II PSK 85/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 maja 2023 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej K. D. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, który oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego. Sąd Rejonowy zasądził od Agencji w W. na rzecz powoda 50.000 zł odszkodowania za dyskryminację oraz 5.250 zł odszkodowania za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę na czas określony, oddalając jednocześnie powództwo o przywrócenie do pracy. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i uznał, że pracownikowi zatrudnionemu na czas określony, z którego umowy można było się wypowiedzieć, nie przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy, a jedynie odszkodowanie (art. 50 § 3 k.p.), chyba że zachodzą wyjątki określone w art. 50 § 5 k.p. Sąd Najwyższy rozpatrzył kwestię dopuszczalności rozpoznania sprawy przez sąd jednoosobowy w okresie pandemii, wskazując, że uchwała Sądu Najwyższego III PZP 4/22 nie ma zastosowania do spraw zakończonych prawomocnie przed jej podjęciem. Analizując zagadnienie prawne podniesione przez skarżącego, Sąd Najwyższy potwierdził, że w przypadku umów na czas określony, które przewidują możliwość wcześniejszego rozwiązania za wypowiedzeniem, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie, a nie przywrócenie do pracy, chyba że dotyczy go szczególna ochrona wskazana w art. 50 § 5 k.p. Sąd podkreślił, że powołane przez skarżącego orzeczenia nie zmieniają tej zasady. W konsekwencji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wypowiadania umów o pracę na czas określony, roszczeń pracownika w takich przypadkach, a także stosowania przepisów proceduralnych wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami Kodeksu pracy i ustawy COVID-owej w zakresie niektórych kwestii proceduralnych. Interpretacja przepisów o umowach na czas określony jest ugruntowana, ale kwestia stosowania przepisów pandemicznych może ewoluować.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę na czas określony, realizującemu ścieżkę kariery w zawodach regulowanych (np. kontroler ruchu lotniczego), przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy w przypadku sprzecznego z prawem i bez wskazania przyczyn wypowiedzenia, zwłaszcza gdy nastąpiło to z powodów dyskryminacyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę na czas określony, z której można było się wypowiedzieć, przysługuje wyłącznie odszkodowanie, chyba że zachodzą szczególne okoliczności wymienione w art. 50 § 5 k.p.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że umowa na czas określony, która przewiduje możliwość wcześniejszego rozwiązania za wypowiedzeniem, podlega zasadom wypowiedzenia z Kodeksu pracy. W przypadku naruszenia przepisów o wypowiadaniu takiej umowy, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie na podstawie art. 50 § 3 k.p., a nie przywrócenie do pracy, z wyjątkiem sytuacji objętych szczególną ochroną (art. 50 § 5 k.p.), które w niniejszej sprawie nie miały zastosowania.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uchwała Sądu Najwyższego III PZP 4/22, zgodnie z którą takie rozpoznanie prowadzi do nieważności postępowania, nie ma zastosowania do postępowań zakończonych prawomocnie przed datą jej podjęcia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 4/22) nie ma zastosowania do postępowań zakończonych prawomocnie przed datą jej podjęcia, co oznacza, że nie wpływa na ocenę ważności postępowania w tej sprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. D. | osoba_fizyczna | powód |
| Agencja w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p. art. 50 § § 3
Kodeks pracy
W przypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu takiej umowy, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w tym istnienie istotnych zagadnień prawnych.
Pomocnicze
k.p. art. 50 § § 5
Kodeks pracy
Przepisy art. 45 k.p. (umożliwiające dochodzenie orzeczenia o bezskuteczności wypowiedzenia lub przywrócenie do pracy) stosuje się odpowiednio do wskazanych grup pracowników objętych szczególną ochroną (np. pracownice w ciąży, ojcowie wychowujący dziecko, pracownicy w wieku przedemerytalnym).
k.p. art. 33
Kodeks pracy
Obowiązywał do 2016 r.; strony mogły przewidzieć dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę na czas określony dłuższy niż 6 miesięcy za dwutygodniowym wypowiedzeniem.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki nieważności postępowania, w tym sprzeczność składu sądu orzekającego z przepisami prawa.
ustawa COVID-owa art. 15zzs § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
W okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii COVID-19 oraz w ciągu roku od ich odwołania, w sprawach w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego, chyba że prezes sądu zarządzi inaczej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
Konstytucja RP art. 6 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i niepodzielności swego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska naturalnego na podstawie zasady zrównoważonego rozwoju.
Konstytucja RP art. 13
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz istnienia partii politycznych i innych organizacji odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu, a także tych, których program lub działalność zakłada lub dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową, przemoc w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa, albo przewiduje utajnienie struktur.
u.p.l. art. 94 § ust. 6
Ustawa Prawo lotnicze
Określa zadania Urzędu Lotnictwa Cywilnego, w tym nadzór nad szkoleniem i licencjonowaniem personelu.
Rozporządzenie UE 2015/340 art. 1
Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/340
Ustanawia wymagania techniczne i procedury administracyjne dotyczące licencji i certyfikatów kontrolerów ruchu lotniczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
W przypadku umów na czas określony, z których można było się wypowiedzieć, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie, a nie przywrócenie do pracy. • Nie zachodzą przesłanki szczególnej ochrony pracowników wskazane w art. 50 § 5 k.p. • Uchwała Sądu Najwyższego III PZP 4/22 nie ma zastosowania do spraw zakończonych prawomocnie przed jej podjęciem.
Odrzucone argumenty
Pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy w przypadku sprzecznego z prawem i bez wskazania przyczyn wypowiedzenia umowy na czas określony, zwłaszcza z powodów dyskryminacyjnych. • Nieważność postępowania z uwagi na rozpoznanie sprawy przez sąd jednoosobowy w okresie pandemii.
Godne uwagi sformułowania
„czy pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę na czas określony [...] przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy w wypadku - sprzecznego z prawem i bez wskazania przyczyn [...] wypowiedzenia mu tej umowy [...] zwłaszcza gdy nastąpiło to z powodów dyskryminacyjnych” • „Zasadę rozpoznawania spraw przez sąd w składzie jednego sędziego przyjęto ze względu na pogarszającą się w kraju i na świecie sytuację pandemiczną, grożącą paraliżem wymiaru sprawiedliwości” • „uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 4/22) [...] nie ma zastosowania do postępowań zakończonych prawomocnie przed datą jej podjęcia.” • „żądanie odszkodowania jest jedynym roszczeniem, jakiego może dochodzić pracownik zatrudniony na podstawie terminowych umów o pracę, któremu wypowiedziano umowę z naruszeniem przepisów (chyba że jednocześnie zachodzi jedna z sytuacji wymienionych w art. 50 § 5 k.p.).”
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wypowiadania umów o pracę na czas określony, roszczeń pracownika w takich przypadkach, a także stosowania przepisów proceduralnych wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami Kodeksu pracy i ustawy COVID-owej w zakresie niektórych kwestii proceduralnych. Interpretacja przepisów o umowach na czas określony jest ugruntowana, ale kwestia stosowania przepisów pandemicznych może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii prawa pracy, takich jak ochrona pracowników zatrudnionych na czas określony, potencjalna dyskryminacja oraz stosowanie przepisów proceduralnych w kontekście pandemii. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje te zagadnienia.
“Czy zwolnienie z pracy na czas określony z powodu 'arafatek' na zdjęciu to dyskryminacja? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
odszkodowanie za dyskryminację: 50 000 PLN
odszkodowanie za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę: 5250 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.