II PZ 15/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie o odrzuceniu apelacji, uznając, że uiszczenie opłaty sądowej na rachunek sądu drugiej instancji nie jest podstawą do jej odrzucenia, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Sąd Okręgowy odrzucił apelację pozwanego, ponieważ opłata od niej została uiszczona na rachunek sądu drugiej instancji, a nie sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (SK 11/07), który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy nakazujące traktowanie takiej apelacji jako nieopłaconej. Sąd Najwyższy podkreślił, że istotne jest uiszczenie opłaty w terminie, a niekoniecznie na rachunek sądu pierwszej instancji.
Sprawa dotyczyła zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, który odrzucił jego apelację od wyroku Sądu Rejonowego. Powodem odrzucenia było uiszczenie opłaty od apelacji na rachunek Sądu Okręgowego, zamiast na rachunek Sądu Rejonowego, co Sąd Okręgowy uznał za nienależyte opłacenie. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych, interpretując go w sposób ścisły, że opłata musi być uiszczona na rachunek sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uchylił zaskarżone postanowienie. Kluczowym argumentem Sądu Najwyższego był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 2008 r. (SK 11/07), który stwierdził niezgodność z Konstytucją § 2 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia w części dotyczącej słowa „właściwego”. Trybunał uznał, że opłata sądowa może być skutecznie uiszczona zarówno na rachunek sądu pierwszej instancji, jak i sądu drugiej instancji, a istotne jest jej terminowe uiszczenie. Sąd Najwyższy podkreślił, że nadmiernie formalistyczna wykładnia przepisów prowadzi do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, uiszczenie opłaty od apelacji na rachunek sądu drugiej instancji nie stanowi podstawy do jej odrzucenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego (SK 11/07), który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy nakazujące traktowanie takiej apelacji jako nieopłaconej. Istotne jest terminowe uiszczenie opłaty, a niekoniecznie jej wpłata na rachunek sądu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
pozwany
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Tomasz D. | osoba_fizyczna | powód |
| Mirosław P. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 3941 § § 2 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
Dz.U. 2006 nr 22 poz. 167 art. § 2 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych
Część przepisu zawierająca słowo „właściwego” została uznana za niezgodną z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny.
k.p.c. art. 369 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 370
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 130 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 373
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie Konstytucji przez nadmiernie formalną wykładnię przepisów dotyczących opłat sądowych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 11/07, który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy nakazujące traktowanie opłaty uiszczonej na rachunek sądu drugiej instancji jako nieopłaconej.
Odrzucone argumenty
Opłata od apelacji została uiszczona na rachunek Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, zamiast na rachunek Sądu Rejonowego.
Godne uwagi sformułowania
Uiszczenie opłaty od apelacji bezpośrednio w sądzie drugiej instancji nie stanowi podstawy do jej odrzucenia. Sąd Okręgowy odrzucił apelację na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją. Nie można nadal poprzestawać na dotychczasowym stanowisku orzecznictwa, że sąd właściwy do wniesienia opłaty od apelacji, to tylko sąd pierwszej instancji, za pośrednictwem którego wnosi się apelację. Przy wnoszeniu do sądu środka odwoławczego podlegającego kontroli międzyinstancyjnej istotne jest to, że została od niego uiszczona opłata w określonej wysokości i w ustawowym terminie. Opłata stanowi dochód budżetu (Skarbu Państwa), stąd statio fisci sądu ostatecznie nie ma tu decydującego znaczenia.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Beata Gudowska
sędzia
Zbigniew Korzeniowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat sądowych w kontekście prawa do sądu i wyroków Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego, ale zasada konstytucyjności jest uniwersalna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między formalizmem proceduralnym a prawem do sądu, podkreślając znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w kształtowaniu praktyki sądowej.
