II PZ 23/15

Sygn. akt II PZ 23/15 POSTANOWIENIE Dnia 25 lutego 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Beata Gudowska SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie z powództwa S. K. przeciwko Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w C. o ustalenie istnienia stosunku pracy i zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 lutego 2016 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w T. z dnia 12 sierpnia 2015 r., 1. oddala zażalenie, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w T. na rzecz adwokat M. K. kwotę 120 zł, powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej powodowi w postępowaniu zażaleniowym. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w T. postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r., odrzucił skargę o wznowienie postępowania wniesioną przez S. K. w sprawie z jego powództwa przeciwko Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w C., o ustalenie istnienia stosunku pracy i zapłatę, zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia 3 marca 2011 r. 2 W uzasadnieniu Sąd wskazał, że powód w treści skargi powołuje art. 403 § 2 k.p.c., zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Powołane przez powoda okoliczności w postaci stanu zdrowia czy represji politycznych po 1986 r., nie wyczerpują powyższej podstawy wznowienia, albowiem w ogóle nie odnoszą się do sprawy, której wznowienia domaga się powód. Jak wynika z analizy akt sprawy IV Pa …/11, wszystkie poruszane przez powoda kwestie, w tym odnoszące się do stanu jego zdrowia (także przedłożona aktualna dokumentacja medyczna) były już przedmiotem analizy i nie stanowią nowych okoliczności w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu. Nowym dowodem ani nową okolicznością nie jest również ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych (Dz.U. poz. 693), która pozostaje bez związku z przedmiotem niniejszego postępowania, tożsamo jak powołana instytucja zasiedzenia, której przesłanki nie mogą zostać przeniesione na grunt postępowania ze skargi o wznowienie. Sąd podkreślił, że z analizy pism powoda nie wynikają też inne okoliczności podlegające interpretacji przez pryzmat przesłanek skargi o wznowienie. Skarżący nie przedstawił nowych dowodów pozwalających przypuszczać, że wyrok został wydany w oparciu o dokument przerobiony lub podrobiony bądź został uzyskany za pomocą przestępstwa (art. 403 § 1 k.p.c.). Nie powołał się także na niekonstytucyjność aktu będącego podstawą orzeczenia ani nie wskazywał, że na treść wyroku miało wpływ postanowienie niekończące postępowania w sprawie, wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, uchylone lub zmienione zgodnie z art. 4161 k.p.c. Wreszcie powód nie kwestionował poprawności składu sądu orzekającego w przedmiotowym postępowaniu ani nie wskazał, że w jego toku był pozbawiony możliwości obrony swoich praw (art. 401 k.p.c.), co i tak nie byłoby prawdziwe, albowiem był reprezentowany przez 3 fachowego pełnomocnika, biorąc jednocześnie osobisty czynny udział w jego przebiegu. Postanowienie to zostało zaskarżone zażaleniem przez skarżącego, który zarzucił mu obrazę: art. 403 § 2 k.p.c., przez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, pomimo że występują okoliczności faktyczne, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie stan zdrowia powoda nie pozwalał na należyte reprezentowanie swoich interesów podczas toczącego się postępowania, stan psychiczny powoda nie pozwalał na konstruowanie zarzutów i przedstawiania swojej argumentacji w trakcie trwania procesu; art. 410 § 1 k.p.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi, jako nieopartej na ustawowej podstawie, podczas gdy przedmiotowa skarga ma oparcie ustawowe, gdyż występują okoliczności faktyczne, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, które wykryte zostały w czasie późniejszym, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu; art. 407 § 1 k.p.c., przez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy powód dotrzymał terminu określonego wskazanym przepisem, gdyż po ustaniu przyczyny niemożności reprezentowania swych interesów, w postaci braku świadomości, niezwłocznie, w ustawowym terminie trzymiesięcznym złożył skargę o wznowienie postępowania, gdy po zmianie leków, uzyskał świadomość, pozwalającą na należyte reprezentowanie swoich interesów. