II PZ 3/07

Sygn. akt II PZ 3/07 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 marca 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Myszka 
SSN Herbert Szurgacz 
 
 
w sprawie z powództwa N. Polska S.A. z siedzibą w Warszawie 
przeciwko M. S. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 29 marca 2007 r., 
zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w P. 
z dnia 24 października 2006 r.,  
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Okręgowy– Sąd Pracy postanowieniem z 24 października 2006 r., 
odrzucił skargę kasacyjną w sprawie z powództwa N. Polska Spółki Akcyjnej w W. 
przeciwko M.S. 
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził, że zgodnie z art. 3 
ust. 2 pkt 3 w związku z art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych 
w prawach cywilnych (Dz. U.  Nr 167, poz. 1398 ze zm.) strona wnosząca skargę 
kasacyjną jest obowiązana uiścić opłatę, która w sprawach o prawa majątkowe 
wynosi 5 % wartości przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej 
niż 100.000 zł (art. 13 ustawy). Wyjątek od tej zasady ustawodawca przewidział 

 
 
2 
wyłącznie w odniesieniu do skargi kasacyjnej wnoszonej przez stronę zwolnioną od 
kosztów sądowych przez sąd albo z mocy ustawy. Według Sądu wyjątek ten nie 
może być jednak interpretowany rozszerzająco.  
Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, że z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych w sposób jednoznaczny wynika, iż obowiązku 
uiszczania kosztów sądowych nie mają pracownik wnoszący powództwo lub strona 
wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem 
art. 35 i 36 ustawy. Żaden przepis ustawy nie przewiduje natomiast takiego 
zwolnienia odnośnie do pracownika będącego stroną pozwaną w sprawach z 
powództwa pracodawcy. W konsekwencji pozwany pracownik w sprawach o 
roszczenia z zakresu prawa pracy powinien uiszczać opłaty na zasadach ogólnych, 
chyba że zostanie zwolniony od kosztów sądowych przez sąd.  Art.  35 ust. 1 
ustawy stanowi, że w sprawach z zakresu prawa pracy pobiera się opłatę 
podstawową w kwocie 30 złotych wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi 
kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego 
orzeczenia. Jednakże w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu 
przewyższa kwotę 50.000 złotych, pobiera się od wszystkich podlegających opłacie 
pism procesowych opłatę stosunkową. Według Sądu w przypadku spraw, w których 
stroną pozwaną jest pracownik,  art. 35 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o kosztach 
będzie miał zastosowanie do pozwanego pracownika wówczas, gdy sąd zwolni go 
od kosztów w całości - na podstawie art. 100 ust. 2 ustawy. Wtedy pozwany nie 
będzie miał obowiązku uiszczania opłaty podstawowej od wszelkich pism 
podlegających opłacie (art. 14 ust. 2 w związku z art. 100 ust. 2 ustawy), a jedynie 
będzie uiszczał taką opłatę od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej oraz skargi o 
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 35 ust. 1 w 
związku z art. 100 ust. 2).  
W ocenie Sądu Okręgowego pozwana wnosząc skargę kasacyjną w 
rozpoznawanej sprawie powinna była uiścić opłatę stosunkową obliczoną od 
wskazanej  przez siebie wartości przedmiotu zaskarżenia, a nie opłatę 
podstawową. W związku z tym na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. Sąd Okręgowy 
odrzucił skargę kasacyjną  jako nienależycie opłaconą. 

 
 