“Czy opłata sądowa wpłacona "nie tam gdzie trzeba" może zamknąć drogę do sądu? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyPostanowienie z dnia 17 lipca 2008 r. II PZ 15/08 Uiszczenie opłaty od apelacji bezpośrednio w sądzie drugiej instancji nie stanowi podstawy do jej odrzucenia. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lipca 2008 r. sprawy z powództwa Tomasza D. przeciwko Mirosławowi P. o zapłatę, na skutek zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 12 lutego 2008 r. [...] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy w Bydgoszczy postanowieniem z 12 lutego 2008 r. odrzucił apelację pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z 6 listopada 2007 r., gdyż opłata od apelacji została uiszczona na rachunek Sądu Okręgowego w Byd- goszczy, zamiast na rachunek Sądu Rejonowego. Podstawę prawną orzeczenia sta- nowił przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych, stanowiący, że opłatę uiszcza się na rachunek właściwego sądu, którym jest sąd orzekający w pierwszej instancji, to jest sąd, do którego wnosi się apelację (art. 369 § 1 k.p.c.) i który dokonuje wstępnej kontroli apelacji oraz odrzuca apelację nieopłaconą lub opłaconą nienależycie (art. 370 k.p.c.). Apelację, od której uiszczono opłatę na ra- chunek innego sądu, choćby był to sąd rozpoznający apelację jako sąd odwoławczy, należy traktować jako apelację, która nie została należycie opłacona. Z tych przyczyn Sąd Okręgowy odrzucił apelację powołując nadto w uzasadnieniu orzeczenia art. 1302 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 370 i 373 k.p.c. 2 W zażaleniu pełnomocnik pozwanego zarzucił, iż orzeczenie oparto na nad- miernie formalnej wykładni przepisów art. 1302 § 1 i 3 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy odrzucił apelację na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 29 kwietnia 2008 r., SK 11/07, orzekł, że § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawie- dliwości z 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w spra- wach cywilnych, w części obejmującej słowo „właściwego” jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 78 Konstytucji. Wyrok ten jest odpowiedzią na skargę konstytucyjną mającą u podstaw podobne odrzucenie apelacji jak w sprawie objętej zażaleniem. Obszerne uzasadnienie wyroku Trybunału prowadzi do wniosku, iż nie można nadal poprzestawać na dotychczasowym stanowisku orzecznictwa, że sąd właściwy do wniesienia opłaty od apelacji, to tylko sąd pierwszej instancji, za pośred- nictwem którego wnosi się apelację. Przy wnoszeniu do sądu środka odwoławczego podlegającego kontroli międzyinstancyjnej istotne jest to, że została od niego uisz- czona opłata w określonej wysokości i w ustawowym terminie. Opłata stanowi do- chód budżetu (Skarbu Państwa), stąd statio fisci sądu ostatecznie nie ma tu decydu- jącego znaczenia. Określenie „właściwy” sąd nie było precyzyjne, aby przyjąć, że niewłaściwym był sąd rozpoznający apelację, który również sprawdza warunki for- malne apelacji (art. 373 k.p.c.). Niedokreśloność przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia zasadnie budziła zastrzeżenia natury konstytucyjnej. Ograniczenie tego pojęcia tylko do sądu, w którym zapadło zaskarżone apelacją orzeczenie, nie ma podstawy usta- wowej. Jest nadaniem wyrażeniu „właściwego sądu” w rozporządzeniu znaczenia przez interpretację sądową. W ocenie sprawy Trybunał przyjął, iż brak jest prze- szkód, by warunek uiszczenia opłaty uznać za spełniony zarówno wtedy, gdy opłata zostanie uiszczona na rachunek sądu niższej instancji, jak i wtedy, gdy wpłynie na rachunek sądu wyższej instancji. W zakresie skutków orzeczenia Trybunał wskazał, iż zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji stwierdzenie niekonstytucyjności powinno prowadzić do przywrócenia stanu konstytucyjności także w odniesieniu do stanów ukształtowanych w obrocie prawnym przez taki przepis. Temu służy konstytucyjne prawo do „wznowienia postę- 3 powania”. Orzeczenie Trybunału winno być więc uwzględnione w rozpoznaniu obec- nego zażalenia. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na mocy art. 3941 § 2 i 3 w związku z art. 39821 k.p.c. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI