II PZ 10/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda na wyrok Sądu Okręgowego w Koninie, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Koninie i zniósł postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością. Przyczyną nieważności, stwierdzoną przez Sąd Okręgowy, było orzekanie sędziego M.J. w Sądzie Rejonowym po jego powołaniu na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego, bez jednoczesnej delegacji do pełnienia obowiązków w sądzie niższej instancji. Sąd Okręgowy powołał się na art. 379 pkt 4 k.p.c. i uznał, że skład sądu był sprzeczny z prawem od dnia 10 listopada 2021 r. Sąd Najwyższy, oddalając zażalenie, potwierdził stanowisko Sądu Okręgowego. Podkreślił, że awans sędziego na wyższe stanowisko, bez delegacji na podstawie art. 77 p.u.s.p., powoduje utratę uprawnień do orzekania w dotychczasowym miejscu służbowym w sądzie niższej instancji. Sąd Najwyższy przywołał własną uchwałę III CZP 68/19, zgodnie z którą sędzia powołany na wyższe stanowisko nie jest uprawniony do orzekania w sądzie niższej instancji bez odpowiedniej delegacji. Zwrócono uwagę na rozróżnienie między stanowiskiem sędziowskim a miejscem służbowym, podkreślając, że jurysdykcja sędziów na różnych stanowiskach się wyklucza, chyba że ustawa stanowi inaczej, np. poprzez delegację.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących nieważności postępowania z powodu nieprawidłowej obsady sądu, w szczególności w kontekście awansu sędziego na wyższe stanowisko i wymogu delegacji.
Dotyczy specyficznej sytuacji awansu sędziego na wyższe stanowisko i braku delegacji. Interpretacja przepisów o ustroju sądów powszechnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sędzia powołany na stanowisko sędziego sądu wyższej instancji, bez jednoczesnej delegacji do pełnienia obowiązków w sądzie niższej instancji, może nadal orzekać w sprawach przydzielonych mu w dotychczasowym miejscu służbowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia taki traci uprawnienia do orzekania w sądzie niższej instancji od dnia powołania na wyższe stanowisko, chyba że posiada stosowną delegację.
Uzasadnienie
Powołanie sędziego na wyższe stanowisko skutkuje zmianą jego jurysdykcji. Sędzia sądu okręgowego nie może wykonywać jurysdykcji sędziego sądu rejonowego bez delegacji, gdyż zakresy władzy sądowniczej na różnych stanowiskach się wykluczają. Przepisy dotyczące zmiany miejsca służbowego lub delegacji nie obejmują sytuacji awansu na wyższe stanowisko bez delegacji.
Czy orzekanie przez sędziego sądu wyższej instancji w sądzie niższej instancji bez delegacji stanowi nieważność postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi to nieważność postępowania z powodu sprzeczności składu sądu z przepisami prawa.
Uzasadnienie
Udział w składzie sądu osoby nieuprawnionej do orzekania w danej sprawie lub w danym sądzie, w tym sędziego sądu wyższej instancji orzekającego w sądzie niższym bez delegacji, prowadzi do nieważności postępowania.
Jaki jest zakres kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie o uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kontrola ma charakter formalny i procesowy, skupia się na prawidłowości stwierdzenia nieważności postępowania przez sąd drugiej instancji, bez wkraczania w merytoryczne kompetencje sądu drugiej instancji.
Uzasadnienie
Zażalenie na postanowienie o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania nie jest środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy orzeczenia, lecz służy badaniu, czy sąd drugiej instancji prawidłowo pojmował przyczyny uzasadniające uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | powód |
| P. Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Sąd drugiej instancji uznał, że orzekanie przez sędziego sądu wyższej instancji w sądzie niższej instancji bez delegacji stanowi sprzeczność składu sądu z przepisami prawa.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchylił zaskarżony wyrok i zniósł postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
p.u.s.p. art. 77 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Delegowanie sędziego do pełnienia obowiązków w innym sądzie. Brak delegacji dla sędziego M.J. do Sądu Rejonowego w Koninie po awansie.
p.u.s.p. art. 47b § § 4
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Zasada niezmienności składu orzekającego. Sąd Najwyższy uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do zmiany miejsca służbowego na skutek awansu sędziego do sądu wyższej instancji.
p.u.s.p. art. 55 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Powołanie sędziego przez Prezydenta RP nadaje mu władzę sądowniczą i wyznacza miejsce służbowe.
p.u.s.p. art. 55 § § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Sędziowie sądów powszechnych są powoływani na konkretne stanowiska służbowe (rejonowy, okręgowy, apelacyjny).
p.u.s.p. art. 55 § § 3
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Prezydent RP wyznacza miejsce służbowe sędziego, którego zmiana może nastąpić na podstawie decyzji Ministra Sprawiedliwości lub delegacji.
p.u.s.p. art. 55 § § 4
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Sędzia może orzekać we wszystkich sprawach w swoim miejscu służbowym, a w innych sądach w przypadkach określonych w ustawie (jurysdykcja sędziego). Sąd Najwyższy uznał, że dotyczy to tylko sytuacji przeniesienia lub delegacji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 394 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uregulowano charakter zażalenia na postanowienie o uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo stwierdził nieważność postępowania z powodu orzekania sędziego po awansie na wyższe stanowisko bez delegacji. • Powołanie sędziego na wyższe stanowisko bez delegacji uniemożliwia mu orzekanie w sądzie niższej instancji. • Zażalenie na postanowienie o uchyleniu wyroku ma charakter formalny i procesowy.
Odrzucone argumenty
Sędzia M.J. był uprawniony do dalszego orzekania w Sądzie Rejonowym po powołaniu na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego, mimo braku delegacji.
Godne uwagi sformułowania
skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa • sędzia powołany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do pełnienia urzędu na stanowisku wyższego szczebla nie jest sędzią uprawnionym na podstawie art. 47b p.u.s.p. do rozpoznawania spraw w dotychczasowym miejscu służbowym po dniu powołania i bez delegacji • jurysdykcja sędziów na różnych stanowiskach wykluczają się • kontrola dokonywana w ramach tego środka zaskarżenia powinna mieć charakter formalny, skupiający się na przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji, bez wkraczania w kompetencje sądu in merito
Skład orzekający
Zbigniew Korzeniowski
przewodniczący-sprawozdawca
Leszek Bielecki
członek
Jarosław Sobutka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nieważności postępowania z powodu nieprawidłowej obsady sądu, w szczególności w kontekście awansu sędziego na wyższe stanowisko i wymogu delegacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji awansu sędziego na wyższe stanowisko i braku delegacji. Interpretacja przepisów o ustroju sądów powszechnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii prawidłowości obsady sądu i jej wpływu na ważność postępowania, co jest kluczowe dla każdego prawnika. Pokazuje, jak istotne są formalne aspekty procedury sądowej.
“Awans sędziego bez delegacji – czy to oznacza nieważność postępowania?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.