II PZ 17/09

Sygn. akt II PZ 17/09 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 28 października 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący) 
SSN Małgorzata Gersdorf 
SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa H. F. 
przeciwko Telekomunikacji Polskiej S.A.  
o odszkodowanie i zadośćuczynienie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 października 2009 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] 
z dnia 1 kwietnia 2009 r.,  
 
 
1. oddala zażalenie, 
2. odmawia radcy prawnemu R. M. przyznania kosztów 
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 
 
 
 
                                                      Uzasadnienie 
 
Sąd Apelacyjny Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 
dnia 1 kwietnia 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną powoda H. F. od wyroku tego 
Sądu z dnia 16 września 2008 r. w sprawie przeciwko „Telekomunikacji Polskiej" 
S.A. w Warszawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie oddalającego apelację 
powoda od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 
dnia 10 grudnia 2007 r. oddalającego powództwo. 

 
 
2 
W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Apelacyjny wskazał, że wezwanie do 
uiszczenia opłaty stosunkowej obniżonej na wniosek powoda postanowieniem z 
dnia 5 lutego 2009 r. do kwoty 2.000 zł doręczono pełnomocnikowi powoda w dniu 
13 lutego 2009 r. Opłata nie została uiszczona w terminie tygodniowym, który 
upłynął bezskutecznie z dniem 20 lutego 2009 r. Wobec tego Sąd odrzucił skargę 
kasacyjną jako nieopłaconą, na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. 
W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik powoda domagał się jego 
uchylenia, zwolnienia powoda od kosztów sądowych w całości, a w szczególności 
od opłaty od niniejszego zażalenia oraz od opłaty od skargi kasacyjnej, a także 
zasądzenia na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej. Wnoszący zażalenie wskazał, że nieopłacenie skargi wynikało z jego 
trudnej sytuacji finansowej i majątkowej, która nie wynikała ze zdarzeń przez niego 
zawinionych, lecz z powodu chorób, utraty zatrudnienia i niemożności świadczenia 
pracy w dotychczasowym rozmiarze. W ocenie wnoszącego zażalenie złożone na 
tę okoliczność oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach 
utrzymania wraz z załącznikami nie zostały w wystarczającym stopniu rozważone 
przez Sąd Apelacyjny, który zwalniając go od części opłaty od skargi kasacyjnej 
postanowieniem z dnia 5 lutego 2009 r. udzielił mu jedynie ulgi iluzorycznej. 
Wnoszący zażalenie nie posiada bowiem zdolności płatniczej wystarczającej do 
uiszczenia pozostałej części opłaty, co wcześniej wykazano, i nie mógł z tego 
zwolnienia skorzystać. Działanie Sądu jest niezrozumiałe w świetle faktu, że 
rozpoznający sprawę w pierwszej instancji Sąd Okręgowy, postanowieniem z dnia 
22 lutego 2008 r., zwolnił żalącego się od ponoszenia kosztów sądowych. Ponadto 
od dnia wydania tego postanowienia sytuacja finansowa wnoszącego zażalenie 
uległa dalszemu pogorszeniu i zamierza on złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości 
osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Zatem postanowienie 
Sądu Apelacyjnego z dnia 5 lutego 2009 r. jest wadliwe i powinno zostać zmienione 
przez całkowite zwolnienie wnoszącego zażalenie od kosztów sądowych. 
Konsekwencją tego postanowienia jest zaskarżone postanowienie z dnia 1 kwietnia 
2009 r., które pozbawiło niewypłacalnego powoda prawa do przedstawienia jego 
racji Sądowi Najwyższemu, mimo że Kodeks postępowania cywilnego dopuszcza 
prowadzenie sporu przed sądem również przez osobę niezdolną do ponoszenia 

 
 
3 
opłat sądowych, o ile osoba taka uzyska wymagane zwolnienie. W ocenie 
wnoszącego zażalenie przysługująca sądowi ocena zwolnienia strony z kosztów 
wynikająca z art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) nie może być dowolna i 
oderwana od okoliczności przedstawionych jako uzasadnienie wniosku o zwolnienie 
od kosztów w całości.  
    Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
    W utrwalonej judykaturze (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 
2008 r., II CZ 54/08, LEX nr 4476663) przyjmuje się, że badanie na podstawie art. 
380 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. i art. 3943 § 3 k.p.c. w wyniku tzw. uprzedniej 
kontroli prawidłowości orzeczenia, które nie podlega zaskarżeniu w drodze 
zażalenia jest wprawdzie dopuszczalne, jednak warunkiem takiej kontroli 
niezaskarżalnego postanowienia, które miało wpływ na wynik sprawy, jest 
zamieszczenie w środku odwoławczym stosownego wniosku. Gdy w sprawie 
występuje profesjonalny pełnomocnik wniosek powinien być jednoznacznie 
sformułowany, gdyż nie ma podstaw do przypisywania pismom przez niego 
wnoszonym treści wprost w nich niewyrażonych. Tych konstrukcyjnych wymagań 
nie spełniało rozpoznane zażalenie, w którym profesjonalny pełnomocnik 
procesowy żalącego się złożył wniosek jedynie o zweryfikowanie postanowienia o 
odrzuceniu nieprawidłowo opłaconej skargi kasacyjnej, a jedynie w uzasadnieniu 
tego zażalenia podważał częściowe zwolnienie powoda od opłaty sądowej w 
postępowaniu kasacyjnym, bez koniecznego złożenia równoczesnego wniosku 
także o zreformowanie postanowienia z dnia 5 lutego 2009 r. Wprawdzie zatem na 
podstawie art. 380 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. i art. 3943 § 3 k.p.c. możliwe 
było zaskarżenie postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania w drodze 
zażalenia na wniosek strony, tyle że autor zażalenia nie postawił wniosku o 
zweryfikowanie postanowienia z dnia 5 lutego 2009 r., bo domagał się uchylenia 
wyłącznie zaskarżonego postanowienia z dnia 1 kwietnia 2009 r. o odrzuceniu 
skargi kasacyjnej. Tymczasem skoro skarga kasacyjna nie została prawidłowo 
opłacona, przeto została prawidłowo odrzucona w zgodzie z art. 3986 § 2 k.p.c., a 
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione na podstawie art. 3941 § 3 
k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c.  

 
 
4 
     Ponadto mając na uwadze wyżej sygnalizowane ułomności zażalenia, w którym 
pełnomocnik żalącego się nie sformułował wniosku o rozpoznanie także zażalenia 
na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 5 lutego 2009 r., Sąd Najwyższy 
odmówił przyznania temu pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej udzielonej pomocy 
prawnej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, ponieważ nie została ona 
udzielona z zachowaniem reguł profesjonalizmu prawniczego.