II PRN 12/95
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła wysokości jednorazowego odszkodowania należnego powódce, Danucie W., po śmierci jej męża, Eugeniusza W., w wyniku wypadku przy pracy. Sąd Wojewódzki w Gdańsku sprostował protokół powypadkowy, ustalając, że wypadek był wypadkiem przy pracy i że alkohol nie był wyłączną przyczyną zdarzenia. Następnie zasądził na rzecz powódki kwotę 6.362 zł tytułem jednorazowego odszkodowania, uznając, że do świadczenia uprawnieni są również dwaj synowie zmarłego, co skutkowało podziałem ustalonej kwoty 19.083,50 zł na trzy części. Rewizja nadzwyczajna wniesiona przez NSZZ "Solidarność" zarzuciła naruszenie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy wypadkowej, argumentując, że synowie nie spełniali warunków do renty rodzinnej i tym samym nie byli uprawnieni do jednorazowego odszkodowania. Sąd Najwyższy uznał rewizję za uzasadnioną. Zgodnie z przepisami ustawy wypadkowej, do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są m.in. małżonek oraz dzieci spełniające warunki do renty rodzinnej. Sąd stwierdził, że synowie zmarłego, będący zatrudnieni, nie spełniali tych warunków. W związku z tym, jednorazowe odszkodowanie powinno przysługiwać powódce w całości. Sąd Najwyższy podkreślił, że wysokość świadczenia określa się na podstawie przepisów obowiązujących w dniu stwierdzenia związku śmierci z wypadkiem, co następuje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W tej sprawie orzeczenie to uprawomocniło się 21 czerwca 1995 r. Sąd Najwyższy powołał się na wcześniejsze orzecznictwo (wyrok SN z dnia 8 lipca 1993 r., II PRN 4/93 oraz uchwały SN z dnia 8 listopada 1989 r., III PZP 49/89 i z dnia 22 kwietnia 1982 r., III PZP 3/82), które potwierdzały, że datą miarodajną jest data prawomocności orzeczenia sądu. Uwzględniając obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 czerwca 1995 r. (ogłoszone w MP Nr 29 z 1995 r., poz. 344), ustalające kwotę jednorazowego odszkodowania dla małżonka na 14.454,60 zł, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej odszkodowania i zasądził na rzecz powódki kwotę 14.454,60 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie daty miarodajnej dla wysokości świadczeń wypadkowych oraz kręgu osób uprawnionych do jednorazowego odszkodowania.
Dotyczy specyficznych przepisów ustawy wypadkowej z 1975 r. i rozporządzeń wykonawczych, które mogły ulec zmianie.
Zagadnienia prawne (2)
Jaka data jest miarodajna dla określenia wysokości jednorazowego odszkodowania należnego członkom rodziny pracownika zmarłego w związku z wypadkiem przy pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Miarodajna jest data uprawomocnienia się orzeczenia ustalającego związek śmierci pracownika z wypadkiem przy pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na przepisach dotyczących świadczeń wypadkowych oraz na swojej wcześniejszej uchwale (III PZP 49/89), zgodnie z którą datą stwierdzenia uszczerbku na zdrowiu (lub związku śmierci z wypadkiem) jest data prawomocności orzeczenia sądu. Kwoty odszkodowań podwyższone zostały od dnia ogłoszenia w Monitorze Polskim, a prawo do wyższej kwoty przysługuje, gdy związek śmierci z wypadkiem został stwierdzony po tej dacie.
Kto jest uprawniony do jednorazowego odszkodowania po śmierci pracownika w wyniku wypadku przy pracy, gdy zmarły pozostawił małżonka i dorosłych synów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest małżonek, a dzieci tylko wtedy, gdy w chwili śmierci pracownika spełniają warunki do uzyskania renty rodzinnej zgodnie z przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ustawa wypadkowa wyczerpująco określa krąg uprawnionych. Dzieci są uprawnione do renty rodzinnej (a tym samym do jednorazowego odszkodowania) do ukończenia 16 lat, lub do ukończenia nauki do 25 lat, lub w przypadku inwalidztwa. Ponieważ synowie zmarłego byli zatrudnieni i nie spełniali tych warunków, nie byli uprawnieni do jednorazowego odszkodowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Danuta W. | osoba_fizyczna | powódka |
| Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej spółka z o.o. w S. | spółka | pozwany |
| NSZZ "Solidarność" | inne | rewidujący |
| Wojciech W. | osoba_fizyczna | uprawniony do odszkodowania (syn) |
| Jarosław W. | osoba_fizyczna | uprawniony do odszkodowania (syn) |
Przepisy (10)
Główne
ustawa wypadkowa art. 12 § ust. 1 i 2
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Określa krąg członków rodziny uprawnionych do jednorazowego odszkodowania.
ustawa wypadkowa art. 12 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Określa warunki uprawnienia dzieci do jednorazowego odszkodowania (spełnienie warunków do renty rodzinnej).
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin art. 39
Określa warunki uzyskania renty rodzinnej przez dzieci.
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie podwyższania niektórych świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych art. 4 § ust. 1 pkt 1
Określa wysokość jednorazowego odszkodowania dla małżonka.
Pomocnicze
ustawa wypadkowa art. 2 § pkt 2
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Definiuje jednorazowe odszkodowanie jako jedno ze świadczeń wypadkowych.
Rozporządzenie Rady Rady Ministrów w sprawie podwyższania niektórych świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych art. 3 § § 4 ust. 4
Podwyższone kwoty odszkodowań przysługują, gdy związek śmierci z wypadkiem został stwierdzony począwszy od dnia ogłoszenia podwyższonych kwot.
k.p.c. art. 477³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477¹⁵
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 423 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 422 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Synowie zmarłego nie spełniają warunków do renty rodzinnej, a zatem nie są uprawnieni do jednorazowego odszkodowania. • Wysokość jednorazowego odszkodowania powinna być ustalona według kwot obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia stwierdzającego związek śmierci z wypadkiem przy pracy.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że dwaj synowie zmarłego są uprawnieni do jednorazowego odszkodowania, co skutkowało podziałem świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
miarodajna jest data uprawomocnienia się orzeczenia ustalającego taki związek • ustawowe wyliczenie ma charakter wyczerpujący • Ta więc data musi być uznana za miarodajną dla określenia wysokości należnego powódce jednorazowego odszkodowania
Skład orzekający
Teresa Romer
przewodniczący
Jerzy Kuźniar
sprawozdawca
Stefania Szymańska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie daty miarodajnej dla wysokości świadczeń wypadkowych oraz kręgu osób uprawnionych do jednorazowego odszkodowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy wypadkowej z 1975 r. i rozporządzeń wykonawczych, które mogły ulec zmianie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia kluczową kwestię momentu ustalania wysokości odszkodowania w sprawach wypadków przy pracy, co ma istotne znaczenie praktyczne dla prawników i poszkodowanych.
“Kiedy liczy się odszkodowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową datę w sprawach wypadków przy pracy.”
Dane finansowe
WPS: 108 493 000 PLN
jednorazowe odszkodowanie: 14 454,6 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.