., ul. W. Na ten adres zostało wysłane pismo sądowe. Zgodnie z treścią art. 136 § 1 k.p.c. przedstawiciele stron - zarówno ustawowi, jak i pełnomoc- nicy - muszą podawać zawsze swój aktualny adres oraz mają obowiązek zawiada- miania Sądu o każdej jego zmianie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik strony pozwanej, wnosząc o jego uchylenie. W zażaleniu podano nowy adres do doręczeń pełnomoc- nika strony pozwanej, a mianowicie: “T.G. i Partnerzy - Radcowie Prawni” Biuro Re- gionalne, B., ul. C. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że przesyłka z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych apelacji wysłana została na adres wskazany przez pełnomocnika strony pozwanej. Na zwrotnym poświadczeniu odbioru widnieje adnotacja „adresat wyprowadził się” i na tej podstawie Sąd uznał przesyłkę za prawi- dłowo doręczoną, pozostawiając ją w aktach ze skutkiem doręczenia. Zdaniem peł- nomocnika strony pozwanej, doręczenie dokonane w ten sposób nie może być uznane za skuteczne. Skarżący zakwestionował przede wszystkim okoliczność ja- koby adresat „wyprowadził się” spod wskazanego adresu. Nie wiadomo, na jakiej podstawie listonosz dokonał takiego ustalenia, gdyż nikt o takim fakcie, w żaden spo- sób i w żadnej formie, nie informował listonosza ani pracowników poczty. Inna kore- spondencja doręczana była pełnomocnikowi w sposób prawidłowy. Skarżący pod- niósł, że przyjęcie takiego sposobu doręczenia przesyłek przez pocztę jest niezgod- ne z art. 139 k.p.c., a także rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 62, poz. 697 ze zm.). Stosownie bowiem do art. 139 k.p.c., w razie niemożności doręczenia przesyłki należy złożyć ją w pla- cówce pocztowej, pozostawiając stosowne zawiadomienie w skrzynce pocztowej adresata. Pełnomocnik strony pozwanej, po zapoznaniu się z aktami sprawy, stwier- dził, że na przesyłce z wezwaniem do uzupełnienia braku formalnego apelacji nie ma adnotacji o jej awizowaniu. Działania poczty były niezgodne z § 8 i § 9 rozporządze- nia. Zgodnie z tymi przepisami listonosz obowiązany był pozostawić zawiadomienie (awizo) o możliwości odbioru przesyłki na poczcie w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po pozostawieniu zawiadomienia u adresata. W razie bezskutecznego upływu tego terminu powinien był pozostawić ponowne zawiado- mienie (powtórne awizo) o możliwości odbioru przesyłki. Skarżący zauważył, że w niniejszej sprawie nie miało to jednak miejsca, a listonosz w sposób zupełnie dowol- ny zwrócił przesyłkę, nie próbując nawet jej doręczyć w sposób nakazany przepisami 3 Kodeksu postępowania cywilnego. Pełnomocnik strony pozwanej stwierdził, że nie można uznać, aby doręczenie w sprawie wezwania o uzupełnienie braków apelacji dokonane przez Sąd Okręgowy było doręczeniem skutecznym. Listonosz nie doko- nał doręczenia ani w trybie doręczenia właściwego (art. 133, art. 135 k.p.c.), ani w trybie doręczenia zastępczego (art. 138, art. 139 k.p.c.). Już po wniesieniu zażalenia Sąd Okręgowy zwrócił się do naczelnika oddaw- czego urzędu pocztowego o wyjaśnienie, na jakiej podstawie listonosz na przesyłce adresowanej do pełnomocnika strony pozwanej dokonał adnotacji „adresat wypro- wadził się”. W odpowiedzi na to pismo Rejonowy Urząd Poczty B. wyjaśnił, że prze- syłka „została zwrócona z powodu zmiany siedziby adresata - listonosz stwierdził na drzwiach wyeksponowaną informację, że dotychczas urzędujące tam firmy zmieniły siedziby, ponadto zdjęte zostały szyldy firmowe.” Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Pełnomocnik strony pozwanej za- rzucił w nim naruszenie przez Sąd Okręgowy przepisów Kodeksu postępowania cy- wilnego o doręczeniach zastępczych - zwłaszcza o doręczeniach przez tzw. awizo, czyli przez złożenie pisma w placówce pocztowej i umieszczenie o tym zawiadomie- nia w drzwiach mieszkania lub w oddawczej skrzynce pocztowej (art. 139 § 1 k.p.c.). W zażaleniu podniesiono, że zaakceptowanie zastosowanego sposobu doręczenia przesyłki przez pocztę jest niezgodne z art. 139 k.p.c., a także z § 8 i § 9 rozporzą- dzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z tymi przepisami - art. 139 k.p.c. oraz § 8 i § 9 rozporządzenia - w razie niemożności doręczenia przesyłki adresatowi pismo przesłane pocztą należy złożyć w placówce pocztowej, umieszczając zawiadomienie o tym w drzwiach lokalu lub w skrzynce pocztowej adresata. Przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków apelacji nie była tymczasem awizowana. Została niezwłocznie zwrócona nadawcy z adnota- cja „adresat wyprowadził się”. Można zgodzić się ze skarżącą, że gdyby dokonane doręczenie rozważać i oceniać według wskazanych w zażaleniu przepisów, wówczas musiałoby ono zostać uznane za dokonane nieprawidłowo, a nawet sprzecznie z prawem. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że Sąd Okręgowy jako podstawę przyjęcia, że doręczenie zo- 4 stało dokonane skutecznie, wskazał art. 136 k.p.c., a nie art. 139 k.p.c. Zgodnie z art. 136 § 1 k.p.c., strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każ- dej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany (art. 136 § 2 k.p.c.). To ten ostatni przepis, a nie art. 139 § 1 k.p.c. w związku z § 8 i § 9 rozporządzenia, został zastosowany przez Sąd Okręgowy przy dokonywaniu oceny, że skierowane do pełnomocnika procesowego strony pozwanej - będącego radcą prawnym - wezwanie do uzupełnienia braków formalnych apelacji zostało dokonane skutecznie. Przepis art. 136 § 1 k.p.c. dotyczy także pełnomocni- ków procesowych - w tym adwokatów i radców prawnych. Skarżąca nie zarzuca w zażaleniu naruszenia art. 136 k.p.c., chociaż w uzasadnieniu zaskarżonego posta- nowienia Sąd Okręgowy dwukrotnie powołał ten właśnie przepis jako podstawę prawną uznania doręczenia za skutecznie dokonane. Okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazują na to, że przyczyną zastoso- wania przez Sąd Okręgowy art. 136 § 1 k.p.c. było zaniedbanie przez profesjonalne- go pełnomocnika strony pozwanej powiadomienia Sądu Okręgowego o zmianie sie- dziby kancelarii radcy prawnego. Jeszcze w apelacji podano adres kancelarii radcy prawnego: B., ul. W. Dopiero po wydaniu postanowienia o odrzuceniu apelacji z po- wodu nieuzupełnienia w terminie jej braków formalnych, w aktach pojawiło się pismo procesowe pełnomocnika strony pozwanej z 31 maja 2005 r., w którym podano inny, nowy adres kancelarii radcy prawnego: B., ul. C. Okoliczność ta świadczy o rzeczy- wistej zmianie siedziby kancelarii radcy prawnego. W tym kontekście wiarygodne jest także wyjaśnienie nadesłane przez Rejonowy Urząd Poczty B., zgodnie z którym li- stonosz nie pozostawił w drzwiach lokalu awiza o przesyłce zawierającej pismo są- dowe skierowanej do pełnomocnika strony pozwanej, ponieważ „stwierdził na drzwiach wyeksponowaną informację, że dotychczas urzędujące tam firmy zmieniły siedziby, ponadto zdjęte zostały szyldy firmowe”. W takim stanie rzeczy działanie podjęte przez listonosza było prawidłowe - uczynił na zwrotnym poświadczeniu od- bioru adnotację „adresat wyprowadził się”. Na takie działanie pozwalał § 10 rozpo- rządzenia, zgodnie z którym jeżeli przesyłki nie można doręczyć z powodów określo- nych w art. 136 § 2 k.p.c., listonosz umieszcza o tym adnotację na formularzu po- twierdzenia odbioru i niezwłocznie oddaje przesyłkę pocztowej placówce oddawczej, która po umieszczeniu na nim odcisku datownika zwraca pismo organowi wysyłają- cemu. W zażaleniu skarżąca nie twierdzi wprost, że adnotacja listonosza o wyprowa- 5 dzeniu się adresata była nieprawdziwa. Podnosi jedynie wątpliwość co do tego, na jakiej podstawie listonosz mógł dokonać takiego ustalenia, skoro nikt o fakcie „wy- prowadzenia się” spod wskazanego wcześniej adresu (o zmianie siedziby kancelarii radcy prawnego) nie informował listonosza ani pracowników poczty. W zażaleniu nie podano również żadnych okoliczności wskazujących na to, kiedy doszło do faktycz- nej zmiany siedziby kancelarii radcy prawnego z ul. W. na ul. C. ani nie twierdzi się, że w dniu dokonywania doręczenia przedmiotowej przesyłki - czyli 18 kwietnia 2005 r. - kancelaria radcy prawnego jeszcze faktycznie prowadziła działalność pod „sta- rym” adresem, chociaż zostały zdjęte szyldy firmowe, a na drzwiach wyeksponowano informację, że dotychczas urzędujące tam firmy zmieniły siedziby. Przepisy o doręczeniach zastępczych (art. 138 k.p.c., art. 139 k.p.c.) - podob- nie jak przepis art. 136 k.p.c., który był podstawą prawną uznania doręczenia za skutecznie dokonane - stanowią jeden z instrumentów realizacji zasady ekonomii procesowej i przeciwdziałania przewlekaniu procesu (art. 6 k.p.c.), które by nastąpiło, gdyby nie można było uznać za skuteczne doręczenia dokonanego pod dotychczas znanym sądowi adresem przy zaniedbaniu przez stronę powiadomienia sądu o zmianie adresu na inny. Wykładnia art. 136 k.p.c. powinna uwzględniać dyrektywy płynące z zasady ekonomii procesowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 29 stycznia 1971 r., I CR 657/70, LEX nr 6866). Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 3941 w związku z art. 39814 k.p.c. ========================================