II PK 98/08

Wyrok z dnia 15 grudnia 2008 r. II PK 98/08 Sąd Najwyższy nie orzeka o zwrocie spełnionego świadczenia (art. 415 k.p.c.) w razie uchylenia wyroków i przekazania sprawy innemu organowi na podstawie art. 464 § 1 i art. 39815 § 1 k.p.c. Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Sędziowie SN: Zbigniew Korzeniowski, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2008 r. sprawy z powództwa Włodzimierza G. przeciwko Skarbowi Państwa - Woje- wódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w P. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2007 r. [...] 1) u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejono- wego w Poznaniu z dnia 29 października 2007 r. [...]; 2) zniósł postępowanie przed Sądami pierwszej i drugiej instancji; 3) przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w P. do rozpo- znania; 4) odrzucił wniosek skarżącego o nakazanie powodowi zwrotu spełnionego na jego rzecz świadczenia, 5) zasądził od Włodzimierza G. na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewódzki Sztab Wojskowy w P. zastępowanego przez Prokuratorię Gene- ralną Skarbu Państwa 900 (dziewięćset) zł tytułem kosztów postępowania kasacyj- nego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 29 października 2007 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Poznaniu zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Wojewódz- kiego Sztabu Wojskowego w P. na rzecz powoda Włodzimierza G. kwotę 20.499,23 2 zł tytułem skapitalizowanych odsetek od wypłaconych powodowi nieterminowo na- leżności wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 września 2007 r. Sąd Rejonowy ustalił, że decyzją z dnia 26 listopada 2002 r. dowódca P. Okręgu Wojskowego wypowiedział powodowi ze skutkiem na dzień 30 listopada 2003 r. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z uwagi na likwidację zaj- mowanego stanowiska i odmowę przyjęcia niższego stanowiska służbowego. W dniu zwolnienia ze służby powodowi wypłacono ekwiwalent za niewykorzystany urlop wy- poczynkowy (2.608,90 zł brutto) i odprawę wojskową (10.286,52 zł brutto). Po usta- niu stosunku służbowego powód pobierał w okresie od 1 grudnia 2003 r. do 31 maja 2006 r. emeryturę wojskową. Na skutek wystąpienia Włodzimierza G., decyzją z dnia 25 kwietnia 2006 r., Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji Do- wódcy P. Okręgu Wojskowego z dnia 26 listopada 2002 r. wypowiadającej powodowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, jako wydanej z rażącym narusze- niem prawa. Uposażenie powoda za okres od dnia 1 grudnia 2003 r., czyli zwolnienia ze służby do 31 maja 2006 r., czyli powrotu do służby, wynosi łącznie 70.308,19 zł brutto. Wypłacono powodowi także uposażenie pomniejszone o równowartość wy- płaconej mu odprawy oraz ekwiwalentu za urlop. Powód nie wyrażał zgody na to po- trącenie. Odsetki ustawowe od uposażenia powoda należnego za poszczególne miesiące w okresie od grudnia 2003 r. do maja 2006 r., od ich wymagalności do 11 września 2007 r. wynoszą łącznie 20.499,23 zł. Sąd Rejonowy uznał, że unieważnienie decyzji z dnia 26 listopada 2002 r. wywołało skutek ex tunc, co oznacza, że sytuację prawną powoda należy traktować tak, jakby nie wypowiedziano mu stosunku służbowego zawodowej służby wojsko- wej. W rezultacie powód nabywał uprawnienia do wszystkich świadczeń wynikają- cych z pozostawania w tej służbie - w terminach i na zasadach jak miałoby to miej- sce, gdyby służbę rzeczywiście pełnił. Skoro należne powodowi świadczenia stawały się wymagalne od dnia następnego po dniu stanowiącym termin ich płatności, to wy- płacenie ich wszystkich łącznie dopiero w dniu zwolnienia powoda ze służby stano- wiło spełnienie świadczeń po terminie ich wymagalności. Kwestię odsetek w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których stanowi art. 73 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych reguluje art. 75 ust. 3 tej ustawy, natomiast w