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że cierpi na poważne zaburzenia psychiczne. Nie istnieją żadne podstawy, aby odmówić wiarygodności jego twierdzeniom, że w momencie orzekania w przedmiotowej sprawie nie miał świadomości, nie rozumiał wyroku, nie był w stanie reprezentować swoich interesów, podnosić argumentów, przedstawiać dowodów, odpierać zarzutów. Podkreślił, że poprawę stanu jego świadomości i percepcji spowodowała zmiana leków, a Sąd meriti nie sprawdził powyższych twierdzeń, nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry na te okoliczności, nie zażądał od powoda również dokumentacji medycznej. W ocenie skarżącego, jeśli nie posiadał stanu świadomości, aby należycie reprezentować swoje interesy, to niewątpliwie jest to okoliczność faktyczna mająca istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy. Brak świadomości spowodował, że 4 powód nie mógł skutecznie skorzystać w poprzednim postępowaniu z własnych wyjaśnień i odnoszenia się do twierdzeń strony przeciwnej. Nie zmienia tej oceny, że powód miał w przedmiotowej sprawie ustanowionego pełnomocnika, gdyż brak świadomości uniemożliwił mu również współpracę z pełnomocnikiem i przedstawienie swojego stanowiska, twierdzeń, wniosków czy zarzutów po wydaniu wyroku w pierwszej instancji. Powyższe okoliczności zostały przez powoda „wykryte” w późniejszym okresie, gdyż dopiero po polepszeniu się stanu świadomości, z uwagi na zmianę leków, zrozumiał, jaki przebieg miało wcześniej toczone postępowanie. Sąd miał możliwość wezwania powoda do uprawdopodobnienia okoliczności, na których opiera skargę o wznowienie postępowania, miał możliwość powołania biegłego z zakresu psychiatrii, gdyż ocena stanu zdrowia powoda w czasie orzekania w niniejszej sprawie i w chwili obecnej, wymaga niewątpliwie specjalistycznej wiedzy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c. jest uzależniona od zaistnienia łącznie trzech przesłanek: po pierwsze, wykrycia po uprawomocnieniu się wyroku nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które istniały w toku postępowania, ale nie zostały w nim powołane, po drugie, możliwości wpływu tych okoliczności lub dowodów na wynik sprawy i po trzecie, niemożności skorzystania z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r., II PZ 12/10, niepublikowane). Powołany przepis zawiera zatem wymaganie, aby wykryte później okoliczności faktyczne mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W tym wypadku chodzi więc o takie okoliczności faktyczne, które wchodziłyby w skład podstawy faktycznej wyroku (por. postanowienie Sadu Najwyższego z dnia 6 lutego 2009 r., IV CZ 2/09; LEX nr 610222). Chodzi więc o fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w rozumieniu art. 227 k.p.c. Do takich okoliczności nie zalicza się brak możliwości „należytego reprezentowania przez stronę swoich interesów” ze względu na chorobę psychiczną, w szczególności, że taka przyczyna stanowi 5 odrębną podstawę wznowienia postępowania wskazaną w art. 401 pkt 2 k.p.c., polegającą na pozbawieniu strony możności działania. W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c. strona zostaje pozbawiona możliwości działania tylko wtedy, gdy doszło do pozbawienia jej możliwości obrony, a więc gdy znalazła się w takiej sytuacji, w której nie tylko ograniczono lub utrudniono jej przedstawienie i popieranie swojego stanowiska w toczącym się postępowaniu, ale także gdy było to wynikiem naruszenia przepisów prawa procesowego przez sąd lub inną stronę (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2014 r., IV CZ 112/13, LEX nr 1433607 i powołane w nim orzecznictwo). Pozbawienie strony postępowania możliwości działania następuje zatem „wskutek naruszenia przepisów prawa”, a do tego może dojść (w skrajnych przypadkach) z powodu nieustanowienia przez sąd w sprawie pełnomocnika z urzędu dla strony, której choroba psychiczna wręcz uniemożliwia świadome i celowe działania w procesie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2005 r., II UK 271/04 OSNP 2006 nr 5-6, poz. 95). Skoro w postępowaniu, którego skarga dotyczy, skarżący był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, to nie sposób przyjąć, że doszło w nim do pozbawienia go możności działania w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c. W konkluzji, w niniejszej sprawie nie zachodziły ustawowe podstawy wznowienia, postępowania, co uzasadniało jej odrzucenie skargi na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy zażalenie oddalił (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu zażaleniowym rozstrzygnięto na mocy § 19 i 20 w związku z § 12 ust. 1 pkt 1 w związku z § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. kc 6