II PSKP 40/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, kierowca samochodu ciężarowego, domagał się od pracodawcy zapłaty kwoty 76.549,63 zł tytułem diet i ryczałtów za noclegi w okresie od stycznia 2012 r. do maja 2014 r. Pracował w transporcie międzynarodowym, nocując w kabinie pojazdu. Pierwotnie umowa o pracę przewidywała dietę w wysokości 50 euro za dobę. Następnie zmieniono regulamin pracy, wprowadzając aneks nr 1, który przewidywał dietę w wysokości nie niższej niż krajowa (23 zł) oraz ryczałt za nocleg. Sąd Okręgowy zasądził część roszczenia, uznając, że powód miał prawo do diet w umownie ustalonej wysokości oraz ryczałtów, ale część roszczeń była przedawniona. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, oddalając powództwo w całości. Uznał, że powód wiedział o zmianach w regulaminie, a kwota 50 euro obejmowała zarówno dietę, jak i ryczałt, a pracodawca mógł dokonać takiej modyfikacji bez wypowiedzenia zmieniającego, o ile łączna kwota nominalnie nie uległa pogorszeniu i pokrywała koszty podróży. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracownika. Potwierdził, że świadczenia z tytułu podróży służbowych nie są wynagrodzeniem za pracę i mogą być wypłacane jednym ryczałtem obejmującym dietę i ryczałt za nocleg. Sąd Najwyższy podkreślił, że pracodawca mógł korygować poszczególne składniki świadczenia, o ile zachowano dolne granice rekompensaty kosztów i nominalnie wypłacana kwota nie uległa pogorszeniu. Stwierdził, że w tej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, a pracownik otrzymywał należności pozwalające na zaspokojenie kosztów podróży.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących diet i ryczałtów za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym, możliwość modyfikacji warunków zatrudnienia przez pracodawcę, status świadczeń z tytułu podróży służbowych.
Orzeczenie opiera się na specyficznych ustaleniach faktycznych dotyczących świadomości pracownika i nominalnej wysokości wypłacanych świadczeń. Brak kompleksowych regulacji ustawowych wciąż pozostawia pole do sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracodawca może zmienić wysokość świadczeń z tytułu podróży służbowych (diety i ryczałtu za nocleg) w drodze aneksu do regulaminu wynagradzania, jeśli pracownik nocuje w kabinie pojazdu, bez konieczności wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracodawca może korygować poszczególne składniki należności z tytułu podróży służbowej, zachowując ich dolne granice, i wypłacać nominalnie pierwotnie uzgodnioną kwotę, nawet jeśli obejmuje ona zarówno dietę, jak i ryczałt za nocleg, pod warunkiem, że pracownik miał tego świadomość i łączna kwota pokrywa koszty podróży.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że świadczenia z tytułu podróży służbowych nie są wynagrodzeniem za pracę i mogą być wypłacane jednym ryczałtem. Pracodawca może modyfikować składniki takiego świadczenia, o ile pracownik jest świadomy tych zmian, a łączna kwota nominalnie nie ulega pogorszeniu i pokrywa koszty podróży. Nie jest to zmiana istotnych warunków pracy wymagająca wypowiedzenia zmieniającego.
Czy pracownikowi, który nocuje w kabinie samochodu ciężarowego podczas zagranicznej podróży służbowej, przysługuje zwrot kosztów noclegu, nawet jeśli w zakładowym regulaminie wynagradzania świadczenia z tego tytułu zostały ograniczone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, co do zasady przysługuje zwrot kosztów noclegu, zazwyczaj w postaci ryczałtu, nawet jeśli pracownik nocuje w kabinie, pod warunkiem, że zakładowe przepisy nie ograniczają tego świadczenia w sposób sprzeczny z prawem lub nieadekwatny do specyfiki pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że zapewnienie miejsca do spania w kabinie nie pozbawia kierowcy roszczenia o zwrot kosztów noclegu. Nawet jeśli zakładowe przepisy przewidują jedną, wyższą kwotę obejmującą dietę i ryczałt, musi ona adekwatnie rekompensować koszty i być zgodna z prawem.
