II PSKP 2/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa do odprawy pieniężnej dla funkcjonariusza służby celnej, K.W., którego stosunek służbowy uległ przekształceniu w stosunek pracy w związku z reformą administracji celno-skarbowej i utworzeniem Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Powód pracował w służbie celnej od 1997 r., a od 1 marca 2017 r. kontynuował służbę w Izbie Administracji Skarbowej w Białymstoku. W maju 2017 r. otrzymał propozycję zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej, którą przyjął, co skutkowało przekształceniem jego stosunku służbowego w stosunek pracy od 1 czerwca 2017 r. Powód domagał się odprawy pieniężnej, twierdząc, że utracił status funkcjonariusza w wyniku reorganizacji. Sądy pierwszej i drugiej instancji oddaliły jego powództwo, argumentując, że przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy nie jest równoznaczne ze zwolnieniem ze służby w rozumieniu przepisów o odprawie (art. 250 ust. 4 ustawy o KAS oraz art. 170 ust. 4 ustawy wprowadzającej KAS). Sąd Okręgowy uznał, że odprawa ma charakter socjalny i przysługuje tylko w przypadku definitywnej utraty pracy, a powód kontynuował zatrudnienie. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy oparł swoje rozstrzygnięcie na uchwale z dnia 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23), zgodnie z którą funkcjonariuszowi, który przyjął propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, przysługuje prawo do odprawy pieniężnej w związku z zakończeniem służby. Sąd Najwyższy podkreślił, że należy stosować prokonstytucyjną wykładnię przepisów, uwzględniającą zasadę równości wobec prawa i równego traktowania. Utrata statusu funkcjonariusza, nawet przy kontynuacji zatrudnienia na innej podstawie, wiąże się z utratą szeregu uprawnień (emerytalnych, zaopatrzeniowych, stabilności zatrudnienia), które powinny zostać zrekompensowane odprawą. Sąd Najwyższy uznał, że luka legislacyjna w przepisach dotyczących odprawy dla funkcjonariuszy, których stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy, powinna zostać wypełniona poprzez wykładnię systemową i celowościową, zgodnie z którą prawo do odprawy przysługuje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy, których stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy w wyniku reformy KAS, na podstawie prokonstytucyjnej wykładni przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji reformy KAS i przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy. Interpretacja oparta na uchwale Sądu Najwyższego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy funkcjonariuszowi służby celnej, którego stosunek służbowy uległ przekształceniu w stosunek pracy w związku z reformą KAS, przysługuje prawo do odprawy pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przysługuje.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że prawo do odprawy przysługuje na mocy prokonstytucyjnej wykładni przepisów, uwzględniającej zasadę równości i rekompensaty za utratę statusu funkcjonariusza oraz związanych z nim uprawnień, mimo braku wyraźnego przepisu w ustawie.
Czy przekształcenie stosunku służbowego funkcjonariusza w stosunek pracy w wyniku reformy KAS jest równoznaczne ze zwolnieniem ze służby w rozumieniu przepisów o odprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w kontekście prawa do odprawy, należy traktować to jako zakończenie służby dające prawo do odprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że choć formalnie nastąpiło przekształcenie, to utrata statusu funkcjonariusza i związanych z nim uprawnień jest faktem, który powinien być rekompensowany odprawą, podobnie jak w przypadku zwolnienia ze służby.
Czy reorganizacja jednostki organizacyjnej KAS w rozumieniu art. 250 ust. 4 ustawy o KAS obejmuje utworzenie nowej struktury administracyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, reorganizacja dotyczy istniejącej struktury, a nie tworzenia nowej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zmiany organizacyjne wynikające z wdrażanej reformy KAS nie mogą być uznane za reorganizację jednostki organizacyjnej KAS w rozumieniu art. 250 ust. 4 ustawy o KAS, gdyż ustawa ta tworzyła nową strukturę, a nie reorganizowała istniejącą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Izba Administracji Skarbowej w Białymstoku | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
p.w. ustawy o KAS art. 170 § ust. 4
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Pracownikom oraz funkcjonariuszom przysługują świadczenia należne w związku z likwidacją urzędu albo zniesieniem jednostki organizacyjnej.
u. Służbie Celnej art. 163 § ust. 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej
Funkcjonariuszowi służby stałej, zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej, przysługuje odprawa.
