II PO 2/10

Sąd Najwyższy2010-04-07
SAOSPracywypadki przy pracyŚrednianajwyższy
wypadek przy pracymarynarzjurysdykcjawłaściwość miejscowaSąd Najwyższyodszkodowanieprawo morskieukład zbiorowy pracy

Sąd Najwyższy wyznaczył Sąd Okręgowy w Gdańsku jako właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy o odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy marynarza, ze względu na brak możliwości ustalenia jurysdykcji na podstawie przepisów krajowych i umów.

Wnioskodawca, Ogólnopolski Związek Zawodowy Oficerów i Marynarzy, zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy o odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy. Powód, J.O., uległ wypadkowi na statku zagranicznego pracodawcy, a ustalenie jurysdykcji sądu polskiego było utrudnione z uwagi na brak klauzuli jurysdykcyjnej w umowie i nieprecyzyjne postanowienia układu zbiorowego pracy. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 45 k.p.c., wyznaczył Sąd Okręgowy w Gdańsku jako właściwy, biorąc pod uwagę siedzibę związku zawodowego i wartość przedmiotu sporu.

Sprawa dotyczyła wniosku Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Oficerów i Marynarzy Polish Seafarers` Union o oznaczenie sądu właściwego miejscowo do rozpoznania powództwa J. O. przeciwko zagranicznemu pracodawcy, A. S. AS, o zapłatę odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy. Powód, marynarz, doznał trwałej niezdolności do pracy w wysokości 65% w wyniku wypadku na statku. Ustalenie właściwości sądu polskiego było problematyczne, ponieważ umowa o pracę nie zawierała klauzuli jurysdykcyjnej, a postanowienia Układu Zbiorowego Pracy 2007-2008, choć dopuszczały możliwość wytoczenia powództwa przed sądami polskimi, nie wskazywały konkretnego sądu. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 45 k.p.c., stwierdził niemożność ustalenia właściwości miejscowej sądu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, takich jak art. 30, 33, 34 czy 461 § 1 k.p.c. Jednocześnie uznał, że droga sądowa jest dopuszczalna, a jurysdykcja sądów polskich uzasadniona. Biorąc pod uwagę siedzibę wnioskodawcy w Gdańsku oraz fakt, że wartość przedmiotu sporu (szacowana na około 150.000 zł) uzasadnia właściwość sądu okręgowego (art. 17 pkt 4 k.p.c.), Sąd Najwyższy oznaczył Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku jako miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Właściwość miejscową sądu można oznaczyć w trybie art. 45 k.p.c., biorąc pod uwagę siedzibę organizacji reprezentującej pracownika oraz wartość przedmiotu sporu uzasadniającą właściwość sądu okręgowego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził niemożność ustalenia właściwości miejscowej na podstawie przepisów k.p.c. (art. 30, 33, 34, 461 § 1), ale uznał dopuszczalność drogi sądowej i jurysdykcję sądów polskich. Wskazał, że siedziba związku zawodowego w Gdańsku i wartość przedmiotu sporu (powyżej 75.000 zł) uzasadniają wyznaczenie Sądu Okręgowego w Gdańsku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oznaczenie sądu właściwego miejscowo

Strona wygrywająca

J. O.

Strony

NazwaTypRola
J. O.osoba_fizycznawnioskodawca
A. S. ASspółkapracodawca zagraniczny
Ogólnopolski Związek Zawodowy Oficerów i Marynarzy Polish Seafarers` Unioninstytucjawnioskodawca

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 45

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo, jeżeli w myśl przepisów kodeksu nie można na podstawie okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 30

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy ustalenia właściwości miejscowej sądu ze względu na siedzibę pozwanego.

k.p.c. art. 33

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy ustalenia właściwości miejscowej sądu ze względu na jednostkę organizacyjną lub zakład pozwanego.

k.p.c. art. 34

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy ustalenia właściwości miejscowej sądu ze względu na miejsce wykonania umowy.

k.p.c. art. 461 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy ustalenia właściwości miejscowej sądu ze względu na miejsce wykonania pracy lub siedzibę zakładu pracy.

k.p.c. art. 1104

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy jurysdykcji sądów polskich na podstawie umowy stron.

k.p.c. art. 17 § pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Określa właściwość sądu okręgowego w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 75.000 zł.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niemożność ustalenia właściwości miejscowej na podstawie przepisów k.p.c. Dopuszczalność drogi sądowej i jurysdykcja sądów polskich Siedziba związku zawodowego w Gdańsku Wartość przedmiotu sporu uzasadniająca właściwość sądu okręgowego

Godne uwagi sformułowania

niemożność ustalenia właściwości miejscowej oznaczyć sąd, przed który należy wytoczyć powództwo wartość przedmiotu sporu uzasadnia właściwość sądu okręgowego

Skład orzekający

Roman Kuczyński

przewodniczący

Bogusław Cudowski

członek

Romualda Spyt

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej sądu w sprawach transgranicznych, w szczególności dotyczących marynarzy i wypadków przy pracy, gdy przepisy krajowe i umowne są niejasne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości ustalenia jurysdykcji na podstawie standardowych przepisów k.p.c. i umów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy z jurysdykcją w sprawach transgranicznych, szczególnie w specyficznym sektorze morskim, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i międzynarodowym prawie prywatnym.

