II PRN 3/94

Wyrok z dnia 8 czerwca 1994 r.II PRN 3/94 Inwalidztwo II grupy wywołane schorzeniami samoistnymi, nie wyłącza dochodzenia renty uzupełniającej (art. 444 § 2 k.c.) z tytułu występującego ob- ok niego inwalidztwa III grupy spowodowanego chorobą zawodową. Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Stefania Szymańska (sprawozdawca), Maria Tyszel, Sąd Najwyższy przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 1994 r. sprawy z powództwa Czesława O. przeciwko Fabryce Wago- nów "Świdnica" S.A. w Ś. o rentę uzupełniającą, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 2 lipca 1993 r. [...], u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Woje- wódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 1992 r. [...] i przekazał sprawę temu Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpo- znania. U z a s a d n i e n i e Powód Czesław O., po sprecyzowaniu żądań pozwu, domagał się zasądzenia od pozwanej Fabryki Wagonów "Ś." S.A. w Ś. skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od 1 stycznia 1990 r. do 31 maja 1992 r. w kwocie 35.000.000 zł oraz na przyszłość od dnia 1 czerwca 1992 r. po 1.000.000 zł miesięcznie. W uzasadnieniu pozwu podał, że u strony pozwanej był zatrudniony w latach 1952-1983, ostatnio w charakterze ślusarza i w czasie tej pracy nabawił się choroby zawodowej - uszko- dzenia słuchu. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa zarzucając, że powód, nie- zależnie od choroby zawodowej, został zaliczony do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia i z uwagi na ten ostatni stan zdrowia zaprzestał wykonywania pracy. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyro- kiem z dnia 14 grudnia 1992 r. powództwo oddalił. Sąd ustalił, że powód od 1983 r. nie pracuje, gdyż orzeczeniem Obwodowej K.I.Z. z dnia 18 lutego 1983 r. został jed- nocześnie zaliczony do III grupy inwalidów z tytułu choroby zawodowej i do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Inwalidztwo powoda z ogólnego stanu zdrowia 2 spowodowało, że stał się on całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej, a zaliczenie powoda do III grupy inwalidów z tytułu choroby zawodowej nie miało wpływu na jego zdolność do zarobkowania. W tej sytuacji Sąd uznał, że powód nie poniósł szkody w rozumieniu art. 444 § 2 k.c. i dlatego uznał roszczenie powoda za nieuzasadnione. Na skutek rewizji powoda sprawę rozpoznawał Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z dnia 2 lipca 1993 r. rewizję oddalił. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia i pogląd Sądu I instancji, że przyczyną całkowitej utraty przez powoda zdolności do zarobkowania są schorzenia samoistne nie pozo- stające w żadnym związku z chorobą zawodową - uszkodzeniem słuchu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, choroba zawodowa nie spowodowała również zwiększenia już istniejącej u powoda niezdolności do pracy. Skoro więc całkowita niezdolność do pracy powoda powstała z ogólnego stanu zdrowia, na który choroba zawodowa po- zostawała bez wpływu, to nie ma podstaw do uwzględnienia roszczeń pozwu. Od wyroku tego złożył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości. Zarzu- cając rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 3 § 2 k.p.c., art. 316 § 1 k.p.c., art. 416 k.c., art. 444 § 2 k.c. oraz naruszenie interesu Rzeczypospolitej Pol- skiej, Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 1992 r. i przekazanie sprawy temu ostatniemu Sądowi do ponow- nego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje : Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, gdyż zaskarżony wyrok istotnie ra- żąco narusza powołane wyżej przepisy prawa. Przede wszystkim nie można podzie- lić poglądu Sądu, iż powód utracił zdolność do zarobkowania wyłącznie z powodu schorzeń samoistnych, skoro powód niezależnie od inwalidztwa z tego tytułu został równocześnie zaliczony do III grupy inwalidów z tytułu choroby zawodowej - uszko- dzenia słuchu. Inwalida III grupy zachowuje jedynie znacznie ograniczoną zdolność do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia bądź też zdolność tę traci, zacho- wując jednak zdolność do wykonywania innego, niżej kwalifikowanego zatrudnienia. Skoro - jak trafnie wywiedziono w rewizji nadzwyczajnej - prócz inwalidztwa II grupy wywołanego schorzeniami samoistnym, powód jest bezspornie inwalidą III grupy z powodu choroby zawodowej - znacznego stopnia uszkodzenia słuchu, powstałego w związku z narażeniem zawodowym podczas pracy u strony pozwanej - to inwalidz- two to istniejące obok inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, mogło ograniczać jego widoki na przyszłość w zakresie przekwalifikowania zawodowego, czy też podejmo- wania innej, niżej kwalifikowanej pracy. Tym samym powód spełnia warunki, o jakich 3 mowa w art. 444 § 1 k.c., zgodnie z którym w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Jeżeli zaś poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powo- dzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego naprawienia szkody do wysokości odpowiedniej renty. Nie można podzielić poglądu Sądu, że choroba zawodowa powoda nie spo- wodowała również zwiększenia już istniejącej u powoda niezdolności do pracy z po- wodu schorzeń samoistnych. Pogląd ten pozostaje bowiem w sprzeczności z orze- czeniem Obwodowej K.I.Z. z dnia 7 września 1982 r. (akta rentowe powoda), w uza- sadnieniu którego stwierdzono, że "przewlekłe zapalenie oskrzeli przy niewydolności II o znacznie ogranicza możliwości zarobkowania w warunkach normalnych, tym bar- dziej, że chory ma ubytki słuchu typu zawodowego". Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że samo zwolnienie powoda z pracy na- stąpiło z powodu inwalidztwa z przyczyn ogólnych. Jak to bowiem wyjaśnił Sad Naj- wyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 czerwca 1993 r., II PRN 3/93 (nie publiko- wany) samo zwolnienie pracownika z pracy z powodu inwalidztwa z przyczyn ogól- nych, nie przesądza o braku związku między jego niezdolnością do pracy, a chorobą zawodową. Dlatego przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe, m.in. przez dopuszczenie dowodu z opinii biegłych leka- rzy sądowych, właściwych specjalistów w zakresie schorzeń powoda, na okoliczność ustalenia wpływu choroby zawodowej powoda na jego zdolność do pracy zarobko- wej oraz na zmniejszenie się jego widoków na przyszłość z powodu tej choroby i uwzględniając wszystkie istotne okoliczności sprawy rozstrzygnąć o zasadności po- wództwa. Zaskarżony wyrok nie tylko rażąco narusza powołane na wstępie przepisy prawa, lecz również interes Rzeczypospolitej Polskiej. Interes Rzeczypospolitej prze- jawia się bowiem w zagwarantowanej prawem trosce o wyrównanie wszystkich szkód pracownikom, którzy utracili zdolność do zarobkowania z powodu chorób za- wodowych i wypadków przy pracy. Stąd też rewizja nadzwyczajna oraz jej wniosek zasługują na uwzględnienie mimo upływu terminu, o jakim mowa w art. 421 § 2 k.p.c.