II PSK 373/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 września 2022 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanej E. Sp. z o.o. w S. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego zasądzający od pozwanej na rzecz pracownika P. C. kwotę 30.099,30 zł tytułem brakujących diet i ryczałtów za noclegi w podróżach służbowych w okresie od maja 2012 r. do października 2013 r. Pozwana spółka wniosła skargę kasacyjną, opierając ją na zarzucie istnienia istotnego zagadnienia prawnego związanego ze skutkami wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2016 r. (sygn. akt K 11/15), który stwierdził niezgodność z Konstytucją RP przepisu dotyczącego ryczałtów za nocleg dla kierowców w transporcie międzynarodowym. Skarżąca argumentowała, że wyrok TK wyeliminował normę prawną umożliwiającą dochodzenie takich należności. Sąd Najwyższy uznał jednak, że przedstawione zagadnienie prawne nie jest istotne w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c., ponieważ zostało ono już jednoznacznie rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 26 października 2017 r. (sygn. akt III PZP 2/17). Uchwała ta potwierdziła, że ryczałt za nocleg w podróży służbowej kierowcy w transporcie międzynarodowym może być określony w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę, nawet poniżej limitów określonych w rozporządzeniach, a pozbawienie mocy prawnej art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców nie wyeliminowało możliwości dochodzenia tych należności. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy Kodeksu pracy dotyczące podróży służbowych nadal mają zastosowanie, a ryczałt ma charakter kompensacyjny i obciąża pracodawcę. Sąd odwoławczy prawidłowo uznał, że zmiana warunków dotyczących diet i ryczałtów wymagała wypowiedzenia zmieniającego umowę o pracę, a zarzuty apelacyjne pozwanej były chybione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej ryczałtów za nocleg dla kierowców w transporcie międzynarodowym oraz zasad dokonywania zmian w warunkach pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji kierowców w transporcie międzynarodowym i skutków wyroku TK K 11/15. Orzeczenie odmawia przyjęcia skargi, co oznacza brak merytorycznego rozstrzygnięcia nowego zagadnienia prawnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2016 r. (K 11/15) jest wyeliminowanie z polskiego systemu prawnego normy umożliwiającej kierowcom wykonującym przewozy w transporcie międzynarodowym żądania otrzymania ryczałtów za nocleg w podróżach służbowych, w sytuacji gdy przepis uznany za niezgodny z Konstytucją miał analogiczną treść jak przepis Kodeksu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował możliwości dochodzenia ryczałtów za nocleg. Przepisy Kodeksu pracy dotyczące podróży służbowych nadal mają zastosowanie, a ryczałt ma charakter kompensacyjny i obciąża pracodawcę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów (III PZP 2/17) wyjaśnił, że wyrok TK jedynie przewartościował sytuację prawną, ale nie pozbawił kierowców prawa do należności z tytułu podróży służbowej. Przepisy Kodeksu pracy i rozporządzeń wykonawczych nadal obowiązują, a ryczałt za nocleg jest świadczeniem kompensacyjnym, którego koszt obciąża pracodawcę.
Czy zmiana regulaminu wynagradzania przez pracodawcę w zakresie zwrotu kosztów podróży służbowej (diet i ryczałtów) wymaga wypowiedzenia zmieniającego umowę o pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli zmiana ta istotnie pogarsza sytuację pracownika, co miało miejsce w niniejszej sprawie, gdzie wprowadzono niższe stawki niż wynikające z rozporządzeń.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że diety i ryczałty za noclegi, mimo że nie są wynagrodzeniem, stanowią istotny element warunków pracy, zwłaszcza gdy ich wysokość ma kompensować niskie wynagrodzenie zasadnicze i trudne warunki pracy. Zastąpienie stawek z rozporządzenia niższymi stawkami wewnętrznymi wymagało wypowiedzenia zmieniającego.