Gdzie pozwać zagranicznego pracodawcę po wypadku na morzu? Sąd Najwyższy rozstrzyga jurysdykcję.

Dane finansowe

WPS: 150 000 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II PO 2/10 POSTANOWIENIE Dnia 7 kwietnia 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Roman Kuczyński (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) w sprawie z wniosku J. O. przeciwko A. S. AS, o zapłatę odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 kwietnia 2010 r., wniosku Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Oficerów i Marynarzy Polish Seafarers` Union o oznaczenie Sądu przed którym należy wytoczyć powództwo z dnia 09 lutego 2010r., postanowił: oznaczyć Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. jako miejscowo właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy. UZASADNIENIE Pełnomocnik powoda – J. O. – wniósł o oznaczenie Sądu Okręgowego w G., Wydziału XV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, jako sądu, przed którym należy wytoczyć powództwo J. O. przeciwko pracodawcy zagranicznemu – A. S. AS z siedzibą w w Norwegii o zapłatę odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy. 2 W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 22 listopada 2007 r. powód zawarł z A. S. AS umowę o pracą na statku „A”. Na podstawie postanowienia pkt 10 tej umowy w sprawach dotyczących wynagrodzeń, nadgodzin, a także innych warunków zatrudnienia nieuregulowanych w umowie o pracę miały zastosowanie warunki określone w Układzie Zbiorowym Pracy zawartym pomiędzy Norweskim Stowarzyszeniem Armatorów (ASO) oraz Ogólnopolskim Związkiem Zawodowym Oficerów i Marynarzy (PSU), obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. W dniu 2 lutego 2008 r. powód uległ wypadkowi przy pracy na tym statku, w wyniku którego „orzeczono trwałą niezdolność do pracy w jakimkolwiek charakterze w wysokości 65%”. Wnioskodawca stwierdził, że właściwości miejscowej sądu polskiego nie można ustalić ani na podstawie umowy o pracę, ani na podstawie postanowień Układu Zbiorowego Pracy 2007-2008, ani na podstawie odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Umowa o pracę w tej kwestii nie zawiera żadnych postanowień (klauzuli jurysdykcyjnej). Natomiast kwestia jurysdykcji sądowej została uregulowana w art. 13 Układu Zbiorowego Pracy 2007-2008. Te postanowienia dają marynarzowi możliwość wytoczenia powództwa również przed sądami polskimi, jednakże nie jest możliwe na podstawie takiego postanowienia układowego wskazanie konkretnego sądu w Polsce, który może rozstrzygnąć spór. Procedura rozstrzygania sporów zawarta w załączniku E do Układu Zbiorowego Pracy dotyczy spraw dyscyplinarnych. Uzasadniając wniosek o wyznaczenie Sądu Okręgowego w G. Wydział XV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wnioskodawca zwrócił uwagę, że Sąd ten specjalizuje się w sprawach morskich, w tym w sprawach z czynnikiem zagranicznym, a także na wartość przedmiotu sprawy, która znacznie przekracza kwotę 75.000 zł, gdyż przysługujące powodowi odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu, określone przez lekarza na 65%, zgodnie z art. 10A pkt b) Układu Zbiorowego Pracy wynosić będzie 52.000 USD (65% z 80.000 USD przysługujących marynarzom), czyli około 150.000 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Zgodnie z art. 45 k.p.c., jeżeli w myśl przepisów kodeksu nie można na podstawie okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. W sprawie faktycznie występuje niemożność ustalenia właściwości miejscowej sądu, gdyż nie można wskazać w Polsce siedziby strony pozwanej (art. 30 k.p.c.), jej jednostki organizacyjnej lub zakładu (art. 33 k.p.c.), miejsca wykonania umowy (art. 34 k.p.c.) czy też miejsca, gdzie praca miała być czy była wykonywana oraz siedziby zakładu pracy (art. 461 § 1 k.p.c.). Równocześnie (co jest warunkiem stosowania art. 45 k.p.c.) w sprawie jest dopuszczalna droga sądowa (por. postanowienie z dnia 1 marca 1982 r., IV CO 2/82, OSNCP 1982 z. 10 poz. 149) oraz na podstawie umowy stron (art. 1104 k.p.c.) uzasadniona jest jurysdykcja sądów polskich (por. postanowienie z dnia 14 lutego 1985 r., II CO 13/85, OSNCP 1985 z. 12 poz. 196). W sprawie występują więc przesłanki do oznaczenia w trybie art. 45 k.p.c. sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy. Biorąc pod uwagę, że reprezentujący powoda Ogólnopolski Związek Zawodowy Oficerów i Marynarzy ma siedzibę w G., a więc w okręgu Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. oraz że wartość przedmiotu sporu uzasadnia właściwość sądu okręgowego (art. 17 pkt 4 k.p.c.), Sąd Najwyższy uznał za celowe oznaczenie tego Sądu jako właściwego do rozpoznania sprawy.