odniesieniu do nagród rocznych - art. 481 § 1 k.c. Powołując się na pogląd wyra- żony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., III PZP 1/05 (OSNP 2006 nr 15-16, poz. 227), Sąd Rejonowy wskazał, że do świadczeń należnych funk- 3 cjonariuszowi służb mundurowych znajdują zastosowanie przepisy prawa cywilnego dotyczące niewykonania zobowiązań pieniężnych w zakresie uprawnienia do odse- tek w wysokości ustawowej. Przepis art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnie- rzy zawodowych stanowi o zwłoce dłużnika, a zatem o opóźnieniu zawinionym. Wy- danie decyzji administracyjnej dotkniętej wadą nieważności jest okolicznością zawi- nioną przez podmiot decyzję tę wydający, za którą strona pozwana ponosi odpowie- dzialność. Natomiast wypłacenie powodowi za ten sam okres zarówno uposażenia przysługującego przez okres roku po zwolnieniu ze służby, a następnie świadczenia emerytalnego, nastąpiło na podstawach prawnych odmiennych od podstawy wypłaty uposażenia za okres pełnienia służby. Ponadto emerytura została wypłacona przez Wojskowe Biuro Emerytalne, a więc inną niż strona pozwana jednostkę organizacyj- ną. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił apela- cję strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego podzielającego podstawę fak- tyczną oraz jego ocenę prawną. Powyższy wyrok został zaskarżony przez stronę pozwaną reprezentowaną .przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa. W skardze kasacyjnej opartej na obydwu podstawach (art. 3983 § 1 k.p.c.) za- rzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 379 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 2 § 3 k.p.c., art. 8 ust. 1 i art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz art. 9 ust. 3a i ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.), przez rozpoznanie sprawy, pomimo że droga sądowa była nie- dopuszczalna, co przesądza o nieważności postępowania; b) art. 464 § 1 k.p.c. w związku z art. 2 § 3 k.p.c., art. 8 ust. 1 i art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz z art. 9 ust. 3a i ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, przez brak posta- nowienia o przekazaniu sprawy do Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu w celu wydania decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie; c) art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 476 § 1 k.p.c. i art. 47 § 3 k.p.c., przez nieuchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji, pomimo że zachodziła nieważność postępowania z uwagi na rozpoznanie sprawy, która nie jest sprawą pracowniczą, w składzie z udziałem ławników - sprzecznym z przepisami prawa; 2) naruszenie prawa 4 materialnego, to jest: - art. 3 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy nie- zawodowych oraz art. 72 ust. 2 i art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że należne jest upo- sażenie za okres, w którym żołnierz zawodowy nie pełnił służby, i w konsekwencji naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych oraz art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przez niewłaściwe zasto- sowanie polegające na przyjęciu, że termin zapłaty poszczególnych miesięcznych uposażeń następował na początku kolejnych miesięcy pozostawania w stosunku służbowym; - art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 9 ust. 3a ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że należne są odsetki ustawowe od świadczenia niewyma- galnego, tj. takiego którego wypłaty nie można się było domagać tak w postępowaniu sądowym, jak i administracyjnym, i w konsekwencji naruszenia art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 7 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, przez ich zastosowanie; - art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 9 ust. 3a ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, przez niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu i uznaniu, że