3 
 
Postanowienie 
Sądu 
Okręgowego 
zaskarżył 
w 
całości 
zażaleniem 
pełnomocnik pozwanej, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi 
Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od powódki na rzecz 
pozwanej 
zwrotu 
kosztów 
postępowania 
zażaleniowego 
według 
norm 
przepisanych.  
Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik skarżącej zarzucił:  
1) naruszenie prawa materialnego - art. 35 ust. 1 w związku z art. 11 ustawy z dnia 
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez niewłaściwą 
jego wykładnię i przyjęcie, że od skargi kasacyjnej w sprawach z zakresu prawa 
pracy pracownik będący stroną pozwaną powinien uiszczać opłatę stosunkową;  
2) naruszenie prawa materialnego - art. 14 ust. 4 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy 
z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez błędną 
jego wykładnię i przyjęcie, że w sytuacji kiedy przepis zobowiązuje do uiszczenia 
opłaty podstawowej należy uiścić opłatę stosunkową;  
3) naruszenie prawa materialnego - art. 96 ust. 1 pkt. 4 w związku z art. 35 ustawy 
z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez 
niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że niezależnie od regulacji 
szczególnych w sprawach z zakresu prawa pracy pracownik będący stroną 
pozwaną powinien uiścić opłatę stosunkową. 
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że ustawa o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych reguluje rodzaje i wysokość należnych opłat w 
postępowaniu cywilnym, w tym sposób uiszczenia opłat od niektórych pism 
procesowych składanych przez strony w tym postępowaniu. Ustawodawca 
wprowadził trzy rodzaje opłat (poza opłatą tymczasową i ostateczną). Zgodnie z art. 
11 ustawy, opłata jest stała, stosunkowa albo podstawowa. Według skarżącego, z 
założeń ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wynika, że opłata stała 
jest podstawowym rodzajem opłaty sądowej, stanowi zasadę, od której wyjątkiem 
jest opłata stosunkowa, pobierana głównie w sprawach o świadczenia pieniężne.  
Ustawodawca wprowadził w ustawie o kosztach sądowych przepisy ogólne, 
wspólne dla wszystkich rodzajów spraw, oraz przepisy szczególne, znajdujące 
zastosowania w określonych rodzajach spraw, w tym w sprawach gospodarczych, z 
zakresu prawa cywilnego i rodzinnego czy rzeczowego. W art. 35-36 ustawy 

 
 
4 
wprowadzone zostały szczegółowe, odrębne wobec przepisów ogólnych, regulacje 
dotyczące opłat w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.  
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie definiuje pojęcia spraw z 
zakresu prawa pracy. W tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu 
postępowania cywilnego, regulujące postępowanie odrębne w sprawach z zakresu 
prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Definiując w art. 476 § 1 k.p.c. sprawy z 
zakresu prawa pracy ustawodawca nie wprowadził podmiotowego rozróżnienia na 
sprawy z powództwa pracownika  i sprawy przeciwko pracownikowi. W 
konsekwencji nie ma podstaw, by takie rozróżnienie wprowadzać na gruncie 
przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.  Zgodnie z art. 35 ust. 1 
ustawy, w sprawach z zakresu prawa pracy pobiera się opłatę podstawową w 
kwocie 30 złotych wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o 
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Dopiero w 
sprawach, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 50.000 złotych, 
pobiera się od wszystkich podlegających opłacie pism procesowych opłatę 
stosunkową.  Skoro ustawodawca wprowadził w określonych sprawach z zakresu 
prawa pracy regulacje szczególne, mają one pierwszeństwo przed regulacjami 
ogólnymi, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. W konsekwencji 
przy obliczaniu wysokości opłaty sądowej od skargi kasacyjnej w sprawie z zakresu 
prawa pracy, w której stroną pozwaną jest pracownik, zastosowanie znajdują nie 
przepisy o opłacie stosunkowej według zasad ogólnych (art. 13 ustawy), ale 
przepisy o opłacie podstawowej zawarte w regulacjach szczegółowych dotyczących 
spraw z zakresu prawa pracy (art. 35 ust. 1  zd. pierwsze ustawy).  
Według skarżącego, skoro ustawodawca wyraźnie przewidział, że w 
sprawach z zakresu prawa pracy pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 
złotych wyłącznie od pism wymienionych w art. 35 ustawy, to przyjąć należy, iż 
zobowiązani do uiszczenia opłaty sądowej w tej wysokości są nie tylko pracownicy 
wytaczający powództwo (zwolnieni od pozostałych kosztów sądowych z mocy 
ustawy – art. 96 ust. 1 pkt 4), ale także pracownicy, przeciwko którym wytoczone 
zostało powództwo, oraz pracodawcy. Do takiego wniosku prowadzi wykładnia 
językowa przepisu, a jej pierwszeństwo jest niekwestionowane. Dopiero bowiem 
wówczas, gdy norma wyinterpretowana metodą językową byłaby w jaskrawy 