Czy sąd pierwszej instancji naruszył art. 278 k.p.c. dokonując obliczeń na podstawie opinii biegłego?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji dokonał jedynie prostych obliczeń matematycznych na podstawie danych z akt i opinii biegłego, weryfikując niewielkie błędy rachunkowe, co nie stanowi naruszenia tego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd nie jest związany opinią biegłego, ale ingerencja w jej treść wymaga wiedzy specjalistycznej. Sąd Rejonowy prawidłowo dokonał obliczeń, nie naruszając art. 278 k.p.c., a jego ustalenia nie wyszły ponad żądanie powoda.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. C. | osoba_fizyczna | powód |
| E. Sp. z o.o. w S. | spółka | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
k.p. art. 77^5 § § 1
Kodeks pracy
Definicja podróży służbowej i zasady zwrotu kosztów.
k.p. art. 77^5 § § 3
Kodeks pracy
Możliwość określenia wysokości należności z tytułu podróży służbowej w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę.
k.p. art. 77^5 § § 5
Kodeks pracy
Zasady dotyczące należności z tytułu podróży służbowej w przypadku braku regulacji wewnętrznych.
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p. art. 42
Kodeks pracy
Zmiana regulaminu wynagradzania w zakresie zwrotu kosztów podróży służbowej wymaga wypowiedzenia zmieniającego umowę o pracę, jeśli jest to istotna zmiana warunków pracy.
Konstytucja RP art. 190
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.c. art. 278
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłego.
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
Przepis dotyczący ryczałtu za nocleg dla kierowców w transporcie międzynarodowym, uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
u.c.p.k. art. 4
Ustawa o czasie pracy kierowców
Stosowanie przepisów Kodeksu pracy w sprawach nieuregulowanych ustawą.
rozp. MPiPS art. § 16 ust. 1, 2 i 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej
Należności przysługujące pracownikowi z tytułu podróży służbowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie prawne podniesione przez skarżącą zostało już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie. • Orzecznictwo Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazuje, że ryczałt za nocleg w podróży służbowej kierowcy w transporcie międzynarodowym jest dopuszczalny i podlega przepisom Kodeksu pracy. • Zmiana warunków dotyczących diet i ryczałtów, jeśli pogarsza sytuację pracownika, wymaga wypowiedzenia zmieniającego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja pozwanej, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wyeliminował możliwość dochodzenia ryczałtów za nocleg. • Zarzut naruszenia art. 278 k.p.c. przez sąd pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
ryczałt za nocleg służy pokryciu zwiększonych kosztów utrzymania podczas wykonywania zadań służbowych poza stałym miejscem wykonywania pracy, a zatem świadczenie to ma charakter nie wynagrodzeniowy, lecz kompensacyjny. • koszty podróży służbowej pracownika obciążają wyłącznie pracodawcę, ponieważ jest to koszt pracy, który w ramach ryzyka prowadzenia działalności (...) spoczywa na pracodawcy. • pozbawienie mocy prawnej art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców spowodowało jedynie przewartościowanie sytuacji prawnej, nie jest jednak równoznaczne z pozbawieniem kierowców transportu międzynarodowego (...) należności z tytułu podróży służbowej.
Skład orzekający
Krzysztof Rączka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej ryczałtów za nocleg dla kierowców w transporcie międzynarodowym oraz zasad dokonywania zmian w warunkach pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kierowców w transporcie międzynarodowym i skutków wyroku TK K 11/15. Orzeczenie odmawia przyjęcia skargi, co oznacza brak merytorycznego rozstrzygnięcia nowego zagadnienia prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami kierowców w transporcie międzynarodowym i skutkami orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla branży transportowej i prawników specjalizujących się w prawie pracy.
“Kierowcy międzynarodowi nadal mogą dochodzić ryczałtów za nocleg – Sąd Najwyższy potwierdza linię orzeczniczą.”
Dane finansowe
WPS: 30 099,3 PLN
diety i ryczałty za noclegi: 30 099,3 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.