V CZ 105/12

Sygn. akt V CZ 105/12 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 17 kwietnia 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Anna Owczarek (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
SSN Bogumiła Ustjanicz 
 
w sprawie z wniosku P. S. 
przy uczestnictwie B. i Wspólnicy - Spółki Komandytowej w S. 
o udzielenie zabezpieczenia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 17 kwietnia 2013 r., 
zażalenia wnioskodawcy  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 2 marca 2012 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej 
rozstrzygnięcia 
o 
kosztach 
postępowania 
zażaleniowego 
(punkt 2.). 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 2 marca 2012 r., na skutek 
rozpoznania zażalenia uczestniczki postępowania na postanowienie udzielające 
zabezpieczenia na rzecz wnioskodawcy przed wszczęciem postępowania przez 
ustanowienie hipoteki przymusowej na czterech nieruchomościach uczestniczki 
postępowania, zmienił zaskarżone postanowienie w  ten sposób, że wniosek o 
zabezpieczenie oddalił i zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki 
postępowania kwotę 2.730 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.  
Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd wskazał art. 98 
§ 1 i 3 w zw. z art. 13 § 2 i art. 108 § 1 k.p.c. 
Postanowienie powyższe, w części dotyczącej kosztów postępowania 
odwoławczego, zostało zaskarżone zażaleniem przez wnioskodawcę. Skarżący 
zarzucił naruszenie: 
- art. 745 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 13 § 2 i art. 108 § 1 
k.p.c. poprzez niezastosowanie pierwszego z wymienionych przepisów, 
- art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z § 8 pkt 1 i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców 
prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej 
udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 
1349 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, 
- § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 
2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez 
Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego 
ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) poprzez pominięcie 
oceny nakładu pracy pełnomocnika uczestniczki postępowania. 
Sąd Najwyższy zważył: 
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że merytoryczne rozpoznanie 
złożonego w sprawie zażalenia następuje w oparciu o art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. 
w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, wchodzącą w życie z dniem 3 maja 
2012 r., mający zgodnie z art. 9 pkt 6 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie 
ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 
233, poz. 1381) nadal zastosowanie w sprawie. 

 
3 
Postępowanie zabezpieczające ma – co do zasady – charakter incydentalny 
i służebny względem postępowania rozpoznawczego. Art. 745 § 1 k.p.c. wskazuje 
jako regułę, że rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zabezpieczającego 
następuje w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie łącznie z pozostałymi 
kosztami, przy odpowiednim zastosowaniu zasad związanych z ostatecznym 
wynikiem postępowania. Odstępstwo od niej, przewidziane w § 2 dotyczy sytuacji 
zabezpieczenia przedprocesowego i niezachowania przez uprawnionego terminu 
do wszczęcia sprawy wyznaczonego przez sąd. W tej wyjątkowej sytuacji możliwe 
jest 
wydanie 
samodzielnego 
rozstrzygnięcia 
o 
kosztach 
postępowania 
zabezpieczającego.  
Szczególna sytuacja powstaje wówczas, gdy w następstwie wniesienia 
środka odwoławczego postanowienie o zabezpieczeniu przedprocesowym zostaje 
uchylone. 
Zdaniem 
Sądu 
Najwyższego 
jeżeli, 
mimo 
uchylenia 
takiego 
postanowienia, w zakreślonym przez sąd terminie powództwo zostało wytoczone 
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zabezpieczającego, włącznie z kosztami 
postępowania zażaleniowego, nadal należy do kognicji sądu rozpoznającego 
sprawę co do istoty. Pewne rozbieżności judykatury dotyczące wykładni art. 745 § 1 
k.p.c. 
w 
istocie 
związane 
są 
ze 
zróżnicowanymi 
stanami 
faktycznymi 
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2010 r., II CZ 2/10, niepubl., 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2010 r., II CZ 126/10, 
niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2011 r., V CZ 
77/11, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2012 r., IV CZ 
131/11, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r., 
I CZ 94/12, niepubl.).  
W tym stanie rzeczy, skoro w wykonaniu postanowienia ustanawiającego 
zabezpieczenia i w zakreślonym terminie powództwo zostało wytoczone, mimo 
późniejszego reformatoryjnego postanowienia sądu odwoławczego, rozstrzygnięcie 
o wszystkich kosztach postępowania zabezpieczającego powinno nastąpić 
w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie i zaskarżone orzeczenie nie 
może się ostać. Wobec zasadności zarzutu dotyczącego naruszenia art. 745 § 1 
k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 13 § 2 i art. 108 § 1 k.p.c. odnoszenie się 
do dalszych zarzutów jest zbędne i niecelowe. 

 
4 
Z powołanych względów na podstawie art. 39816 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 
k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
db