 
 
5 
sposób niedorzeczna czy też niewątpliwie wskazywałaby na zbyt wąski lub zbyt 
szeroki zakres jej stosowania, sięgnąć należałoby po inne rodzaje wykładni, w tym 
wykładnię systemową lub funkcjonalną.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest uzasadnione.  
Przepisy o kosztach sądowych – głównie ze względu na ich fiskalny i 
restrykcyjny charakter – wymagają wykładni ścisłej, językowej lub semantycznej, 
która gwarantuje jednakowość wyników, a tym samym jednolitość praktyki oraz 
stabilność i pewność prawną. W związku z tym odstępstwa w kierunku innych 
typów wykładni wymagają ważnych powodów i szczególnej ostrożności (por. 
uchwałę Sądu Najwyższego z  21 listopada 2006 r., III CZP 109/06, BSN z 2006 r., 
nr 11, s. 13, LEX nr 197685).  Oparte na wykładni językowej dosłowne odczytanie 
art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie budzi 
wątpliwości.  Powołane  w zażaleniu przepisy ustawy o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych były już przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego, m.in. w 
postanowieniach z 20 listopada 2006 r., I PZ 20/06, z 18 grudnia 2006 r., II PZ 
59/06 i z 15 lutego 2007 r., I PZ 26/06 oraz w uchwałach z 9 stycznia 2007 r., II 
PZP 5/06, LEX nr 207707, z 5 marca 2007 r., I PZP 1/07, LEX nr 231085  i z 27 
marca 2007 r., II PZP 1/07, LEX nr 231067. 
W ostatniej z wymienionych uchwał Sąd Najwyższy zajął stanowisko, 
zgodnie z którym w sprawie z zakresu prawa pracy toczącej się z powództwa 
pracodawcy, w której wartość przedmiotu sporu nie przewyższa 50.000 złotych, 
pozwany pracownik powinien uiścić od swojej apelacji opłatę podstawową w kwocie 
30 złotych, o której mowa w art. 35 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 28 lipca 
2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze 
zm.).  
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym zażalenie podziela stanowisko 
wyrażone w powyższej uchwale. Rozpoznawana sprawa dotyczy, co prawda, 
opłaty od skargi kasacyjnej (a nie od apelacji) wniesionej przez pozwanego 
pracownika w sprawie z powództwa pracodawcy, jednakże z uwagi na treść art. 35 
ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w którym wymieniono  

 
 
6 
zarówno apelację, jak i skargę kasacyjną, pogląd prawny wyrażony we wskazanej 
uchwale znajduje również zastosowanie do rozpoznawanej sprawy. 
Przede wszystkim należy podkreślić, że argumenty semantyczne i logiczne 
jednoznacznie wskazują, że opłata sądowa obciążająca pracownika w związku z 
wniesieniem skargi kasacyjnej w sprawie z zakresu prawa pracy (także w sprawie 
wszczętej z powództwa pracodawcy), w której wartość przedmiotu sporu nie 
przewyższa 50.000 zł, została w art. 35 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o kosztach 
sądowych określona w sposób zupełny. W  każdej sprawie z zakresu prawa pracy, 
a więc zarówno tej, w której wystąpił z powództwem, jak i tej, w której występuje 
jako pozwany, pracownik ma obowiązek uiścić opłatę podstawową w wysokości 30 
zł od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej oraz skargi o stwierdzenie niezgodności 
z prawem prawomocnego orzeczenia. Art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych dotyczy określenia wysokości opłat od niektórych środków 
zaskarżenia i odnosi się do każdej strony – w rozumieniu art. 7 ustawy – 
występującej w sprawie z zakresu prawa pracy. Powiązanie art. 35 ust. 1 z art. 7 
ustawy  stanowi podstawę do wniosku, że jeżeli z przepisu nie wynika 
jednoznacznie, iż odnosi się tylko do określonych uczestników postępowania w 
określonym rodzaju spraw, to odnosi się do każdego uczestnika postępowania 
sądowego w określonej kategorii spraw.  
Z językowej wykładni art. 35 wynika, że jedynym kryterium zastosowania 
tego przepisu jest uznanie określonej sprawy za sprawę z zakresu prawa pracy. 
Konfiguracja, w jakiej występują w danej sprawie strony postępowania (pracownik i 
pracodawca), jest – z punktu widzenia zastosowania art. 35 – pozbawiona 
doniosłości. Wysokość opłat uzależniona jest natomiast od rodzaju sprawy i rodzaju 
wnoszonego pisma, niezależnie od tego, kto tej czynności dokonuje. Wysokość 
opłat przewidzianych w art. 35 ust. 1 ustawy jest bowiem dostosowana do rodzaju 
sprawy. Nie jest różnicowana w zależności od kryterium podmiotowego. 
Należy podkreślić, że art. 35 ust. 1 ustawy nie przewiduje w sprawach z 
zakresu prawa pracy, w których wartość przedmiotu sporu nie przewyższa kwoty 
50.000 złotych, w odniesieniu do wymienionych w tym przepisie pism procesowych, 
opłaty innej niż podstawowa, która – w myśl art. 14 ust. 1 – przewidziana jest 
wyłącznie wówczas, gdy przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub 