Pomocnicze
p.w. ustawy o KAS art. 165 § ust. 3
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Funkcjonariusze celni pełniący służbę w Izbach Celnych z dniem wejścia w życie ustawy stawali się funkcjonariuszami Służby Celno - Skarbowej z zachowaniem ciągłości służby.
p.w. ustawy o KAS art. 165 § ust. 7
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Dyrektorzy jednostek KAS uzyskali uprawnienia do składania pracownikom i funkcjonariuszom pisemnych propozycji nowych warunków zatrudnienia lub służby.
p.w. ustawy o KAS art. 170 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Stosunki pracy i służbowe w jednostkach KAS wygasają z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te nie otrzymają pisemnej propozycji nowych warunków zatrudnienia albo pełnienia służby do 31 maja 2017 r.
p.w. ustawy o KAS art. 170 § ust. 2
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Dotyczy sytuacji, gdy funkcjonariusz otrzymał propozycję nowych warunków zatrudnienia.
p.w. ustawy o KAS art. 170 § ust. 3
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Wygaśnięcie stosunku służbowego w przypadku określonym w ust. 1 traktuje się jak zwolnienie ze służby.
p.w. ustawy o KAS art. 171 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Określa skutki wygaśnięcia stosunku służbowego w przypadku nieotrzymania lub nieprzyjęcia propozycji zatrudnienia.
p.w. ustawy o KAS art. 171 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Przyjęcie przez powoda propozycji zatrudnienia skutkowało przekształceniem stosunku służbowego w stosunek pracy.
p.w. ustawy o KAS art. 174 § ust. 10
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Zmiany organizacyjne w ramach KAS nie mogą być uznane za reorganizację jednostki organizacyjnej KAS w rozumieniu art. 250 ust. 4 ustawy o KAS.
p.w. ustawy o KAS art. 174 § ust. 12
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Wyłącza prawo do odprawy w sytuacji przekształcenia stosunku służby w stosunek pracy.
u. KAS art. 250 § ust. 4
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Funkcjonariuszowi służby stałej, zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS, przysługuje odprawa.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do odprawy pieniężnej dla funkcjonariusza, którego stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy, na mocy prokonstytucyjnej wykładni przepisów. • Utrata statusu funkcjonariusza i związanych z nim uprawnień stanowi podstawę do rekompensaty w postaci odprawy. • Należy stosować wykładnię funkcjonalną i systemową, aby wypełnić lukę legislacyjną i zapewnić równość wobec prawa.
Odrzucone argumenty
Przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy nie jest zwolnieniem ze służby, a zatem nie przysługuje odprawa. • Odprawa ma charakter socjalny i przysługuje tylko w przypadku definitywnej utraty pracy. • Zmiany organizacyjne w KAS nie stanowiły reorganizacji jednostki w rozumieniu przepisów o odprawie.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania • funkcjonariuszowi służby celnej, który [...] przyjął propozycję [...] określającą nowe warunki zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, przysługuje [...] prawo do odprawy pieniężnej • prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawowych, uwzględniającej zasadę równości wobec prawa • luka legislacyjna może zostać wypełniona przez sięgnięcie do innych (niż językowa) metod wykładni • odprawa w służbach mundurowych ma charakter gratyfikacji za wieloletnią służbę dla Rzeczypospolitej Polskiej
Skład orzekający
Maciej Pacuda
przewodniczący
Krzysztof Rączka
sprawozdawca
Bohdan Bieniek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy, których stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy w wyniku reformy KAS, na podstawie prokonstytucyjnej wykładni przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji reformy KAS i przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy. Interpretacja oparta na uchwale Sądu Najwyższego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z reformą administracji i prawami pracowników, z silnym elementem interpretacji prawa przez Sąd Najwyższy.
“Czy przekształcenie służby w pracę oznacza utratę odprawy? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 27 763,5 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.