w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna w sprawie wypowie- dzenia stosunku służbowego funkcjonowała w obrocie prawnym, organ wojskowy pozostawał w zwłoce w zakresie obowiązku wypłaty uposażenia powodowi; - art. 5 k.c. w związku z art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i art. 9 ust. 3a ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, przez ich niezastoso- wanie i nieuwzględnienie, że żądanie przez powoda, który otrzymał niemal podwójną wartość uposażenia, odsetek za nieterminowo wypłacone uposażenie, stanowi nad- użycie prawa podmiotowego i tym samym powinno zostać oddalone. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez Wojewódzki Sztab Wojskowy w Poznaniu na drodze administracyjnej, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz wyro- ku Sądu pierwszej instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku przez od- dalenie powództwa, a także - co do każdego z wniosków - o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podstaw kasacji podniesiono, że nie budzi wątpliwości, iż sprawy o odsetki są sprawami cywilnymi, jednakże stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy 5 o służbie żołnierzy zawodowych oraz art. 9 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy nie- zawodowych droga sądowa w tych sprawach została wyłączona (art. 2 § 3 k.p.c.). W obu ustawach kwestia odsetek została unormowana wprost, a tym samym stanowi sprawę, „o której mowa w ustawie” i w rezultacie powinna zostać załatwiona decyzją właściwego organu wojskowego. Skarżący powołał się w tym zakresie również na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r., III CZP 106/07. Ponadto, „w przypadku przekazania sprawy do rozpoznania na drodze admini- stracyjnej lub wydania wyroku reformatoryjnego”, skarga kasacyjna zawiera wniosek - z powołaniem jako jego podstawy art. 39813 zdanie 2 k.p.c. w związku z art. 415 k.p.c. lub art. 39816 § 2 k.p.c. w związku z art. 415 k.p.c. - o nakazanie powodowi zwrotu spełnionego na jego rzecz świadczenia w wysokości 21.332,40 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wynikające z rozpatrywanej skargi zasadnicze zagadnienie prawne dotyczy dopuszczalności drogi sądowej w rozumieniu art. 199 § 1 k.p.c. w sprawie, w której przedmiotem jest roszczenie żołnierza zawodowego o wypłatę odsetek ustawowych. Takie samo zagadnienie prawne zostało już poprzednio przez Sąd Najwyższy rozpo- znane w sprawach o przedmiocie podobnym do przedmiotu sprawy niniejszej - wyro- kiem z dnia 2 lipca 2008 r., II PK 10/08 oraz wyrokiem z dnia 25 września 2008 r., II PK 55/08 (także w sprawie II PK 8/08, OSNP 2009, nr 23-24, poz. 306). W każdej z tych spraw Sąd Najwyższy stwierdził, że w sprawie o odsetki należne żołnierzowi zawodowemu na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy z 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, a od 1 lipca 2004 r. - na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, niedpuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym. W konsekwencji ustalonego - jak wyżej - stanu prawnego Sąd Najwyższy uchylił wydane w powyższych sprawach wyroki sądów powszechnych, w pierwszej i drugiej instancji i przekazał sprawę do rozpoznania w postępowaniu ad- ministracyjnym właściwym do tego Wojewódzkim Sztabom Wojskowym. Wobec tego, że Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela przesłanki, pogląd prawny i konsekwencję rozstrzygniętego już zagadnienia prawnego w orzecznictwie Sądu Najwyższego, przedstawienie stanowiska w tym zakresie można ograniczyć do podkreślenia kwestii najistotniejszych. 