 
 
7 
tymczasowej. Z tych względów w omawianym wypadku opłata stosunkowa od 
skargi kasacyjnej w ogóle nie wchodzi w grę.  Dotyczy to także skargi kasacyjnej 
wniesionej przez pozwanego pracownika. 
Wyników powyższego  rozumowania nie zmienia fakt, że uchylone zostały 
art. 463 k.p.c. i art. 263 k.p. Derogacja tych przepisów oznacza przede wszystkim 
odstąpienie 
od 
dotychczasowej 
zasady 
pełnego 
ustawowego 
zwolnienia 
pracownika dochodzącego roszczeń z zakresu prawa pracy oraz obu stron 
postępowania w sprawach o roszczenia pracownika ze stosunku pracy od opłat 
sądowych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 20 stycznia 1986 r., III PZP 54/85, 
OSNCP 1986 nr 11, poz. 175, oraz postanowienie siedmiu sędziów Sądu 
Najwyższego z 30 listopada 1993 r., I PZP 34/93, OSNCP 1994 nr 5, poz. 95). Od 
chwili wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy nie jest już 
wolne z mocy ustawy od opłat sądowych; postępowanie to wiąże się z 
koniecznością uiszczenia opłat sądowych przez obie strony – zarówno przez 
pracodawcę, jak i przez pracownika (niezależnie od tego, czy występują  oni po 
stronie powodowej, czy pozwanej), tyle że są to opłaty w wysokości i od pism 
przewidzianych w art. 35 ust. 1 ustawy. 
Przedstawiona powyżej wykładnia art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych 
została już przyjęta i potwierdzona we wcześniejszych orzeczeniach Sądu 
Najwyższego. W uchwale z 9 stycznia 2007 r., III PZP 5/06, Sąd Najwyższy 
stwierdził bowiem, że w sprawie z zakresu prawa pracy, w której wartość 
przedmiotu sporu nie przekracza 50.000 zł, od apelacji pozwanego pracodawcy 
pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 zł. Podobne stanowisko Sąd 
Najwyższy zajął w   postanowieniach z 20 listopada 2006 r., I PZ 20/06 
(stwierdzając, że opłatę podstawową z art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych 
wnosi zarówno powód – pracownik, jak i pozwany pracodawca) i z 18 grudnia 2006 
r.,  II PZ 59/06 (przyjmując, że opłatę podstawową od zażalenia w sprawach z 
zakresu prawa pracy pobiera się na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach 
sądowych niezależnie od tego, kto wnosi zażalenie - pracownik czy pracodawca, 
powód czy pozwany).  Pogląd ten można zatem uznać za utrwalony.   

 
 
8 
Jak wynika z powyższych rozważań, odrzucenie skargi kasacyjnej w związku 
z nieuiszczeniem przez pozwaną opłaty stosunkowej było nieprawidłowe, ponieważ 
w związku z wartością przedmiotu sporu obciążał ją jedynie obowiązek uiszczenia 
opłaty w kwocie 30 złotych, co pozwana uczyniła. 
Z tych względów orzeczono jak w sentencji (39815 w związku z art. 3941 § 3 
k.p.c.).