II PSK 54/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej powódki M.P. od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku, który zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku i oddalił powództwo o zapłatę odprawy pieniężnej w kwocie 62.234,10 zł. Sąd Okręgowy uznał roszczenie za przedawnione, wskazując, że 3-letni okres przedawnienia upływał z dniem 1 czerwca 2020 r. Powódka zarzucała naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym kwestionując zastosowanie przepisów o przedawnieniu oraz podnosząc istnienie "nadzwyczajnych okoliczności" i luk prawnych. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 398^9 § 1 k.p.c. Odmówił przyjęcia skargi, uznając, że przedstawione zagadnienia prawne są pozorne, nie budzą poważnych wątpliwości interpretacyjnych, a Sąd Najwyższy zajmował już stanowisko w podobnych kwestiach. W szczególności podkreślono, że roszczenie o odprawę ulega przedawnieniu z upływem 3 lat, a uchwała Sądu Najwyższego III PZP 2/23 nie kreowała nowego stanu prawnego. Sąd Najwyższy odmówił również przyjęcia skargi ze względu na brak wykazania przez powódkę "szczególnych okoliczności" usprawiedliwiających opóźnienie w dochodzeniu roszczenia oraz brak przekonujących argumentów o potrzebie wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej ze względu na brak istotnych zagadnień prawnych i potrzebę wykładni przepisów. Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej przedawnienia roszczeń o odprawę dla funkcjonariuszy.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Celnej w kontekście reformy KAS. Ogólne zasady dotyczące przyjmowania skarg kasacyjnych są szeroko stosowane.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o odprawę pieniężną z art. 163 ustawy o Służbie Celnej, w związku z przekształceniem stosunku służby w stosunek pracy, jest objęte jakimkolwiek terminem przedawnienia, a jeśli tak, to jaki jest jego bieg i podstawa prawna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o odprawę pieniężną ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Termin ten nie jest uzależniony od uchwały Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przepisy szczególne (art. 165 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, art. 252 ust. 1 ustawy o KAS, art. 291 § 1 k.p.) przewidują 3-letni termin przedawnienia dla tego typu roszczeń. Data wymagalności roszczenia nie jest powiązana z datą uchwały Sądu Najwyższego wyjaśniającej wątpliwości prawne.
Czy luki prawne w ustawie wprowadzającej oraz wątpliwości co do charakteru prawnego przekształcenia stosunku służby i odprawy stanowią "szczególne okoliczności" usprawiedliwiające opóźnienie w dochodzeniu roszczenia w rozumieniu art. 252 ust. 2 ustawy o KAS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie okoliczności nie stanowią podstawy do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia, zwłaszcza gdy powódka występowała z fachowym pełnomocnikiem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie to jest pozorne i zmierza do podważenia stanu faktycznego ustalonego przez Sąd Okręgowy. Podkreślono, że Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu niższej instancji.
Czy sądy powszechne są uprawnione do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia na podstawie art. 252 ust. 2 ustawy o KAS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy powszechne są uprawnione do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia, jeśli stwierdzą wystąpienie wyjątkowych okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził kompetencje sądów powszechnych w tym zakresie, jednak zaznaczył, że w niniejszej sprawie odmowa uwzględnienia zarzutu przedawnienia nie nastąpiła z powodu wątpliwości co do kompetencji sądu, lecz z powodu niewykazania przez powódkę wymaganych "wyjątkowych okoliczności".
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa - Izba Administracji Skarbowej w Białymstoku | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | zastępstwo procesowe pozwanego |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
u.S.C. art. 163 § ust. 4
Ustawa o Służbie Celnej
Podstawa prawna roszczenia o odprawę pieniężną.
ustawa wprowadzająca art. 170 § ust. 1, 3 i 4
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Reguluje przekształcenie stosunku służby i związane z tym roszczenia.
u.K.A.S. art. 252 § ust. 1
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Określa 3-letni termin przedawnienia roszczeń o odprawę.
u.K.A.S. art. 252 § ust. 2
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Umożliwia nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia w wyjątkowych okolicznościach.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów zastępstwa procesowego.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Ogólny termin przedawnienia, który nie ma zastosowania w tej sprawie ze względu na przepisy szczególne.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Klauzula generalna dotycząca nadużycia prawa podmiotowego.
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Klauzula generalna dotycząca zasad współżycia społecznego.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Równość wobec prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c. • Roszczenie o odprawę jest przedawnione. • Nie zachodzą "szczególne okoliczności" usprawiedliwiające opóźnienie w dochodzeniu roszczenia.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych i potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości. • Naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego przez sądy niższych instancji. • Zastosowanie klauzul generalnych (art. 5 k.c., art. 8 k.p., art. 45 i 32 Konstytucji RP) do oceny zarzutu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. • Nie każde orzeczenie, nawet błędnie wydane, zasługuje na kontrolę w postępowaniu kasacyjnym. • Uchwała w sprawie III PZP 2/23 nie kreowała zatem nowego stanu prawnego, a odnosiła się do skonkretyzowanej kwestii prawnej. • Zagadnienie prawne przedstawione w punkcie 4 wniosku (...) jest pozorne.
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej ze względu na brak istotnych zagadnień prawnych i potrzebę wykładni przepisów. Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej przedawnienia roszczeń o odprawę dla funkcjonariuszy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Celnej w kontekście reformy KAS. Ogólne zasady dotyczące przyjmowania skarg kasacyjnych są szeroko stosowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje rygorystyczne podejście Sądu Najwyższego do kryteriów przyjmowania skarg kasacyjnych oraz kwestię przedawnienia roszczeń pracowniczych, co jest istotne dla prawników procesowych.
“Kiedy Sąd Najwyższy odrzuca skargę? Kluczowe kryteria przyjęcia sprawy do rozpoznania.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.