II PSKP 77/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód A.W. dochodził od pozwanej L. Sp. z o.o. zasądzenia kwoty 68.202,55 zł tytułem odszkodowania za niezapewnienie mu odpowiedniego miejsca do spania w kabinie pojazdu za okres od września 2012 r. do maja 2014 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, opierając się m.in. na wyroku Trybunału Konstytucyjnego eliminującym art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców. Sąd Okręgowy, po uchyleniu poprzedniego wyroku przez Sąd Najwyższy, zmienił wyrok Sądu Rejonowego i zasądził na rzecz powoda określone kwoty tytułem ryczałtów za noclegi. Sąd Okręgowy przyjął, że zapewnienie noclegu w kabinie pojazdu nie jest równoznaczne z zapewnieniem bezpłatnego noclegu, a wypłacane diety nie kompensowały kosztów noclegu. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 września 2023 r. oddalił skargę kasacyjną pozwanej spółki. Sąd Najwyższy podkreślił, że immanentną cechą podróży służbowych są wydatki po stronie pracownika, które powinien zrekompensować pracodawca. Nawet jeśli pracodawca zapewnia nocleg w kabinie pojazdu, nie zwalnia go to z obowiązku zwrotu kosztów noclegu, jeśli nie zostały one skutecznie uregulowane w przepisach wewnętrznych lub umowie o pracę. Sąd uznał, że regulacje wewnętrzne pozwanej spółki, w tym art. 38 Regulaminu Pracy, wykluczające ryczałt za nocleg z uwagi na zapewnienie noclegu w kabinie, są bezskuteczne. Wypłacane diety, mimo że wysokie, nie były przeznaczone na pokrycie kosztów noclegu, a jedynie na bieżące wydatki. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd Okręgowy prawidłowo zinterpretował przepisy i zastosował je do ustalonego stanu faktycznego, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania są bezpodstawne. Zasądzono od pozwanej na rzecz powoda zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prawa kierowców transportu międzynarodowego do ryczałtu za noclegi, nawet jeśli nocowali w kabinie pojazdu, oraz bezskuteczności klauzul wyłączających to prawo.
Dotyczy sytuacji, gdy pracodawca nie uregulował skutecznie kwestii ryczałtu za noclegi w przepisach wewnętrznych lub umowie o pracę.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zapewnienie kierowcy transportu międzynarodowego miejsca do spania w kabinie pojazdu stanowi zapewnienie bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zapewnienie miejsca do spania w kabinie pojazdu, nawet o wysokim standardzie, nie jest równoznaczne z zapewnieniem bezpłatnego noclegu przez pracodawcę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kabina pojazdu, nawet dobrze wyposażona, nie zapewnia takich samych warunków wypoczynku jak hotel czy motel. Obowiązek pracodawcy polega na zapewnieniu odpowiednich warunków noclegowych, a nocleg w kabinie nie zwalnia go z tego obowiązku, jeśli nie zostały one skutecznie uregulowane w przepisach wewnętrznych lub umowie o pracę.
Czy pracodawca może skutecznie wyłączyć prawo kierowcy do ryczałtu za nocleg, powołując się na zapewnienie noclegu w kabinie pojazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wszelkie regulacje zakładowych aktów prawa pracy lub postanowienia umów o pracę wykluczające obowiązek pracodawcy pokrywania kosztów noclegu kierowców w podróży służbowej w związku z zapewnieniem im noclegów w kabinie pojazdu są bezskuteczne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienie regulaminu pracy wyłączające ryczałt za nocleg z uwagi na zapewnienie noclegu w kabinie pojazdu jest bezskuteczne i nie ma mocy prawnej. Brak uregulowania lub wykluczenie zwrotu kosztów noclegu oznacza, że pracownikowi przysługuje ryczałt na zasadach ogólnych.