6 W związku z powoływaniem się w podstawie prawnej wyroku Sądu pierwszej instancji, podzielonej przez Sąd drugiej instancji na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r. III PZP 1/05 (OSNP 2006 nr 15-16, poz. 227), trzeba zauważyć, że uchwała ta rozstrzyga tylko o podstawie prawnej i cywilnoprawnym charakterze roszczenia odsetkowego. Od 1 lipca 1999 r. prawo żołnierza zawodowego do odsetek od zaległego uposażenia i innych należności pieniężnych zostało określone w art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm., zwanej od dnia 1 lipca 2004 r. „ustawą o uposażeniu żołnierzy niezawodowych”), wprowadzonym ustawą z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. Nr 50, poz. 500). Zgodnie z tym przepisem, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzowi przysłu- gują odsetki ustawowe. W myśl art. 9 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy, znajdują- cym w sprawie zastosowanie do dnia 30 czerwca 2004 r., od decyzji wydanych przez organy wojskowe w sprawach określonych w ust. 1 (stanowiącym, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne), żołnierz może wnieść, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia mu decyzji, odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia na zasadach określonych w Kodeksie postę- powania administracyjnego, a także skargę do sądu administracyjnego. Oznacza to, że ze wskazaną datą ustanowiono prawo do domagania się przez żołnierza zawo- dowego niewypłaconego w terminie uposażenia oraz innych należności pieniężnych wraz z odsetkami, przy czym zarówno dla dochodzenia należności głównej jak i ubocznej przewidziano ten sam tryb postępowania administracyjnego. Z dniem 1 lipca 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W myśl art. 75 ust. 3 tej ustawy, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pie- niężna stały się wymagalne. Przepis art. 73 ustawy za inne należności pieniężne uznaje między innymi dodatkowe uposażenie roczne, które zastąpiło dotychczasowe nagrody roczne (ust. 1 pkt 2) oraz należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (ust. 1 pkt 9). Zgodnie z art. 8 ust. 1, od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może 7 wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i - z zastrzeżeniem ust. 2 - skargę do właściwego sądu admini- stracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kwestię właściwości w sprawach określonych w rozdziale 5 ustawy zatytułowanym „uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy zawodowych” określa art. 104, przekazując je do kompetencji wymienionych w tym przepisie właściwych organów wojskowych. Przytoczonych uregulowań nie można interpretować w ten sposób, że właściwość organów wojskowych ograniczona została do przypadków, w których przepisy ustawy wyraźnie przewidują wydanie decyzji. Ich analiza prowadzi do wnio- sku, że właściwość organów wojskowych obejmuje unormowane w ustawie i wyni- kające ze stosunku służbowego żołnierza zawodowego sprawy, rozumiane jako roszczenia wywodzone z praw ustanowionych w przepisach ustawy. W sprawach tych żołnierz zawodowy może wnieść od decyzji organu wojskowego skargę do sądu administracyjnego, z wyłączeniem jedynie spraw wymienionych wyczerpująco w art. 8 ust. 2 ustawy. Zatem zarówno roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych jak i z tytułu odsetek należą do kompetencji właściwego organu wojskowego, który zobowiązany jest do wydania w tym przedmiocie stosow- nej decyzji. Decyzja ta podlega z kolei zaskarżeniu w trybie określonym w art. 8 ust. 1 ustawy. Podobna interpretacja została zaprezentowana w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r., I OPS 3/06 (ONSA/WSA 2006 nr 3, poz. 69), w uzasadnieniu której podkreślono, że wynikające ze stosunku służbowego żołnierza zawodowego sprawy o uposażenie są sprawami, w których żołnierz zawodowy może wnieść skargę do właściwego sądu administracyjnego (art. 8 ust. 1 ustawy). Pogląd ten jest również zbieżny z zapre- zentowanym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r., III CZP 106/07 (Lex nr 319935), w której stwierdzono, że roszczenia żołnierzy zawodowych o wypłatę odsetek należnych na podstawie wymienionych wyżej przepisów, podlegają rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym. Zgodzić się również należy z wyra- żonym