II PSKP 70/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy, zainicjowanego przez pracownicę W. K. przeciwko pracodawcy J. B. Po zawarciu umowy o pracę, pozwany próbował uchylić się od jej skutków, twierdząc, że umowa została zawarta pod wpływem błędu wywołanego podstępnie przez powódkę. Sądy niższych instancji, w tym Sąd Okręgowy w Poznaniu, uznały powództwo za zasadne, podkreślając istnienie interesu prawnego powódki w ustaleniu stosunku pracy, który wpływa na jej uprawnienia pracownicze i świadczenia. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 czerwca 2024 r. oddalił skargę kasacyjną pozwanego. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę pełnego składu SN, stwierdzając, że rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie ukształtowanym na podstawie przepisów covidowych nie prowadziło do nieważności w tym konkretnym przypadku ze względu na datę orzekania. Sąd Najwyższy odrzucił również zarzut naruszenia art. 189 k.p.c. (brak interesu prawnego), podkreślając, że pracownik ma interes prawny w ustaleniu stosunku pracy, gdy neguje go pracodawca, a ustalenie to wpływa na bieżące i przyszłe świadczenia, nawet jeśli możliwe jest dochodzenie świadczeń pieniężnych. Sąd Najwyższy zaznaczył, że możliwość dochodzenia świadczeń nie wyklucza interesu prawnego w ustaleniu stosunku pracy, a ustalenie to jest adekwatnym środkiem prawnym do usunięcia stanu niepewności prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie interesu prawnego pracownika w ustaleniu stosunku pracy, nawet w sytuacji kwestionowania umowy przez pracodawcę i możliwości dochodzenia świadczeń pieniężnych. Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w okresie pandemii.
Orzeczenie dotyczące składu sądu jest specyficzne dla okresu obowiązywania przepisów covidowych i uchwały SN III PZP 6/22.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracownik ma interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku pracy, gdy pracodawca kwestionuje jego istnienie, a możliwe jest dochodzenie świadczeń pieniężnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik ma interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku pracy, nawet jeśli może dochodzić świadczeń pieniężnych, ponieważ ustalenie to usuwa stan niepewności prawnej i wpływa na bieżące oraz przyszłe uprawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że interes prawny w ustaleniu stosunku pracy istnieje, gdy pracodawca neguje jego istnienie, a ustalenie to jest adekwatnym środkiem do usunięcia niepewności prawnej, wpływając na uprawnienia pracownicze i świadczenia, nawet jeśli możliwe jest dochodzenie świadczeń pieniężnych.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli orzeczenie zapadło przed datą wejścia w życie uchwały SN o zasadzie prawnej (III PZP 6/22) i z uwzględnieniem kontekstu konstytucyjnego oraz potrzeby ochrony interesów obywateli i powagi sądów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę SN III PZP 6/22, która uznała takie jednoosobowe składy za naruszające prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Jednakże, ze względu na potrzebę ochrony interesów obywateli i powagi sądów, SN postanowił, że wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały, a orzeczenia wydane wcześniej, z uwzględnieniem kontekstu konstytucyjnego, nie prowadzą do nieważności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| J. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny w ustaleniu stosunku prawnego z reguły nie występuje, gdy zainteresowany może na innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw, jednakże istnieją wyjątki, zwłaszcza gdy ustalenie ma charakter niemajątkowy lub potencjalne roszczenia majątkowe mogą się zaktualizować dopiero w przyszłości.
Pomocnicze
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony oraz sąd, który je wydał, jak również inne sądy oraz inne organy państwowe i inne organy administracji publicznej, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. w przypadku rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, jeżeli ustawa wymagała składu pełnego.
ustawa covidowa art. 15zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych
Przepis ten regulował możliwość rozpoznawania spraw przez sądy drugiej instancji w składzie jednego sędziego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Dotyczy błędu jako wady oświadczenia woli.
k.c. art. 86
Kodeks cywilny
Dotyczy podstępu jako kwalifikowanej formy błędu.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownik ma interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku pracy, gdy pracodawca kwestionuje jego istnienie, a ustalenie to jest adekwatnym środkiem do usunięcia niepewności prawnej. • Rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie sędziego ukształtowanym na podstawie przepisów covidowych nie prowadziło do nieważności postępowania w tym konkretnym przypadku, ze względu na datę orzekania i potrzebę ochrony interesów obywateli.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie. • Brak interesu prawnego powódki w ustaleniu stosunku pracy, gdyż mogła dochodzić świadczeń pieniężnych lub sprawa o ustalenie istnienia stosunku pracy była już rozstrzygana w innej sprawie (VII U 183/21).
Godne uwagi sformułowania
ochrona dobra i interesów obywateli, jako najwyższa wartość konstytucyjna • powaga władzy sądowniczej i jej znaczenie w działalności państwa • Interes prawny oznacza więc istniejącą po stronie powoda potrzebę wprowadzenia jasności i pewności w sferze jego sytuacji prawnej, wyznaczonej konkretnym stosunkiem prawnym oraz zagrożonej - a niekiedy już nawet naruszonej - przez pozwanego. • Możliwość dochodzenia przez powoda świadczeń z określonego stosunku prawnego nie wyklucza a limine jego interesu prawnego w ustaleniu tego stosunku.
Skład orzekający
Maciej Pacuda
przewodniczący
Krzysztof Rączka
członek
Romualda Spyt
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie interesu prawnego pracownika w ustaleniu stosunku pracy, nawet w sytuacji kwestionowania umowy przez pracodawcę i możliwości dochodzenia świadczeń pieniężnych. Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w okresie pandemii."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczące składu sądu jest specyficzne dla okresu obowiązywania przepisów covidowych i uchwały SN III PZP 6/22.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interesu prawnego w ustaleniu stosunku pracy, co jest kluczowe dla wielu pracowników. Dodatkowo, porusza kwestię proceduralną związaną z orzekaniem w czasie pandemii.
“Czy pracodawca może uchylić się od umowy o pracę, bo pracownica była w ciąży? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 240 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.