Czy zmiana regulaminu wynagradzania poprzez aneks nr 1 z 31 sierpnia 2010 r., obniżająca dietę pracownika z 50 euro do 23 zł, stanowiła zmianę warunków pracy i płacy wymagającą wypowiedzenia zmieniającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli łączna kwota wypłacanych świadczeń (obejmująca dietę i ryczałt) nominalnie nie uległa pogorszeniu i pokrywała koszty podróży, a pracownik miał świadomość takiego podziału.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kluczowe jest to, czy pracownik faktycznie poniósł szkodę lub czy warunki zatrudnienia uległy pogorszeniu. W sytuacji, gdy pierwotnie wypłacana kwota 50 euro była traktowana jako całość, a po zmianie nadal wypłacano nominalnie tę samą kwotę, choć podzieloną na dietę i ryczałt, nie doszło do niekorzystnej zmiany wymagającej wypowiedzenia zmieniającego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stowarzyszenie "T." | instytucja | powód |
| P. R. | osoba_fizyczna | powód |
| D. sp. z o.o. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.p. art. 241 § 13 § 2
Kodeks pracy
Kwestia stosowania przepisów o wypowiedzeniu zmieniającym przy zmianach regulaminu wynagradzania.
k.p. art. 77 § 2 § 5
Kodeks pracy
Regulacje dotyczące diet i ryczałtów za noclegi w podróżach służbowych.
k.p. art. 42 § § 1-3
Kodeks pracy
Procedura wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy.
Pomocnicze
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Brak możliwości zrzeczenia się roszczenia w sytuacji, gdy pracownik nie był świadomy pełnych należności.
k.p.c. art. 398 § 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu kasacyjnego ustaleniami faktycznymi sądu niższej instancji.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od obciążania strony kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Ustawa o czasie pracy kierowców
Regulacje dotyczące czasu pracy i odpoczynku kierowców.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. art. § 9 ust. 2
Limit ryczałtu za noclegi w podróżach zagranicznych dla pracowników sfery budżetowej.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. art. § 16 ust. 2
Należności przysługujące pracownikom sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej za granicę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracodawca mógł modyfikować składniki świadczenia z tytułu podróży służbowych (dieta/ryczałt) bez wypowiedzenia zmieniającego, o ile łączna kwota nominalnie nie uległa pogorszeniu i pokrywała koszty. • Pracownik miał świadomość, że wypłacana kwota 50 euro obejmowała zarówno dietę, jak i ryczałt za nocleg. • Świadczenia z tytułu podróży służbowych nie są wynagrodzeniem za pracę i mogą być wypłacane jednym ryczałtem.
Odrzucone argumenty
Zmiana regulaminu wynagradzania poprzez aneks nr 1 stanowiła zmianę warunków pracy i płacy wymagającą wypowiedzenia zmieniającego. • Pracownikowi przysługuje prawo do diet w wysokości 50 euro za każdy dzień podróży służbowej oraz dodatkowo ryczałtów za nocleg zgodnie z przepisami rozporządzeń.
Godne uwagi sformułowania
nie można zgodzić się z Sądem Apelacyjnym, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (...) Sąd Najwyższy odstąpił od poglądu wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów (...), zgodnie z którym zapewnienie pracownikowi - kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu (...) nie pozbawia kierowcy roszczenia o zwrot kosztów noclegu. • Problematyka dotycząca rekompensaty kosztów podróży kierowcom w transporcie międzynarodowym wciąż budzi wątpliwości, bowiem mimo wskazówek Trybunału Konstytucyjnego (...) ustawodawca nie wprowadził stosownych rozwiązań. • należności z tytułu podróży służbowych nie mają statusu wynagrodzenia za pracę. • koszty noclegu kierowcy w transporcie międzynarodowym może kompensować kwota jednego świadczenia nazywanego „dietą”. • nie zachodzi powinność dokonania wypowiedzenia zmieniającego w sytuacji, gdy pracodawca koryguje poszczególne składniki wchodzące w skład należności z tytułu podróży służbowej, zachowując ich dolne granice, lecz nadal wypłaca pracownikowi nominalnie pierwotnie uzgodnioną kwotę.
Skład orzekający
Halina Kiryło
przewodniczący
Bohdan Bieniek
sprawozdawca
Piotr Prusinowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących diet i ryczałtów za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym, możliwość modyfikacji warunków zatrudnienia przez pracodawcę, status świadczeń z tytułu podróży służbowych."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznych ustaleniach faktycznych dotyczących świadomości pracownika i nominalnej wysokości wypłacanych świadczeń. Brak kompleksowych regulacji ustawowych wciąż pozostawia pole do sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kierowców w transporcie międzynarodowym i ich praw do diet i noclegów, a także pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje zmiany w warunkach pracy w kontekście braku odpowiednich regulacji ustawowych.
“Kierowco, czy wiesz, ile faktycznie dostajesz za nocleg w kabinie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 76 549,63 PLN
diety i ryczałty za noclegi: 76 549,63 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.