w tej uchwale poglądem, że wyłączenie sporów tego rodzaju spod kompeten- cji sądów powszechnych nie uniemożliwi skutecznego dochodzenia przez uprawnio- nych przysługujących im praw, skoro sprawy te zostały poddane mocą przepisu 8 szczególnego kontroli sądowej realizowanej przez sądy administracyjne (art. 2 k.p.c.). Konsekwentnie do zasadności podstawy skargi kasacyjnej zarzucającej rozpo- znanie sprawy przez Sądy obu instancji pomimo niedopuszczalności drogi sądowej, podlegał uwzględnieniu - na podstawie art. 39819 zdanie pierwsze w związku z art. 391 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. - wniosek skargi o uchylenie wyroków Sądów pierw- szej i drugiej instancji i przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Szta- bowi Wojskowemu w P. Ponadto, mając na uwadze, że postępowanie sądowe było dotknięte nieważnością z powodu niedopuszczalności drogi sądowej (art. 379 pkt 1 k.p.c.), na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. podlegającym odpowiedniemu zastosowaniu (art. 39821 k.p.c.), należało znieść całe dotknięte nieważnością postępowanie są- dowe. Nie podlegał natomiast merytorycznemu rozpoznaniu zawarty w skardze kasa- cyjnej wniosek o nakazanie powodowi zwrotu spełnionego na jego rzecz świadcze- nia. Jeżeli bowiem - jak to wyżej wyjaśniono - sprawa dotycząca jej przedmiotu zwią- zanego z roszczeniem żołnierza zawodowego o odsetki ustawowe podlega rozpo- znaniu w postępowaniu administracyjnym, to także w tym postępowaniu należy roz- strzygać o roszczeniach ściśle związanych z przedmiotem sprawy (zwrocie świad- czenia spełnionego na poczet dochodzonego roszczenia). Najogólniej te kwestię wyjaśniając można wskazać na połączenie wniosku o zwrot spełnionego świadczenia z kwestionowaniem zasadności roszczenia, które tym świadczeniem zostało zaspo- kojone, jak twierdzi strona pozwana - bezpodstawnie. W tej sytuacji nie można by- łoby rozpatrzyć wniosku o zwrot spełnionego świadczenia w zupełnym oderwaniu od rozpoznania zasadności dochodzonego w sprawie roszczenia, co - o czym była już mowa - nie należy do drogi sądowej. Nie ma racji skarżący powołując jako podstawę swego wniosku art. 39816 k.p.c., gdyż przepis ten nie odnosi się do sytuacji procesowej sprawy niniejszej. We- dług tego przepisu zastosowanie art. 415 k.p.c. następuje w sytuacji, gdy Sąd Naj- wyższy uwzględniając materialnoprawną podstawę skargi kasacyjnej uchyla zaskar- żony wyrok i orzeka co do istoty sprawy. Uwzględniony zasadniczy wniosek skargi o uchylenie wyroków i przekazanie sprawy do rozpoznania właściwemu organowi ad- ministracyjnemu w żaden sposób nie ma charakteru orzeczenia co do istoty sprawy. Jeżeli natomiast chodzi o drugą ze wskazanych w skardze podstaw wniosku o nakazanie zwrotu spełnionego świadczenia (art. 39819 k.p.c.), to trzeba zauważyć, że 9 określone w tym przepisie odpowiednie stosowanie art. 415 k.p.c. dotyczy takiego orzeczenia, którym Sąd Najwyższy uchyla wydane w sprawie wyroki oraz odrzuca pozew lub umarza postępowanie. Chodzi tu o takie sytuacje procesowe (odrzucenie pozwu, umorzenie postępowania), które definitywnie kończą postępowanie w danej sprawie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, na podstawie art. 464 § 1 k.p.c., nie miało miejsca odrzucenie pozwu (ani umorzenie postępowanie) ale przekazanie sprawy do rozpoznania przez właściwy do tego organ. Postępowanie w sprawie nie zostało zakończone na skutek orzeczenia Sądu Najwyższego. Stosownie bowiem do art. 464 § 2 k.p.c. roszczenie procesowe (wniesienie do sądu pozwu) „wywołuje skutki jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa”. Wniesienie do sądu pozwu uzyskało znaczenie prawnoprocesowe wniesienia odpowiedniego wniosku do wła- ściwego organu. Nie ma podstaw do stosowania art. 415 k.p.c. (art. 39819 zdanie drugie) do orzeczenia przez Sąd Najwyższy o przekazaniu sprawy do rozpoznania w postępowaniu administracyjnym. ========================================