Czy wypłacana kierowcy dieta z tytułu podróży służbowej może kompensować koszty noclegu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sam fakt zagwarantowania kierowcy wysokiej diety nie przesądza o tym, że obejmowała ona koszty noclegu. Kwestia ta wymaga indywidualnego rozpatrzenia, a w tym przypadku dieta była przeznaczona na bieżące wydatki, a nie na kompensację kosztów noclegu.
Uzasadnienie
Sąd analizował regulamin wynagradzania i zeznania świadków, stwierdzając, że dieta była przeznaczona głównie na wyżywienie i korzystanie z sanitariatów. Późniejsze wyodrębnienie ryczałtu za noclegi przez pracodawcę sugerowało, że wcześniej dieta nie obejmowała tych kosztów. Brak było dowodów na zgodę pracownika na objęcie diety kosztami noclegu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.W. | osoba_fizyczna | powód |
| L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (5)
Główne
k.p. art. 77 § 5
Kodeks pracy
Podstawa prawna rozliczania kosztów podróży służbowej, w tym noclegów. Nocleg w kabinie pojazdu nie jest bezpłatnym noclegiem. Pracodawca ma obowiązek uregulować zasady zwrotu kosztów noclegu w przepisach wewnętrznych lub umowie o pracę.
Pomocnicze
k.p. art. 322
Kodeks pracy
Dopuszcza miarkowanie roszczeń, gdy ścisłe udowodnienie wysokości jest niemożliwe lub nader utrudnione. W tej sprawie nie było konieczności stosowania tego przepisu, gdyż wysokość roszczenia została wyliczona.
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 11/15 wyeliminował ten przepis z obrotu prawnego, co nie pozbawiło kierowców możliwości dochodzenia ryczałtów za noclegi.
rozp. MPiPS z 2002 r. art. 9 § 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r.
Definiuje pojęcie 'bezpłatnego noclegu', które nie obejmuje noclegu w kabinie pojazdu.
rozp. MPiPS z 2013 r. art. 16 § 2
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r.
Określa ryczałt za nocleg jako 25% limitu, w przypadku nieprzedłożenia rachunku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nocleg w kabinie pojazdu nie jest bezpłatnym noclegiem. • Przepisy wewnętrzne wyłączające ryczałt za nocleg są bezskuteczne. • Diety wypłacane kierowcom nie kompensowały kosztów noclegu. • Pracodawca ma obowiązek zapewnić zwrot kosztów noclegu, jeśli nie zostały one skutecznie uregulowane.
Odrzucone argumenty
Zapewnienie noclegu w kabinie pojazdu jest równoznaczne z zapewnieniem bezpłatnego noclegu. • Diety wypłacane kierowcom kompensowały wszystkie koszty podróży, w tym noclegu. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 11/15 pozbawił podstaw prawnych roszczeń o ryczałty za noclegi.
Godne uwagi sformułowania
immanentną cechą podróży służbowych są wydatki po stronie pracownika, które ostatecznie powinien zrekompensować pracodawca • nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisów • Wszelkie regulacje zakładowych aktów prawa pracy albo postanowienia umów o pracę wykluczające obowiązek pracodawcy pokrywania kosztów noclegu kierowców w podróży służbowej w związku z zapewnieniem im noclegów w kabinie pojazdu są bezskuteczne i nie mają mocy prawnej.
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
przewodniczący
Halina Kiryło
sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa kierowców transportu międzynarodowego do ryczałtu za noclegi, nawet jeśli nocowali w kabinie pojazdu, oraz bezskuteczności klauzul wyłączających to prawo."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracodawca nie uregulował skutecznie kwestii ryczałtu za noclegi w przepisach wewnętrznych lub umowie o pracę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kierowców zawodowych i interpretacji przepisów dotyczących noclegów w transporcie międzynarodowym, co ma duże znaczenie praktyczne dla branży.
“Kierowco, nocleg w kabinie to nie zawsze darmowy nocleg! Sąd Najwyższy wyjaśnia Twoje prawa.”
Dane finansowe
WPS: 68 202,55 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1350 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.